Nghiên Cứu Lịch Sử

Các Cuộc Chiến Tranh Vĩ Đại Nhất trong Lịch Sử (Bài 3)

Năm 718, quân Hồi giáo vượt qua dãy núi Pyrenees, xâm lược Aquitaine và miền nam nước Pháp và chiếm thành phố Narbonne. Đến năm 730, một lực lượng lớn hơn đã tiến xa về phía bắc đến tận Poitiers, ở miền trung tây nước Pháp. Tại đó họ bị quân Frank dưới quyền Charles Martel đánh bại vào năm 732. Tiếp tục đọc →

Lược sử các Giáo Hoàng- Bài 1

Trong khi một số giáo hoàng từng được ngưỡng mộ và tôn trọng, những người khác lại bị ghét bỏ đến mức đám tang của họ bị gián đoạn và tượng của họ bị phá bỏ sau khi họ qua đời. Một số giáo hoàng biểu hiện các triệu chứng hoang tưởng và rối loạn tâm thần lâm sàng và nhiều vị là kẻ thù của tự do và tiến bộ, gây chia rẽ hơn là đoàn kết. Câu chuyện của họ là một câu chuyện phức tạp và mâu thuẫn. Tiếp tục đọc →

Những cánh đồng máu : Tôn Giáo và Lịch Sử Bạo Lực (Bài 1)

Không tôn giáo nào trở thành “tôn giáo thế giới” nếu không có sự bảo trợ của một đế chế hùng mạnh về quân sự, và do đó, mỗi tôn giáo sẽ phải phát triển một hệ tư tưởng đế quốc. Nhưng tôn giáo đã góp phần vào bạo lực ở các quốc gia mà nó gắn bó chặt chẽ ở mức độ nào ? Chúng ta có thể đổ lỗi cho chính tôn giáo bao nhiêu về lịch sử bạo lực của con người? Tiếp tục đọc →

Vận mệnh đứt đoạn: Lịch Sử Thế Giới Qua Mắt Người Hồi Giáo- Bài 1

Tamim Ansary Trần Quang Nghĩa dịch LỜI GIỚI THIỆU Thế Giới Hồi Giáo Ngày Nay Lớn lên tại Afghanistan Hồi giáo, từ rất sớm tôi đã tiếp thu câu chuyện thế giới sử hoàn toàn khác với câu chuyện mà các học sinh Âu châu và Mỹ châu nghe hàng ngày. Tuy nhiên, vào thời … Tiếp tục đọc →

Iraq cổ đại (Phần 1)

Chương 1 : BỐI CẢNH ĐỊA LÝ Georges Roux Trần Quang Nghĩa dịch Có lẽ không ở đâu mà địa lý có ảnh hưởng đối với lịch sử rõ ràng được minh chứng như trong nhóm các xứ sở trải dài từ Biển Địa Trung Hải đến bình nguyên và bộ phận thuộc Iran mà … Tiếp tục đọc →

Người La Mã- Phần 2

Phần II: Sống Đời Đáng Sống Guy de la Bedoyere Trần Quang Nghĩa dịch Trong phần này . . . Thế giới La Mã là một hệ thống __ đúng ra, là hệ thống đầu tiên trong lịch sử nhân loại __ tác động hầu như đến mỗi người thuộc Đế chế La Mã. Hệ thống … Tiếp tục đọc →

Người Hy Lạp cổ đại- Phần I

Stephen Batchelor Trần Quang Nghĩa dịch Mục Lục Tổng Quát Phần I: Quay Ngược Thời Gian Chương 1: Khi nào, Ở đâu, Cái gì, Ai? Gặp gỡ người Hy Lạp cổ Chương 2: Đối mặt nền văn minh tiền sử: người Minoan và Mycenia Chương 3: Thắp sáng thời kỳ tăm tối của Cổ Hy … Tiếp tục đọc →

