Nghiên Cứu Lịch Sử

BRADLEY K. MARTIN

Trần Quang Nghĩa dịch

BA MƯƠI BỐN : Dù còn sống, nhưng còn tệ hơn đồ chó hoang

Tháng 3 năm 1999, các nhà ngoại giao Triều Tiên và các đặc vụ khác đã bắt cóc Hong Won-myong, 20 tuổi, cùng cha và mẹ anh, đều là nhà ngoại giao, khi họ đang tìm cách đào thoát, từ một căn hộ ở Bangkok. Nhưng bọn đặc vụ Triều Tiên thuộc tòa đại sứ ở Thái đã bắt cóc toàn bộ gia đình chở trên hai xe hơi, định chuồn qua Lào để về Triều Tiên. Nhưng ô tô chở cha mẹ anh gặp tai nạn. Trong cơn hỗn loạn sau đó, cha mẹ anh đã tẩu thoát được, nhưng Hong trẻ tuổi lại ở trong một chiếc xe khác và bọn bắt cóc đã giam giữ anh làm con tin, và với sự trơ tráo mà chỉ người Triều Tiên mới có thể làm được, chúng dùng anh làm con bài mặc cả để yêu cầu chính phủ Thái Lan giao nộp cha mẹ anh cho chúng và miễn trừ trách nhiệm cho Bình Nhưỡng và băng nhóm côn đồ của chúng về vụ bắt cóc. Không chấp nhận lời đề nghị trơ tráo đó, người Thái đe dọa cắt đứt quan hệ ngoại giao nếu Triều Tiên từ chối giao nộp con tin Hong. Bình Nhưỡng coi Bangkok là tiền đồn ngoại giao và mậu dịch hữu ích nhất của họ ở Đông Nam Á, nên chàng trai Hong đã được thả.

Điều đáng kinh ngạc là, sau khi được thả, Hong đã tổ chức một cuộc họp báo, trong đó anh tuyên bố muốn trở về Triều Tiên, dù có cha mẹ đi cùng hay không. “Tôi rất yêu thương và kính trọng cha mình,” anh nói, và thêm vào đó, với giọng nói đầy xúc động: “Nhưng nếu cha tôi từ chối trở về, tôi sẽ yêu cầu được cắt đứt quan hệ huyết thống và trở về nước một mình.”

Chắc chắn phần thưởng lớn lao đang chờ đợi anh. Chính phủ anh sẽ tổ chức một lễ đón tiếp long trọng khi anh trở về Bình Nhưỡng. Họ sẽ mang anh đi diễu hành khắp nơi như một con người yêu nước vô vị kỷ mà hệ thống giáo dục đất nước trong hàng thập kỷ đã muốn sản sinh ra – với một mức độ thành tựu nhất định.  Tôi có thể hình dung hàng ngàn tiếng ca tụng, những học sinh xếp hàng hai bên đường, vẫy hoa chào đón đoàn mô tô hộ tống Hong từ sân bay vào thủ đô, rồi sau đó đẩy anh vào phòng tin tức đài truyền hình quốc gia (Ở Triều Tiên chỉ có một đài truyền hình duy nhất) để nhắc lại thành tích của mình tại buổi họp báo tại Thái.

Có nhiều giả thuyết về lý do tại sao cha mẹ anh không muốn trở về Bình Nhưỡng. Triều Tiên cáo buộc người cha, với tư cách là người đứng thứ ba trong đại sứ quán, đã biển thủ 83 triệu đô la mà nước này đang chuẩn bị trả cho việc nhập khẩu gạo từ Thái Lan. Tôi nghĩ, không đời nào chế độ lại giao cho ông ta số tiền lớn như vậy. Nhưng những sai phạm tài chính ở một mức độ nào đó đã trở thành chuyện thường tình đối với các quan chức Triều Tiên, trong bối cảnh bất ổn cực độ và sự suy thoái đạo đức nhanh chóng mà đất nước họ đang phải đối mặt. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu biết rằng nhà ngoại giao đào thoát đã trót thò tay vào hũ mật.

Theo lời người con trai, cha anh đã nói với anh là ông muốn sống ở một đất nước có thể mang lại cho anh nhiều tiện nghi hơn so với Triều Tiên. “Nhưng tại sao tôi lại phải sống ở nước ngoài?”, người con hỏi tại buổi họp báo. “Tôi nên sống thoải mái như một con người ích kỷ, hay nên trở về cùng với hơn 20 triệu đồng bào mình để mang lại sự thịnh vượng và phát triển cho đất nước?” Và còn nữa: “Tôi không nghĩ đất nước tôi nghèo, mà rất giàu có, bởi vì mọi người đều làm việc vì một mục tiêu duy nhất là mang lại tiến bộ cho đất nước.”

Và đây là một tình tiết khác: Chàng trai trẻ khẳng định rằng chính anh ta, trong một thời gian, đã không muốn bọn đại sứ quán bắt giữ mình giao lại mình cho chính quyền Thái Lan. Cuối cùng anh ta cũng đồng ý khi nhận thấy đó sẽ là cơ hội được ở bên cha mẹ đủ lâu để thuyết phục họ trở về nhà, đoàn tụ với bác, thân nhân khác, và bạn bè, thừa nhận sai lầm của họ và được đón nhận trở lại vào vòng tay đất nước. Anh không nghĩ cha anh là kẻ phản bội Hong con nói rằng cha anh bị cáo buộc như vậy, nhưng có lẽ ông cũng đã mắc một số sai lầm. “Tôi tin rằng nếu ai đó thừa nhận sai lầm và xin tha thứ, đất nước tôi sẽ cho người đó một cơ hội khác,” anh nói. Và bản thân anh sẽ “dốc toàn lực” để bù đắp cho bất kỳ sai lầm nào mà cha anh có thể đã mắc phải.

