Nghiên Cứu Lịch Sử

Các Cuộc Chiến Tranh Vĩ Đại Nhất trong Lịch Sử (Bài 3)

Năm 718, quân Hồi giáo vượt qua dãy núi Pyrenees, xâm lược Aquitaine và miền nam nước Pháp và chiếm thành phố Narbonne. Đến năm 730, một lực lượng lớn hơn đã tiến xa về phía bắc đến tận Poitiers, ở miền trung tây nước Pháp. Tại đó họ bị quân Frank dưới quyền Charles Martel đánh bại vào năm 732. Tiếp tục đọc →

Lược sử các Giáo Hoàng- Bài 1

Trong khi một số giáo hoàng từng được ngưỡng mộ và tôn trọng, những người khác lại bị ghét bỏ đến mức đám tang của họ bị gián đoạn và tượng của họ bị phá bỏ sau khi họ qua đời. Một số giáo hoàng biểu hiện các triệu chứng hoang tưởng và rối loạn tâm thần lâm sàng và nhiều vị là kẻ thù của tự do và tiến bộ, gây chia rẽ hơn là đoàn kết. Câu chuyện của họ là một câu chuyện phức tạp và mâu thuẫn. Tiếp tục đọc →

Những cánh đồng máu : Tôn Giáo và Lịch Sử Bạo Lực (Bài 1)

Không tôn giáo nào trở thành “tôn giáo thế giới” nếu không có sự bảo trợ của một đế chế hùng mạnh về quân sự, và do đó, mỗi tôn giáo sẽ phải phát triển một hệ tư tưởng đế quốc. Nhưng tôn giáo đã góp phần vào bạo lực ở các quốc gia mà nó gắn bó chặt chẽ ở mức độ nào ? Chúng ta có thể đổ lỗi cho chính tôn giáo bao nhiêu về lịch sử bạo lực của con người? Tiếp tục đọc →

Vận mệnh đứt đoạn: Lịch Sử Thế Giới Qua Mắt Người Hồi Giáo- Bài 1

Tamim Ansary Trần Quang Nghĩa dịch LỜI GIỚI THIỆU Thế Giới Hồi Giáo Ngày Nay Lớn lên tại Afghanistan Hồi giáo, từ rất sớm tôi đã tiếp thu câu chuyện thế giới sử hoàn toàn khác với câu chuyện mà các học sinh Âu châu và Mỹ châu nghe hàng ngày. Tuy nhiên, vào thời … Tiếp tục đọc →

Iraq cổ đại (Phần 1)

Chương 1 : BỐI CẢNH ĐỊA LÝ Georges Roux Trần Quang Nghĩa dịch Có lẽ không ở đâu mà địa lý có ảnh hưởng đối với lịch sử rõ ràng được minh chứng như trong nhóm các xứ sở trải dài từ Biển Địa Trung Hải đến bình nguyên và bộ phận thuộc Iran mà … Tiếp tục đọc →

Người La Mã- Phần 2

Phần II: Sống Đời Đáng Sống Guy de la Bedoyere Trần Quang Nghĩa dịch Trong phần này . . . Thế giới La Mã là một hệ thống __ đúng ra, là hệ thống đầu tiên trong lịch sử nhân loại __ tác động hầu như đến mỗi người thuộc Đế chế La Mã. Hệ thống … Tiếp tục đọc →

Người Hy Lạp cổ đại- Phần I

Stephen Batchelor Trần Quang Nghĩa dịch Mục Lục Tổng Quát Phần I: Quay Ngược Thời Gian Chương 1: Khi nào, Ở đâu, Cái gì, Ai? Gặp gỡ người Hy Lạp cổ Chương 2: Đối mặt nền văn minh tiền sử: người Minoan và Mycenia Chương 3: Thắp sáng thời kỳ tăm tối của Cổ Hy … Tiếp tục đọc →

Người Ai Cập cổ đại

Charlotte Booth Trần Quang Nghĩa dịch Giới Thiệu Phần I: Giới Thiệu Người Ai Cập Cổ Đại Phong cảnh và hệ sinh thái của Ai Cập là nền tảng trong việc hình thành nền văn minh và cốt lõi trong việc hiểu được văn hóa, nhà nước, và ngay cả tôn giáo đã phát triển … Tiếp tục đọc →

