Nghiên Cứu Lịch Sử

Các Cuộc Chiến Tranh Vĩ Đại Nhất trong Lịch Sử (Bài 3)

Năm 718, quân Hồi giáo vượt qua dãy núi Pyrenees, xâm lược Aquitaine và miền nam nước Pháp và chiếm thành phố Narbonne. Đến năm 730, một lực lượng lớn hơn đã tiến xa về phía bắc đến tận Poitiers, ở miền trung tây nước Pháp. Tại đó họ bị quân Frank dưới quyền Charles Martel đánh bại vào năm 732. Tiếp tục đọc →

Lược sử các Giáo Hoàng- Bài 1

Trong khi một số giáo hoàng từng được ngưỡng mộ và tôn trọng, những người khác lại bị ghét bỏ đến mức đám tang của họ bị gián đoạn và tượng của họ bị phá bỏ sau khi họ qua đời. Một số giáo hoàng biểu hiện các triệu chứng hoang tưởng và rối loạn tâm thần lâm sàng và nhiều vị là kẻ thù của tự do và tiến bộ, gây chia rẽ hơn là đoàn kết. Câu chuyện của họ là một câu chuyện phức tạp và mâu thuẫn. Tiếp tục đọc →

Những cánh đồng máu : Tôn Giáo và Lịch Sử Bạo Lực (Bài 1)

Không tôn giáo nào trở thành “tôn giáo thế giới” nếu không có sự bảo trợ của một đế chế hùng mạnh về quân sự, và do đó, mỗi tôn giáo sẽ phải phát triển một hệ tư tưởng đế quốc. Nhưng tôn giáo đã góp phần vào bạo lực ở các quốc gia mà nó gắn bó chặt chẽ ở mức độ nào ? Chúng ta có thể đổ lỗi cho chính tôn giáo bao nhiêu về lịch sử bạo lực của con người? Tiếp tục đọc →

Vận mệnh đứt đoạn: Lịch Sử Thế Giới Qua Mắt Người Hồi Giáo- Bài 1

Tamim Ansary Trần Quang Nghĩa dịch LỜI GIỚI THIỆU Thế Giới Hồi Giáo Ngày Nay Lớn lên tại Afghanistan Hồi giáo, từ rất sớm tôi đã tiếp thu câu chuyện thế giới sử hoàn toàn khác với câu chuyện mà các học sinh Âu châu và Mỹ châu nghe hàng ngày. Tuy nhiên, vào thời … Tiếp tục đọc →

Iraq cổ đại (Phần 1)

Chương 1 : BỐI CẢNH ĐỊA LÝ Georges Roux Trần Quang Nghĩa dịch Có lẽ không ở đâu mà địa lý có ảnh hưởng đối với lịch sử rõ ràng được minh chứng như trong nhóm các xứ sở trải dài từ Biển Địa Trung Hải đến bình nguyên và bộ phận thuộc Iran mà … Tiếp tục đọc →

Người La Mã- Phần 2

Phần II: Sống Đời Đáng Sống Guy de la Bedoyere Trần Quang Nghĩa dịch Trong phần này . . . Thế giới La Mã là một hệ thống __ đúng ra, là hệ thống đầu tiên trong lịch sử nhân loại __ tác động hầu như đến mỗi người thuộc Đế chế La Mã. Hệ thống … Tiếp tục đọc →

Người Hy Lạp cổ đại- Phần I

Stephen Batchelor Trần Quang Nghĩa dịch Mục Lục Tổng Quát Phần I: Quay Ngược Thời Gian Chương 1: Khi nào, Ở đâu, Cái gì, Ai? Gặp gỡ người Hy Lạp cổ Chương 2: Đối mặt nền văn minh tiền sử: người Minoan và Mycenia Chương 3: Thắp sáng thời kỳ tăm tối của Cổ Hy … Tiếp tục đọc →