Rõ ràng là, trong hai tuần bị giam giữ ở một nơi không được tiết lộ, chàng trai trẻ đã nhận được sự huấn luyện tuyệt vời từ đội ngũ chuyên gia tuyên truyền hàng đầu mà Bình Nhưỡng cử đến để giúp anh ta giác ngộ. Mặc dù đã sống bên ngoài Triều Tiên nhiều năm, anh ta vẫn thể hiện rất tốt đường lối của đảng trong buổi họp báo. Chắc chắn anh ta cũng sẽ làm tốt tương tự trong các lần xuất hiện trước công chúng khi trở lại Bình Nhưỡng.

Có lẽ anh sẽ không bị bắt ngay lập tức. Năm 1993, Kim Jong-il đã ban hành chính sách mới “Đừng tạo kẻ thù trong nội bộ”, khuyến khích sự khoan dung đối với các thành viên gia đình những người đào thoát, những người sẵn sàng “cắt đứt quan hệ gia đình” như lời Hong nói. Nhưng sau khi đã phục vụ đủ cho bộ máy tuyên truyền của chế độ, anh chỉ còn là một vỏ chanh đã bị vắt hết nước. Những kẻ có quyền lực sẽ không biến anh thành một nhà ngoại giao, giống như cha anh, và tận dụng những bằng cấp của anh với tư cách là một nhà ngôn ngữ học được đào tạo ở nước ngoài, bởi vì họ không bao giờ có thể xóa bỏ được nghi ngờ rằng một ngày nào đó anh có thể tìm cách đào thoát và đoàn tụ với cha mẹ mình. Nền tảng đa văn hóa đó của anh là điều bất lợi chứ không phải lợi thế. Xét cho cùng, những người Triều Tiên có xu hướng phàn nàn về chế độ nhất lại là những người có tư tưởng đa văn hóa. Hãy nghĩ đến những người Triều Tiên sinh ra ở Nhật Bản hoặc Trung Quốc đã hồi hương với tinh thần yêu nước cao độ để giúp “xây dựng Tổ quốc”, nhưng, vì luôn có những điểm so sánh không thể tránh khỏi trong tâm trí, họ nhận thấy mình đâm ra bất mãn trước những gì mình trải nghiệm.

Dựa trên những gì tôi đã tìm hiểu về hệ thống Triều Tiên qua cuộc trò chuyện với nhiều đồng hương cũ của anh ta đã trốn thoát ra nước ngoài, tôi nghĩ rằng sau khi giá trị tuyên truyền của Hong đã mất tác dụng, rất có thể anh ta sẽ giảm sút lòng trung thành. Anh ta có thể bị lưu đày đến một trong những vùng núi non nghèo khổ, cằn cỗi nhất của đất nước mình. Nếu may mắn, số phận của anh ta ở đó có thể là ra sức kiếm sống bằng nghề nông hoặc thợ mỏ, trong một  cộng đồng những người bị nhà nước ruồng bỏ vì lòng trung thành của họ đối với giới cai trị bị nghi ngờ – không phải vì bất kỳ tội ác nào họ đã phạm phải mà do vấn đề “gia thế”. Trong số đó là những người có gia đình từng sống ở nước ngoài và đã bị nghe lén khi so sánh Triều Tiên một cách tiêu cực với các quốc gia khác.

Nếu anh ta thực sự không may mắn, bất chấp chính sách mới, số phận chàng trai trẻ Hong có thể giống với số phận của khoảng 2.000 người đồng hương bị đưa đến trại giam. Nếu cha mẹ anh trở về cùng anh, anh có thể đi cùng hoặc không, tùy thuộc vào việc chế độ quyết định kết thúc mọi chuyện bằng cách bịt miệng cha mẹ bằng đá hay đưa đứa con trai ra trước một tòa án nhân dân, trước đám đông đang la hét đòi công lý, để buộc tội họ – rồi bắn chết họ trước mặt anh. Phương án khác là để gia đình Hong mục rữa trong một trại giam giữ tội phạm chính trị, những người dám xúc phạm nghiêm trọng chế độ cùng với gia quyến của một số tên tội phạm đó. Hãy quên đi quan niệm non nớt rằng những kẻ đào thoát cấp cao chỉ cần thừa nhận sai lầm của mình là sẽ được tha thứ.

 

Shin Myung-chul, một cựu nhân viên viễn thông của Cơ quan An ninh Nhà nước, người có câu chuyện được kể trong chương 22, đã kể cho tôi nghe câu chuyện buồn về một người đào thoát cùng ông tên Yoo mà ông gặp sau khi đến Hàn Quốc. Người đàn ông đó đã đào tẩu sang Hàn Quốc năm 1987 khi đang là một sĩ quan ở khu phi quân sự (DMZ), Shin nói. “Vào tháng 3 năm 1988, tôi đã chứng kiến gia đình Yoo bị đưa đến Aoji, tỉnh Bắc Hamgyong. Đây là một trong ba nhà tù chính nơi giam giữ gia đình những người đào thoát. Thủ tục đưa họ đi mất ba ngày. Ngày đầu tiên, một bức điện được gửi từ cơ quan an ninh quận đến cơ quan an ninh thôn để theo dõi gia đình. Có nhiều cuộc liên lạc qua lại. Vào ngày đưa họ đi, các quan chức an ninh nhà nước đến bằng xe tải vào khoảng 2 giờ sáng, không báo trước, và lặng lẽ đưa cả gia đình đi. Mọi việc diễn ra chỉ trong vòng bốn mươi phút.