Lịch Sử Nghệ Thuật- Phần 1

Jesse Bryant Wilder Trần Quang Nghĩa dịch Giới thiệu Mục đích của tôi khi viết Lịch Sử Nghệ Thuật là viết hữu dụng, đọc hấp dẫn, và thuận tiện như sách hướng dẫn du lịch. Sách này đề cập đến phần lớn sử nghệ thuật, nhưng không phải là tất cả. Tộí tập trung vào … Tiếp tục đọc →

Hatchepsut- Nữ Pharaoh (Phần 2)

Joyce Tyldesley Trần Quang Nghĩa dịch CHƯƠNG 2 MỘT GIA ĐÌNH MẠNH MẼ: TUTHMOSIS Bản thân Vua [Ahmose] đã nói rằng ‘Ta nhớ mẹ của mẹ ta, mẹ của cha ta. Vợ của Đại vương và Mẹ của Đại vương, Tetisheri người công minh. Hiện bà có một ngôi mộ nằm trên đất tỉnh Thebes và … Tiếp tục đọc →

Jerusalem: Những thăng trầm lịch sử – Phần 2

Simon Sebag Montefiore Trần Quang Nghĩa dịch CHƯƠNG 7 NGƯỜI MACEDON (336–166 TCN) ALEXANDER ĐẠI ĐẾ Trong vòng ba năm sau khi vua cha băng hà vào năm 336 TCN, Alexander đã hai lần đánh bại vua Ba Tư Darius III, buộc y phải rút quân về đông. Lúc đầu Alexander không truy đuổi, mà hành … Tiếp tục đọc →

50 sự kiện bạn cần biết về Lịch Sử Thế Giới- Phần 2

Ian Crofton Trần Quang Nghĩa dịch 06 SỰ BÀNH TRƯỚNG CỦA QUYỀN LỰC LA MÃ Trong tất cả các đế chế hùng mạnh, đế chế La Mã là đế chế hùng mạnh nhất và lâu dài nhất. Người Hy Lạp đã truyền bá văn hóa xa rộng sau những cuộc chinh phục của Alexander Đại Đế, … Tiếp tục đọc →

Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 1)

C.W. Ceram Nguyên tác tiếng Đức Trần Quang Nghĩa dịch từ bản tiếng Anh của E.B. Garside và Sophie Wilkins Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 2) Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 3) Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ … Tiếp tục đọc →

Châu Âu tự che mắt bằng những lớp da xúc xích

Nguyễn Quốc Bảo 07/09/2025 « Chỉ một quả tên lửa Nga cũng đủ làm hóa kính Paris, Marseille và Lyon. » Câu nói này, do Bernard Lavarini – nguyên giám đốc chiến lược của Thales – thốt ra vào tháng 9 năm 2025, đã lan truyền như một làn sóng chấn động. Đó có phải … Tiếp tục đọc →

Lịch Sử Việt Nam Thời Tự Chủ : Vua Lê Hiển Tông [1740-1786]- Bài 10

Hồ Bạch Thảo Tháng giêng năm Canh Dần, Cảnh Hưng thứ 31 [27/1-24/2/1770], (Thanh Càn Long thứ 35); Bùi Thế Đạt và Nguyễn Phan tiến quân đánh phá được Lê Duy Mật ở thành Trình Quang [Trấn Ninh; Xiêng Khoáng, Lào]. Duy Mật giữ lấy chỗ gò cao thành Trình Quang, dựa vào hang … Tiếp tục đọc →

Xem lại cách giải thích của R. Stein (1947) và W. Southworth (2001) về nước Lâm Ấp và nước Tây Đồ

Có một giả thuyết về nguồn gốc của Champa (Campā) cho rằng vào khoảng thế kỷ 3 sau công nguyên có một vương quốc Tây Đồ ở vùng thung lũng sông Thu Bồn (tỉnh Quảng Nam ngày nay); đến cuối thế kỷ 6, vương quốc này đã thu phục vương quốc Lâm Ấp và làm nên vương quốc Champa. Ngược lại, dựa trên các chứng cứ khảo cổ học và lịch sử, bài viết này cho rằng không hề có một vương quốc Tây Đồ ở thung lũng Thu Bồn vào thế kỷ 6. Tiếp tục đọc →