Người Ai Cập cổ đại

Charlotte Booth Trần Quang Nghĩa dịch Giới Thiệu Phần I: Giới Thiệu Người Ai Cập Cổ Đại Phong cảnh và hệ sinh thái của Ai Cập là nền tảng trong việc hình thành nền văn minh và cốt lõi trong việc hiểu được văn hóa, nhà nước, và ngay cả tôn giáo đã phát triển … Tiếp tục đọc →

Lịch Sử Nghệ Thuật- Phần 1

Jesse Bryant Wilder Trần Quang Nghĩa dịch Giới thiệu Mục đích của tôi khi viết Lịch Sử Nghệ Thuật là viết hữu dụng, đọc hấp dẫn, và thuận tiện như sách hướng dẫn du lịch. Sách này đề cập đến phần lớn sử nghệ thuật, nhưng không phải là tất cả. Tộí tập trung vào … Tiếp tục đọc →

Hatchepsut- Nữ Pharaoh (Phần 2)

Joyce Tyldesley Trần Quang Nghĩa dịch CHƯƠNG 2 MỘT GIA ĐÌNH MẠNH MẼ: TUTHMOSIS Bản thân Vua [Ahmose] đã nói rằng ‘Ta nhớ mẹ của mẹ ta, mẹ của cha ta. Vợ của Đại vương và Mẹ của Đại vương, Tetisheri người công minh. Hiện bà có một ngôi mộ nằm trên đất tỉnh Thebes và … Tiếp tục đọc →

Jerusalem: Những thăng trầm lịch sử – Phần 2

Simon Sebag Montefiore Trần Quang Nghĩa dịch CHƯƠNG 7 NGƯỜI MACEDON (336–166 TCN) ALEXANDER ĐẠI ĐẾ Trong vòng ba năm sau khi vua cha băng hà vào năm 336 TCN, Alexander đã hai lần đánh bại vua Ba Tư Darius III, buộc y phải rút quân về đông. Lúc đầu Alexander không truy đuổi, mà hành … Tiếp tục đọc →

50 sự kiện bạn cần biết về Lịch Sử Thế Giới- Phần 2

Ian Crofton Trần Quang Nghĩa dịch 06 SỰ BÀNH TRƯỚNG CỦA QUYỀN LỰC LA MÃ Trong tất cả các đế chế hùng mạnh, đế chế La Mã là đế chế hùng mạnh nhất và lâu dài nhất. Người Hy Lạp đã truyền bá văn hóa xa rộng sau những cuộc chinh phục của Alexander Đại Đế, … Tiếp tục đọc →

Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 1)

C.W. Ceram Nguyên tác tiếng Đức Trần Quang Nghĩa dịch từ bản tiếng Anh của E.B. Garside và Sophie Wilkins Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 2) Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 3) Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ … Tiếp tục đọc →

Ashoka- Đi Tìm Vị Hoàng Đế Thất Lạc của Ấn Độ (Bài 14)

CHARLES ALLEN Trần Quang Nghĩa dịch 14 Ấn Độ sau Cunningham Cột đá Lumbini (Lâm Tỳ Ni) với dòng chữ khắc gần như không thể nhìn thấy dưới mặt đất, được khai quật ngay sau khi Tướng Sumsher Khadga Rana tiến hành khai quật vào năm 1896. Ảnh chụp bởi Tiến sĩ Anton Führer. (APAC, Thư … Tiếp tục đọc →

Bắc Triều Tiên và Triều Đại Kim (Bài 18)

BRADLEY K. MARTIN Trần Quang Nghĩa dịch MƯỜI TÁM: Tia sáng dẫn đường chói lọi Với tuyên bố kế vị vào năm 1980, Kim Jong-il ngay lập tức tạo ra một mối lo ngại – trong và ngoài nước – về sức khỏe của ông. Tại đại hội đảng nơi ông được thăng chức, ông trông … Tiếp tục đọc →

Lịch sử Việt Nam thời tự chủ: Vua Quang Toản (Bài 8)