“Sau khi vào Hàn Quốc, Yoo liên tục đến thăm tôi. Cuối cùng, sau lần thăm thứ mười, tôi đã kể cho anh ấy nghe chuyện gì đã xảy ra với gia đình anh. Anh ấy đã đoán trước được điều đó, nhưng vẫn vô cùng đau khổ. Thông thường, họ sẽ đưa vợ, con, cha mẹ và anh chị em ruột của người đào thoát đi – tất cả những người thân thuộc trực hệ, trừ trường hợp em gái đã kết hôn; chồng của cô ta có thể bị khiển trách hoặc bị mất việc. Tôi tin rằng điều này nhằm giúp chế độ duy trì quyền lực. Nó cho mọi người thấy hậu quả của việc đào thoát để họ cảm thấy có trách nhiệm. Quá trình này mất bốn mươi phút vì luật pháp quy định những người được tái định cư chỉ được quyền mang theo tài sản trị giá khoảng 500 won. Bất cứ thứ gì vượt quá số đó sẽ do chính phủ thu giữ.

“Có hai nhóm người. Một nhóm sẽ bị đưa đến cơ quan đánh giá an ninh nhà nước cấp tỉnh khi bị đưa ra khỏi nhà. Họ sẽ được đánh giá trong khoảng một năm: Họ có phải là gián điệp của Hàn Quốc không? Họ có chống đối Kim Jong-Il không? Nhưng trong những trường hợp như người thân của Yoo, họ không có hy vọng được trở về từ các trại giam.”

Liệu chàng trai trẻ Hong có biết được thực tế nghiệt ngã rất có thể đang chờ đợi anh nếu anh trở về nhà không? Có lẽ là không. Có lẽ tất cả những gì anh ta nhớ về Triều Tiên, từ trước khi gia đình anh ta chuyển ra nước ngoài lần cuối, là cuộc sống trong giới thượng lưu ở Bình Nhưỡng: đủ ăn đủ mặc, ít nhất là vào thời đó; những trường học nơi bạn lớn lên và học cách tôn thờ cha con nhà Kim, và tin tưởng một cách ít nhiều toàn tâm toàn ý vào những tình cảm mà con tin vừa được thả đã bày tỏ một cách đầy xúc động tại cuộc họp báo của mình. Sẽ không có gì lạ nếu một chàng trai trẻ được hưởng nhiều đặc quyền như vậy lại biết rất ít về mặt tối của đất nước – cho đến khi đến lượt anh ta trực tiếp trải nghiệm nó.

Chắc hẳn tôi nghĩ có lẽ anh ta cũng có suy nghĩ gì đó – nhưng thực sự anh ta chỉ là một chàng trai tốt bụng, chân thành như những bạn thời đại học ở Bangkok của anh đã cho biết. Trong trường hợp đó, nhóm đặc vụ đã tác động đến anh trong hai tuần giam giữ hẳn đã không khó để sử dụng người thân và bạn bè còn lại của anh ta ở Triều Tiên – và những ám chỉ về điều gì sẽ xảy ra với họ nếu anh ta đào thoát – làm đòn bẩy.

Áp lực kiểu đó có thể khiến bất cứ ai cũng khó đưa ra quyết định, nhưng nếu anh ấy hỏi tôi (lúc đó tôi đang ở Bangkok), tôi sẽ ngồi xuống nói chuyện với anh để cùng xem xét các cuộc phỏng vấn tiếp theo, một số trong đó là với các thành viên của những gia đình đã cùng nhau chịu đựng. Khi đó, tôi sẽ đưa ra cho anh ta một lời khuyên rõ ràng: “Đừng quay lại Bình Nhưỡng. Hãy ở lại với bố mẹ. Nếu ba người đến được Hoa Kỳ, Canada hoặc Hàn Quốc, đặc biệt nếu ba anh có dù chỉ vài nghìn đô la, chưa kể đến 83 triệu đô la mà ông ấy bị cáo buộc đã biển thủ từ chế độ, anh sẽ thấy rằng với một cái giá nhất định, một đoàn giải cứu có thể được phái vào Triều Tiên qua biên giới Trung Quốc để hối lộ chính quyền và đưa cả gia đình những kẻ bị lưu đày trong nước ra ngoài, thậm chí cả tù nhân. Đừng quay lại, nhóc ạ.”

 

Hong, ở tuổi 20, còn trẻ nhưng điều đó không giúp anh có được sự đối xử đặc biệt. Ahn Hyuk thậm chí còn trẻ hơn, mới 18 tuổi, khi nhà vô địch bóng bàn trẻ bị bỏ tù. Năm 11 tuổi, vào năm 1979, Ahn tham gia và giành chiến thắng trong một giải đấu dành cho học sinh tiểu học. Từ đó, anh được đào tạo tại một trung tâm huấn luyện ở Nampo để trở thành nhà vô địch quốc gia. (Một ngôi sao nữ tên là Pak Yong-sun đã giành được hai chức vô địch thế giới – mặc dù cô ấy không vào được vòng chung kết giải đấu năm 1979 mà tôi tham dự. Chính số tiền thắng giải của Pak đã được dùng để xây dựng trung tâm huấn luyện Nampo.)