“Tiếng Việt từ TK 17: một số cách dùng Phật giáo như đạo bụt/tượng bụt/lạy bụt/thờ bụt so với bút … luân hồi, vô thường …” (phần 50)

Nguyễn Cung Thông[1] Phần này bàn về một số cách dùng Phật giáo từ các tài liệu chữ quốc ngữ vào TK 17 – hay từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo: đạo bụt/tượng bụt, lạy bụt, thờ bụt, nặn bụt, khấn bụt, chú bụt, … Tiếp tục đọc →

Lịch Sử Việt Nam Thời Tự Chủ : Vua Lê Hiển Tông [1740-1786]- Bài 9

Hồ Bạch Thảo Tháng giêng năm Đinh Hợi, Cảnh Hưng thứ 28 [30/1-27/2/1767], (Thanh Càn Long thứ 32); sai bọn Nguyễn Đình Huấn và Ngô Thì Sĩ đi xếp đặt công việc, chuẩn bị hồi hương phu mỏ Trung Quốc ở Thái Nguyên. Trước đây, các xưởng mỏ ở thượng du và vỏ quế … Tiếp tục đọc →

Về một vài gia đình kỳ cựu ở Hà Tiên

Trần Văn Mãnh Publié le 16 juin 2025 Nếu là người sinh ra và lớn lên ở vùng đất Hà Tiên, chắc chúng ta ai cũng biết ít nhiều về một vài gia đình kỳ cựu ở nơi nầy như gia đình nhà giáo, nhà thơ Đông Hồ Lâm Tấn Phác, gia đình nơi gốc … Tiếp tục đọc →

Các Cuộc Chiến Tranh Vĩ Đại Nhất trong Lịch Sử (Bài 10)

Các mặt trận của Thế chiến thứ nhất trải dài qua các châu lục, với châu Âu là trung tâm của cuộc xung đột sẽ cướp đi 20 triệu sinh mạng, phá hủy các đế chế tồn tại hàng thế kỷ và tạo tiền đề cho cuộc xung đột toàn cầu tiếp theo. Tiếp tục đọc →

Chiến dịch Kẹp Giấy: Kế hoạch Tình báo Đưa các Khoa học gia Quốc xã đến Mỹ (Bài 13)

Chính phủ Hoa Kỳ có phải cũng có lỗi khi nuôi dưỡng những huyền thoại về các nhà khoa học Kẹp giấy của mình khi khuyến khích họ tẩy trắng quá khứ để năng lực nhạy bén khoa học của họ có thể được khai thác cho công việc liên quan đến vũ khí của Hoa Kỳ không? Tiếp tục đọc →

Lịch Sử Việt Nam Thời Tự Chủ : Vua Lê Hiển Tông [1740-1786]- Bài 8

Hồ Bạch Thảo Tháng giêng năm Nhâm Ngọ, Cảnh Hưng năm thứ 23 [25/1-23/2/1762]. (Thanh, Càn Long thứ 27); đặt chức Giám đốc trường đúc tiền ở phường Nhật Chiêu [Hà Nội], ô Cầu Giền [Hà Nội] và các trường đúc ở Sơn Tây, Thái Nguyên. Bắt các trường đúc ghi dấu khác nhau, … Tiếp tục đọc →

Từ góc nhìn của Kitô giáo, Phật giáo và tín đồ Satan giáo về Địa Ngục

Trần Gia Bảo Khái niệm “địa ngục” xuất hiện trong nhiều hệ thống tôn giáo lớn, từ các truyền thống Ấn Độ cổ đại như Phật giáo, Hindu giáo, Kỳ Na giáo, đến các tôn giáo Abraham như Do Thái giáo, Kitô giáo. Tuy nhiên, cách hiểu, mục đích và ý nghĩa của địa ngục … Tiếp tục đọc →