Hồ Bạch Thảo Vua Càn Long mất vào tháng giêng năm Nhâm Tuất [7/2/1799], Quốc vương Nguyễn Quang Toản hay tin xin sai Sứ đến dâng hương; nhưng Vua Gia Khánh từ chối, lấy cớ Sứ thần không thể đến kịp để dự lễ di chuyển linh cửu an táng tại sơn lăng: “Ngày 29 … Tiếp tục đọc →

Trường Đại- Học Kiến- Thiết tương-lai Á- Châu

Ernest Lương-minh-Đức (Hương-Cảng Trung-văn Đại-học) Dịch giả : Ngọc Giao Ngày nay, Mãn Châu Quốc là cái tên phổ biến đối với những sử gia tận tâm. Hễ lần nào được nhắc, nó thường được hiểu rằng cảnh sống tủi nhục của Phổ Nghi hoàng đế dưới danh phận phiên thần Nhật Bản, do hậu … Tiếp tục đọc →

A Di Đà Phật hay A Mi Đà Phật?

Nguyễn Cung Thông[i] Vài thập niên qua trên báo chí và sách vở xuất hiện một số thảo luận về câu niệm[ii] (Nam Mô) A Di Đà Phật hay (Nam Mô) A Mi Đà Phật. Có lẽ khởi đầu từ cuốn “Hương Sen Vạn Đức” của HT Thích Trí Tịnh[iii] (2006), và “Ý Nghĩa Hoằng … Tiếp tục đọc →

Lịch sử Việt Nam thời tự chủ: Vua Quang Toản (Bài 7)

Hồ Bạch Thảo Qua việc Tổng đốc Phúc Kiến tâu trình đã bắt được bọn cướp biển, trong đó có Tổng binh An Nam; Tổng đốc Lưỡng Quảng lại tâu bắt được thuyền với bảng hiệu Bảo ngọc hầu do An Nam phong tước. Tiếp đến bọn cướp biển La Á khai rằng từ thời … Tiếp tục đọc →

Ashoka- Đi Tìm Vị Hoàng Đế Thất Lạc của Ấn Độ (Bài 13)

CHARLES ALLEN Trần Quang Nghĩa dịch 13 Tuyển tập Văn bản Khắc Ấn Độ Phần trung tâm được khắc chữ trên tảng đá Girnar khổng lồ, nằm bên cạnh con đường dẫn lên đỉnh đồi Girnar, do D. H. Sykes thực hiện năm 1869. (APAC, Thư viện Anh) Jaugada là nơi tìm đến không hề … Tiếp tục đọc →

Bắc Triều Tiên và Triều Đại Kim (Bài 17)

“Một quy luật bất di bất dịch là trong quá trình đấu tranh lịch sử này, chủ nghĩa tư bản sẽ thất bại và chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản sẽ giành thắng lợi” -KIM JONG-IL, NÓI VỚI CÁC NHÀ LÀM PHIM NĂM 1968 Tiếp tục đọc →

Giả thuyết về nguồn gốc địa danh “Đồng Nai” Nam Bộ: dấu tích ký ức cố hương từ vùng Vân Phong – Nha-Ru- Khánh Hòa?

Lê Ngọc Quốc [1] Dẫn nhập Trong nghiên cứu địa danh học Nam Bộ, tên gọi “Đồng Nai” thường được mặc nhiên gắn với miền Đông Nam Bộ, đặc biệt là lưu vực sông Đồng Nai – Biên Hòa. Tuy nhiên, nhiều tư liệu thế kỷ 18-19 cho thấy đã từng tồn tại một địa … Tiếp tục đọc →

Phạm Xuân Hy (1941 – 2026) : một đời đam mê chuyện liêu trai

Phạm Trọng Chánh Hôm nay ngày 20 tháng 5-2026 tôi tiễn anh buổi lễ tại nhà thờ Saint Hypolyte và đến nghĩa trang Ivry nơi yên nghĩ cuối cùng, nơi đây những hàng cây cao râm mát. Bao nhiêu năm quen biết anh, thường xuyên trao đổi cùng anh, tình bạn tri kỷ văn … Tiếp tục đọc →