Hỏi: Làm thế nào mà một nhà vô địch bóng bàn lại kết thúc trong trại tập trung?

Ahn Hyuk: Tôi đến một khu nghỉ dưỡng trượt tuyết dành cho con trai và con gái của các quan chức cấp cao. Một ngày nọ vào tháng 2 năm 1986, khi đang trượt tuyết xuống núi Paektu, một nhóm chúng tôi đến gần sông Áp Lục. Một số người Triều Tiên sống ở bên kia biên giới phía Trung Quốc bắt đầu nói chuyện với chúng tôi. Họ nói: ‘Các bạn nói về thiên đường của Kim Il-sung. Các bạn hãy bước qua đây xem chúng tôi sống thế nào.’

“Sáu người chúng tôi đã đi bộ qua con sông đóng băng, chỉ vì tò mò, và ở lại Trung Quốc ba tháng. Sau đó, chúng tôi trở về Triều Tiên. Tôi bị đưa đến trại giam với tư cách là tù nhân chính trị trẻ nhất ở đó.”

Hỏi: Tại sao bạn quay trở lại?

Đáp: Vì gia đình chúng tôi. Họ lo lắng. Tôi có 200 đô la khi đi trượt tuyết. Tôi dùng số tiền đó để đi du lịch khắp Trung Quốc khoảng một tháng. Khi trở về sông Áp Lục, chúng tôi thấy băng đang tan. Trời vẫn còn quá lạnh để bơi qua, nên chúng tôi đợi đến tháng Năm. Đó là lúc số phận tôi thay đổi.

“Tôi không hề biết chuyện gì sẽ xảy ra. Tôi là con trai duy nhất, được nuông chiều, con trai của một quan chức cấp cao có nhiều ngoại tệ nhờ công việc. Tôi nghĩ bố tôi đủ quyền lực để giải quyết mọi chuyện. Những người khác khi trở về đều đến gặp bố mẹ, và được dặn dò: ‘Đừng bao giờ nhắc đến chuyện vượt sông Áp Lục.’ Nhưng tôi lại đến gặp họ hàng trước, chứ không phải bố mẹ, và họ hàng nói: ‘Mày chết chắc rồi.’ Tôi nhận ra mình đã làm điều gì sai trái, và tôi rất sợ. Vì vậy, không gặp bố mẹ, tôi tự mình đến Cục An ninh Nhà nước. Tôi nghĩ nếu tôi đến đó và thú nhận mọi chuyện sẽ ổn thôi. Tôi nói với chính quyền rằng tôi là người duy nhất vượt biên, nên những người khác không bị bắt. Xã hội Triều Tiên hoạt động dựa trên phê bình-kiểm điểm. Tôi nghĩ nếu tôi đến Cục An ninh Nhà nước, họ sẽ phê bình tôi và tha thứ cho tôi. Nhưng sau khi tôi thú nhận, Cục An ninh Nhà nước đã đưa tôi đến nhà tù bí mật của họ ở Malamdong, khu Yongsong, Bình Nhưỡng. Huy hiệu chân dung Kim Il-sung của tôi bị thu hồi, và tôi cảm thấy mình là kẻ thấp hèn nhất trên đời.

“Tại nhà tù, tôi bị giam trong hầm ngục khoảng 20 tháng. Phòng giam rộng 2 mét x 180 cm. Từ 6 giờ sáng đến 11 giờ đêm, tôi phải ngồi thẳng lưng, hai nắm đấm duỗi thẳng ra phía trước. Tôi không được phép nói một lời nào nếu chưa được phép. Tôi phải giơ nắm đấm tay phải lên khi cần đi tiểu, giơ bàn tay phải xòe ra khi cần đi đại tiện. Giơ nắm đấm tay trái lên có nghĩa là “Tôi có chuyện muốn hỏi”, và giơ bàn tay trái xòe ra có nghĩa là “Tôi đang rất ốm”. Chúng tôi chỉ được phép ra khỏi ngục tối để nhìn thấy mặt trời mỗi tháng một lần.

“Tôi là người trẻ nhất nên cuối cùng phải làm rất nhiều công việc dọn dẹp. Các bạn tù của tôi bao gồm Yang Sung-hyon, cựu đại sứ tại Libya, và Kwon Song-chol, cựu thứ trưởng ngoại giao, cùng một sinh viên trở về từ Quảng Châu, Trung Quốc và một tài xế lái những chiếc Volvo và Mercedes Benz. Có vẻ như Yang đã không làm tròn nhiệm vụ của mình. Kwon từng ở bên cạnh Kim Jong-min khi Kim đào tẩu khỏi Nga, nhưng bản thân ông ta không đào tẩu. Ông ta đang bị trừng phạt vì không ngăn cản được sự đào thoát của Kim Jong-min. Người tài xế chỉ đơn thuần nhận thấy các hành khách phương Tây mang theo rất nhiều ngoại tệ và nhận xét: “Ồ, phương Tây chắc hẳn rất phát triển.” Y chỉ nói bấy nhiêu thôi.