Người Ai Cập cổ đại

Charlotte Booth Trần Quang Nghĩa dịch Giới Thiệu Phần I: Giới Thiệu Người Ai Cập Cổ Đại Phong cảnh và hệ sinh thái của Ai Cập là nền tảng trong việc hình thành nền văn minh và cốt lõi trong việc hiểu được văn hóa, nhà nước, và ngay cả tôn giáo đã phát triển … Tiếp tục đọc →

Lịch Sử Nghệ Thuật- Phần 1

Jesse Bryant Wilder Trần Quang Nghĩa dịch Giới thiệu Mục đích của tôi khi viết Lịch Sử Nghệ Thuật là viết hữu dụng, đọc hấp dẫn, và thuận tiện như sách hướng dẫn du lịch. Sách này đề cập đến phần lớn sử nghệ thuật, nhưng không phải là tất cả. Tộí tập trung vào … Tiếp tục đọc →

Hatchepsut- Nữ Pharaoh (Phần 2)

Joyce Tyldesley Trần Quang Nghĩa dịch CHƯƠNG 2 MỘT GIA ĐÌNH MẠNH MẼ: TUTHMOSIS Bản thân Vua [Ahmose] đã nói rằng ‘Ta nhớ mẹ của mẹ ta, mẹ của cha ta. Vợ của Đại vương và Mẹ của Đại vương, Tetisheri người công minh. Hiện bà có một ngôi mộ nằm trên đất tỉnh Thebes và … Tiếp tục đọc →

Jerusalem: Những thăng trầm lịch sử – Phần 2

Simon Sebag Montefiore Trần Quang Nghĩa dịch CHƯƠNG 7 NGƯỜI MACEDON (336–166 TCN) ALEXANDER ĐẠI ĐẾ Trong vòng ba năm sau khi vua cha băng hà vào năm 336 TCN, Alexander đã hai lần đánh bại vua Ba Tư Darius III, buộc y phải rút quân về đông. Lúc đầu Alexander không truy đuổi, mà hành … Tiếp tục đọc →

50 sự kiện bạn cần biết về Lịch Sử Thế Giới- Phần 2

Ian Crofton Trần Quang Nghĩa dịch 06 SỰ BÀNH TRƯỚNG CỦA QUYỀN LỰC LA MÃ Trong tất cả các đế chế hùng mạnh, đế chế La Mã là đế chế hùng mạnh nhất và lâu dài nhất. Người Hy Lạp đã truyền bá văn hóa xa rộng sau những cuộc chinh phục của Alexander Đại Đế, … Tiếp tục đọc →

Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 1)

C.W. Ceram Nguyên tác tiếng Đức Trần Quang Nghĩa dịch từ bản tiếng Anh của E.B. Garside và Sophie Wilkins Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 2) Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 3) Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ … Tiếp tục đọc →

Tiếng Việt từ TK 17: các truyền thống tang chế (phần 52)

Nguyễn Cung Thông[i] Phần này bàn về các tục lệ tang chế truyền thống ở Việt Nam từ thời LM de Rhodes và các giáo sĩ Tây phương sang Á Đông truyền đạo. Đây là lần đầu tiên cách dùng này hiện diện trong tiếng Việt qua dạng con chữ La Tinh/Bồ (chữ … Tiếp tục đọc →

Lê Đạt- Bắt chữ mang thân phận người

Thy Sinh Bóng chữ Chia xa rồi anh mới thấy em Như một thời thơ thiếu nhỏ Em về trắng đầy cong khung nhớ Mưa mấy mùa mây mấy độ thu Vườn thức một mùi hoa đi vắng Em vẫn đây mà em ở đâu Chiều Âu Lâu bóng chữ động chân cầu … Tiếp tục đọc →

Tác phẩm Thăng Hoa của Ovide (Bài 5)