“Thức ăn duy nhất trong ngục tối là bắp luộc trong bát. Không có món ăn kèm nào cả. Bên ngoài khó mà kiếm được cơm, vậy thì trong tù làm sao mà có cơm được? Họ cắt cán thìa để phòng tránh tự tử. Họ đưa cho bạn cái bát nhưng bạn không được ăn ngay. Bạn phải nói, ‘Tôi sẵn sàng ăn rồi.’ Cả sáu người trong dãy phòng giam của bạn đều phải nói như vậy trước khi cai ngục nói, ‘Được rồi, bọn mày có thể ăn.'”

“Mỗi khi ra ngoài tắm nắng hàng tháng, tôi phải cởi hết quần áo trước. Tôi nghĩ, ‘Mình không thể tiếp tục sống như thế này được nữa. Mình phải tự tử thôi.’ Trên đường ra ngoài, tôi thường tìm một cái đinh, hoặc thậm chí một nắp kem đánh răng để ngậm dưới lưỡi. Nhưng không cách nào hiệu quả. Tôi đã nuốt một cái đinh, cố gắng tự tử bằng cách gây chảy máu nội tạng. Tôi dùng đinh cứa vào bên trong miệng rồi nuốt nó. Tôi ngồi khoảng mười phút rồi ngất xỉu. Tôi được đưa đến bệnh viện. Họ điều trị cho tôi ở đó và tôi đã sống sót.

Hỏi: Họ có bao giờ giải thích lý do tại sao bạn bị trừng phạt không?

Đáp:Họ nói tôi đã hành động chống lại nhân dân. Kim Il-sung và Kim Jong-il là những nhà lãnh đạo đáng kính nhất thế giới, và việc tôi đến Trung Quốc đã làm tổn hại đến phẩm giá của họ.”

Hỏi: Bạn đã thoát ra bằng cách nào?

Đáp: Sau hai mươi tháng tôi bị đưa đến một trại giam ở Yotokun thuộc tỉnh Nam Hamgyong, một nơi được bao quanh bởi những ngọn núi cao 1.800 mét. Tôi may mắn có quen biết nên đã thoát được ngục tù đó. Những người khác sẽ không bao giờ thoát ra được.”

Hỏi: Còn ai khác ở trại đó nữa không?

Đáp: Có một người con trai của đại sứ tại Trung Quốc đã lỡ mồm nói rằng Liên Xô là một quốc gia tốt. Cơ quan An ninh Nhà nước suy luận rằng anh ta muốn nói rằng chế độ của Gorbachev tốt hơn chế độ của Kim Il-sung, vì vậy anh ta đã bị tống vào trại giam.

“Trại giam được chia thành hai khu. Tù nhân ở một khu sẽ không bao giờ thoát ra được. Gia đình của Kim Hyon-hui (người nữ đặc vụ đã đặt bom phá hủy chiếc máy bay dân dụng của Hàng không Hàn Quốc, sau đó bị bắt và bị kết án tử hinh, nhưng cuối cùng được Tổng thống Hàn Quốc ân xâ và xin ở lại Hàn Quốc) đang ở đó. Khu còn lại là những người có thể được thả ra vào một ngày nào đó. Ở trung tâm khu vực đó là bản thân các tù nhân chính trị, và xung quanh họ là các tù nhân có gia đình đi cùng. Khẩu phần ăn ở cả hai khu vực trong trại đều giống nhau.

Hỏi: Hãy cho tôi biết về điều kiện tại trại.

Đáp:Tôi được ăn 120 gram bắp hột ba lần một ngày, giống như trong tù, cộng thêm muối và một loại cỏ dại gọi là shiregi. Chỉ vậy thôi. Họ bắt chúng tôi làm việc cực nhọc trong hầm mỏ hoặc khai thác gỗ. Tôi đã nói chuyện với một số người đào thoát khác và ngay cả họ cũng không tin tất cả những gì tôi đã trải qua. Ngày nay, khi đi diễn thuyết, tôi nói với khán giả rằng không có gì trên đời này mà bạn không thể ăn được. Bạn có thể ăn bất kỳ loại cỏ nào mọc lên, chuột, rắn, bất cứ thứ gì bò trên sàn nhà. Nhiều người chết vì thiếu vitamin. Tôi cao 175 cm và nặng 38 kg khi ra khỏi trại năm 1989. Cha mẹ tôi đã chuẩn bị hai hộp nhân sâm để giúp tôi hồi phục. Bây giờ tôi nặng 68 kg.

“Đến tận bây giờ, nhắc lại cuộc sống của tôi ở đó vẫn khiến tôi đau lòng. Tôi đã rất may mắn. Ông nội đã viết thư và tôi được ra tù sau một năm bốn tháng.

“Tôi đã chôn cất rất nhiều tù nhân chết vì suy dinh dưỡng ở đó. Điều đáng thương là khi có người chết, mọi người đều tranh nhau lấy quần áo của người chết để mặc.

“Họ đánh bạn bằng một cây gậy sắt nếu bạn nói chuyện mà không xin phép. Răng cửa của tôi đều là răng giả – răng thật đã bị đập vỡ trong tù. Răng hàm dưới của tôi cũng bị gãy trong trại giam. Một ngày nọ, chúng tôi đang làm việc và tôi quá đói không thể tiếp tục. Tôi nhìn xuống đất và nhặt lên được một khúc xương lợn – ai đó đã bỏ lại nó. Tôi nghiền nát nó và cho vào nồi để nấu canh. Các lính canh nhìn thấy và nói: “Mày không được phép ăn thức ăn do người thường vứt đi.” Tôi bị trói vào cọc và bị đánh đập. Đó là lúc hàm dưới của tôi bị vỡ. Tôi đã tốn rất nhiều vào răng của mình kể từ khi đến Hàn Quốc.

“Có lần chúng tôi đói đến nỗi khoảng 20 người đã mò vào chuồng heo và bắt đầu ăn cám heo. Nghĩ lại thì thật kinh tởm. Người nuôi heo đã báo cáo chúng tôi. Y phàn nàn đàn heo sẽ ốm o vì chúng tôi ăn thức ăn của chúng.”

Họ đưa chúng tôi đến bờ sông và bắt chúng tôi úp mặt xuống nước. Ai ngẩng đầu lên trước tiên sẽ bị đánh đập dã man. Chúng tôi phải làm vậy cho đến khi uống đủ nước đến mức tè ra quần.

“Trước đây, lính canh tù thường bắn những con chim bay lạc vào trại. Tiếng súng nổ nhiều đến mức lũ chim không còn sợ nữa và không thèm bay đi. Vì vậy, lính canh sai tù nhân trèo lên ngọn cây và rung cây để lũ chim bay ra ngoài, nhờ đó lính canh có thể bắn chúng.

“Một người bạn cùng trại của tôi đã chết sau khi cây đổ khiến anh bị gãy xương sườn. Anh không được điều trị y tế. Ở Triều Tiên, khi chôn cất ai đó, người ta thường đắp một ụ đất lên mộ. Tôi đã làm vậy cho anh ta, nhưng lính canh nhà tù nói: ‘Sao lại phải đắp ụ đất cho một kẻ thấp hèn như chó?’ Họ đánh tôi.

“Khi Billy Graham đến thăm Triều Tiên, ông ấy trở về và nói rằng Cơ Đốc giáo đang hồi sinh. Tôi sẽ kể cho bạn câu chuyện thực sự về đời sống tôn giáo ở Triều Tiên. Hoàn toàn không có tôn giáo nào ở Triều Tiên. Tôi đã thấy rất nhiều người trong trại đến đây vì niềm tin tôn giáo. Ngay cả việc cầu nguyện thầm lặng cũng đủ để bạn bị đưa đến trại giam. Có lẽ tất cả tín đồ sùng đạo ở Triều Tiên đều bị tống vào trại giam. Tôi muốn viết một lá thư cho Billy Graham: ‘Nếu ông thực sự muốn hiểu tôn giáo ở Triều Tiên, hãy đến trại giam.’ Khi Billy Graham đến nhà thờ dự lễ, ông ấy nên yêu cầu người trong giáo đoàn hãy đọc thuộc lòng các câu Kinh Thánh, để phân biệt ai là giáo dân giả hiệu.

Hỏi: Cuối cùng bạn đã ra khỏi trại và sau đó đào thoát.

Đáp: Tôi rời trại vào ngày sinh nhật của Kim Jong-il [16 tháng 2], năm 1989. Sau khi ra ngoài, tôi cố gắng sống một cuộc đời gương mẫu vì tôi đã gây ra quá nhiều rắc rối cho họ hàng. Nhưng tôi bị theo dõi. Sống trong một xã hội khép kín, một xã hội không cho phép tự do – tôi buộc phải đào thoát.

“Tôi đã có thể sống một cuộc sống sung túc nếu tôi muốn. Nhiều người đào thoát sang Hàn Quốc vì lòng tham và chủ nghĩa vật chất. Còn tôi, vì tôi có tiền ở Triều Tiên, nên tôi sẽ không nghĩ đến việc đào thoát nếu có dù chỉ một chút tự do cá nhân.

“Trước khi bị buộc tội chính trị, tôi thậm chí còn không biết từ ‘chính trị’ nghĩa là gì. Nhưng sau khi ra khỏi trại giam, tôi thực sự là một kẻ phạm tội chính trị. Tôi đã nói chuyện cùng bạn bè. Tôi suýt bị bắt quả tang lần nữa vì nghe đài KBS. Cả gia đình tôi hẳn sẽ bị đưa đi trại tập trung. Đó sẽ là dấu chấm hết cho mọi thứ. Trong gia đình tôi có khoảng 90 đảng viên. Bố mẹ tôi bị ép buộc phải  ly hôn vì tôi. Có người trong cơ quan an ninh nhà nước nói rằng tôi có thể bị đưa trở lại, và rồi cả chín mươi người kia cũng sẽ đi theo. Vì vậy, người đứng đầu cơ quan an ninh khuyên họ nên ly hôn để biến tôi thành trẻ mồ côi.”

Hỏi: Cha bạn làm việc gì?

Đáp: Ông ấy đứng đầu một bộ phận quản lý đối ngoại. Nhiệm vụ của ông là tìm kiếm đầu tư và tiền bạc để duy trì các khách sạn xung quanh Bình Nhưỡng. Ông làm việc như một thương nhân nước ngoài, xuất khẩu nấm và các mặt hàng khác, vừa trao đổi hàng hóa vừa bán lấy tiền. Ông đưa một phần tiền cho Kim Jong-il và phần còn lại được dùng cho các khách sạn.