Chuyện kể đầu tiên của Pyrame và Thisbé ở Babylone, đôi nam nữ yêu nhau mặc dù sự chống đối của hai bên cha mẹ, vẫn trao đổi nhau qua bức vách ngăn cách hai nhà và hẹn gặp nhau trong đêm nơi lăng mộ vua Ninus và hoàng hậu Sémiramis. Sự lầm lẫn dẫn đến việc Pyrame tự tử, do Pyrame đi đến nơi nhìn thấy tấm khăn đẩm máu bởi hàm răng con sư tử, tưởng rằng Thisbé đã chết Tiếp tục đọc →

Cardano, từ kẻ bị ruồng bỏ đến thiên tài lập dị

Đỗ Duy Thọ Trong lịch sử Việt Nam xưa, không khó để bắt gặp những trường hợp không thể thăng tiến chỉ vì xuất thân không được cao sang. Điển hình là Đào Duy từ, con nhà kép hát, thuộc hàng “xướng ca vô loài” nên không được đi thi để ra làm quan. Phẫn … Tiếp tục đọc →

Toán Thiêng: Hình Học Điện Thờ Nhật Bản (Bài 4)

Tôi có nghe nói Ngài rất thiện xảo trong nghệ thuật toán số, vậy xin mạn phép được hỏi. Vào thời cổ đại Fu-Fsi đã đo trời và định ra niên lịch. Nhưng nào có thang để bước được đến trời, và đất thì rộng mênh mông không sao đo được bằng thước. Vậy xin hỏi Ngài, đâu là nguồn gốc của những số này? Tiếp tục đọc →

Lược sử Y Học (Bài 12)

Theo một nghĩa nào đó, tế bào gốc tối thượng chính là hợp tử – một tế bào trứng đã được thụ tinh bởi tinh trùng. Nó phân chia thành hai, rồi bốn, v.v. Tiếp tục đọc →

Bắc Triều Tiên và Triều Đại Kim (Bài 32)

Dưới thời ông ta, nạn đói, do lũ lụt và hạn hán gây ra – và, ở một mức độ lớn, do từ chối thay đổi các chính sách kinh tế và nông nghiệp thất bại – đã cướp đi sinh mạng của vô số người dân trong ba năm kể từ năm 1995. Cho dù ước tính có tới hai hoặc ba triệu người chết vì các nguyên nhân liên quan đến nạn đói trong giai đoạn đó có chính xác hay không, không thể phủ nhận rằng nạn đói đã lan rộng vô cùng Tiếp tục đọc →

Lịch sử Việt Nam thời tự chủ: Gia Long (Bài 10)

Sai Hoàng tử thứ tư [Minh Mệnh] thay làm lễ điện buổi sáng buổi chiều ở cung Trường Thọ. Hoàng thái hậu băng, vua thương xót đau đớn không xiết, sớm chiều đều thân làm lễ điện. Tới đây vua chân đau chưa khỏi, mới sai Hoàng tử thứ tư tế thay. Hoàng tử vâng mệnh rất cẩn thận, không dám chút trễ; Vua rất khen ngợi. Tiếp tục đọc →

Hữu Thỉnh- Vũ trụ hóa nỗi cô đơn

Thy Sinh Thơ viết ở biển Anh xa em Trăng cũng lẻ Mặt trời cũng lẻ Biển vẫn cậy mình dài rộng thế Vắng cánh buồm một chút đã cô đơn Gió không phải là roi mà đá núi phải mòn Em không phải là chiều mà nhuộm anh đến tím Sóng chẳng đi … Tiếp tục đọc →

Cục Diện Arab Saudi – Houthi 2026: chân lý về tự chủ quốc phòng dưới góc nhìn Chủ Nghĩa Hiện Thực

Sự tiến công dồn dập của lực lượng Houthi tại khu vực eo biển Bab el-Mandeb và phản ứng thờ ơ từ các đồng minh lớn chiến lược đã đưa Arab Saudi vào một thế cờ địa chính trị vô cùng nguy hiểm. Cục diện Trung Đông những ngày giữa tháng 9/2026 không chỉ là một biến cố quân sự đơn thuần, mà còn là minh chứng sống động cho bản chất khốc liệt của quan hệ quốc t Tiếp tục đọc →