Hỏi: Khi bị bắt, bạn vẫn còn chơi bóng bàn chứ? Và chính quyền cảm thấy thế nào về việc hủy hoại sự nghiệp của một nhà vô địch?

Đáp:Tôi vẫn đang ở viện bóng bàn khi bị bắt. Ngay cả con trai của phó chủ tịch cũng bị đưa đến nhà tù chính trị. Tại sao họ lại tha cho một ngôi sao bóng bàn tầm thường chứ?

Hỏi: Khi Li Song-suk giành chức vô địch đơn nữ thế giới năm 1979, các tờ báo Bình Nhưỡng nói rằng cô ta đã giành chiến thắng nhờ sự dẫn dắt của Lãnh tụ Vĩ đại kính yêu Kim Il-sung. Phải chăng ông ấy thực sự là một người đa tài, ngoài những thành tựu khác, ông còn là một huấn luyện viên bóng bàn hàng đầu?

Đáp: Kim Il-sung không biết chơi bóng bàn. Đó chỉ là công thức tuyên truyền thường thấy của Triều Tiên thôi.

Ahn Hyuk trốn thoát khỏi Triều Tiên vào tháng 1 năm 1992 cùng với Kang Chul-hwan, và họ đến được Hàn Quốc vào tháng 8 năm sau. Như chúng ta đã thấy trong chương 16, Kang Chul-hwan cùng cha mẹ và bà của anh, những người Triều Tiên sinh sống tại Nhật Bản, đã phải ngồi tù mười năm trước khi người thân ở Nhật Bản gây áp lực và hối lộ các quan chức để họ được đối xử tốt hơn. Kang chỉ mới chín tuổi khi bị giam cầm. Sau khi được thả, anh lại tiếp tục gặp rắc rối.

Khi tôi gặp anh ấy, Kang đang ở độ tuổi giữa ba mươi nhưng vẫn có vẻ ngoài trẻ trung. Với mái tóc mái che phủ khuôn mặt gầy, trông anh ta khoảng mười sáu tuổi – ấn tượng này càng được nhấn mạnh bởi đồng phục học sinh của anh: một chiếc áo khoác, giống như các vận động viên trung học Mỹ thường mặc để khoe huy hiệu, bên ngoài một chiếc áo len cổ lọ. Anh đang học ngành kinh doanh tại Đại học Hanyang.

“Thật đáng tiếc khi một nơi như vậy [trại giam] vẫn còn tồn tại trên thế giới này mà lại không được thế giới bên ngoài biết đến,” Kang nói với tôi. “Vì vấn đề hạt nhân, người ta không tập trung vào nhân quyền. Nhân quyền nên được ưu tiên hàng đầu. Cùng với việc kiểm tra các địa điểm hạt nhân, họ nên tiến hành thanh tra các trại giam. Chẳng phải mạng sống con người là  quan trọng nhất sao? Chỉ vì chống đối chế độ Kim Il-sung mà người ta bị đưa đến những nơi như vậy. Điều đó có hợp lý không vậy?”

Hỏi: Sau khi ra khỏi trại, anh đã làm công việc gì?

Đáp:Lúc đầu khi chúng tôi được điều đến một vùng nông nghiệp, tôi được phân vào một nhóm làm nông, nhưng tôi không làm nông. Một thời gian sau, khi chúng tôi chuyển đến thị trấn, tôi kiếm được việc làm trong một nhà máy tái chế giày dép. Tôi làm việc như một người cung cấp nguyên liệu thô. Điều đó giúp tôi tiếp cận được hàng hóa nước ngoài từ người thân. Tôi đến các nhà máy khác để trao đổi lấy nguyên liệu thô mà nhà máy của tôi cần. Tôi muốn vào Đại học Kim Chaek nên đã cố gắng hối lộ và tìm cách vào đó, nhưng không được nhận. Sau đó, tôi nộp đơn vào Đại học Hamhung, nhưng trường đó quá nghèo nên tôi quyết định không nhập học.

“Khi làm việc tại nhà máy tái chế giày dép, tôi cảm thấy chán nản về mọi thứ, vì vậy tôi bắt đầu tham gia các hoạt động chống chế độ. Tôi nghe các chương trình phát thanh của Hàn Quốc và kể lại cho bạn bè những gì mình nghe được. Tôi thường hát cho họ nghe những bài hát nổi tiếng của Hàn Quốc. Vì công việc quản lý cung ứng, tôi có giấy phép đi lại khắp Triều Tiên. Và vì còn trẻ nên tôi muốn đi du lịch. Bạn bè tôi đều thuộc tầng lớp thượng lưu. Tôi thường tuyên truyền chống lại chế độ Kim Il-sung cho họ nghe. Hầu hết sinh viên đại học đều có tư tưởng chống chế độ.

“Vào lúc 1 giờ sáng, chúng tôi sẽ trùm chăn lên đầu và nghe các chương trình phát thanh của Hàn Quốc. Một cửa hàng bách hóa ở Bình Nhưỡng kinh doanh hàng ngoại nhập, kể cả các đài chưa được chỉnh lại theo một kênh duy nhất như chính quyền quy định. Tôi phải dùng ngoại tệ để mua chúng, và chúng vốn dành cho người nước ngoài. Tôi đã có đài thu sóng ngắn.”

Hỏi: Anh nghĩ gì về Đài Phát thanh Châu Á Tự do?

Đáp: Ý kiến ​​rất hay.

Hỏi: Tỷ lệ phần trăm người dân có thể tiếp cận được thông tin đó là bao nhiêu?

Đáp:Tôi đoán khoảng 6 đến 7 phần trăm, thường là các quan chức cấp cao – những người có quyền lực.

Hỏi: Liệu việc phát thanh tiếp cận được với nhóm người đó có hợp lý không?

Đáp:Dĩ nhiên rồi. Họ đã biết rất nhiều về thế giới phương Tây và về những bất cập liên quan đến chế độ Kim Il-sung. Tôi biết một số người làm việc tại Nhà xuất bản Nodong [nhà xuất bản báo đảng Nodong Shinmun và tạp chí đảng Kulloja]. Trước mặt các quan chức khác, họ sẽ ca ngợi Kim Il-sung, nhưng trong riêng tư, họ lại chỉ trích ông ta. Tuy nhiên, họ không biết nhiều như họ cần biết. Cung cấp cho họ nhiều thông tin hơn sẽ thay đổi họ nhiều hơn. Xu hướng hiện nay là nghe lén các chương trình phát thanh nước ngoài. Vì có quá nhiều thông tin bịa đặt ở Triều Tiên, họ quan tâm đến việc thu thập thông tin từ các nguồn thế giới bên ngoài. Giờ đây họ chỉ có thể nghe đài KBS, và chỉ có thể bắt sóng từ 11 giờ đêm đến 2 giờ sáng, nên không tiện lắm. Thông thường các chương trình của KBS chỉ nói về Hàn Quốc. Người Triều Tiên đôi khi thậm chí không thể hình dung được họ đang nói về cái gì. Điều cần thiết là đưa tin về những gì đang xảy ra ở Triều Tiên.

Hỏi: Những người nghe tiềm năng hiện có những thiết bị nào? Có nhiều người sở hữu đài sóng ngắn như anh từng có không?

Đáp: Hầu hết trong số họ có đài AM/FM và bộ cassette.

Hỏi: Anh đã ở trong trại cùng thời điểm với Ahn Hyuk, và hai người cùng nhau đào thoát. Anh có quen với cậu ta trong trại không?

Đáp: Chúng tôi ở hai khu vực khác nhau trong trại nên không quen biết nhau. Anh ấy ở khu trung tâm, còn tôi ở khu dành cho gia đình. Dù sao thì, anh ấy vào trại cùng lúc với tôi ra. Nhưng một người bạn của tôi trong trại cũng ra cùng lúc với Ahn, và anh ấy đã giới thiệu chúng tôi với nhau vào năm 1989. Ahn và tôi đã nói chuyện rất nhiều. Cả hai chúng tôi đều là những người bất đồng chính kiến, nên chúng tôi có chung lý tưởng và trở nên thân thiết. Chúng tôi cùng nhau nghe đài KBS, hát những bài hát nổi tiếng và nhảy nhạc disco. Điều đó gây ra rắc rối, vì tin đồn lan rộng. Một ngày nọ, chúng tôi muốn vui chơi. Chúng tôi cùng một vài người bạn khác lên núi, mang theo dàn âm thanh và đồ uống. Chúng tôi bắt đầu nghe nhạc pop Hàn Quốc và nhảy múa. Một người qua đường đã báo cáo chúng tôi. Chúng tôi phải hầu chuyện với Cơ quan An ninh Nhà nước nhưng đã dùng tiền hối lộ để thoát tội. Tuy nhiên, đó là lúc việc giám sát gắt gao bắt đầu.

“Sau một loạt hối lộ nữa, cuối năm 1990 chúng tôi đã chuyển đến thành phố Pyongsong, một ‘thành phố khoa học’ rất gần Bình Nhưỡng. Trước khi vào trại, chú út của tôi đã tốt nghiệp ngành khoa học với điểm trung bình 4.0. Luật pháp Triều Tiên quy định nếu đạt điểm tuyệt đối, bạn có thể làm việc tại bất kỳ trường đại học nào trong lĩnh vực của mình. Vì vậy, chú đã làm việc tại Viện Khoa học và Công nghệ Bình Nhưỡng. Việc đó cũng cần hối lộ, nhưng lần này chúng tôi tự xoay xở bằng tiền của người thân. Xã hội Triều Tiên rất tham nhũng. Từ trên xuống dưới trong xã hội, mọi cấp bậc đều liên quan đến hối lộ. Không có hối lộ thì không thể đạt được điều gì.

“Tại Bình Nhưỡng, tôi đã cố gắng xin việc tại Viện Khoa học và Công nghệ với tư cách là một trợ lý phòng thí nghiệm, nhưng công việc đó không thành nên tôi không làm ở đó. Sau khi chuyển đến đó, tôi lại bị Cơ quan An ninh Nhà nước bắt giữ vì một trong những người bạn thân thiết của tôi ở đó là đặc vụ do Cơ quan An ninh Nhà nước phái đến. Hắn đã báo cáo tất cả những lời chỉ trích của tôi đối với Kim Il-sung. Tôi bị đưa đi thẩm vấn và bị theo dõi. Tôi biết mình sẽ lại bị tống vào trại giam. Ahn cũng gặp rắc rối, vì chúng tôi đã cùng nhau đi núi và chơi với nhau.

“Chúng tôi thân thiết với một người thuộc lực lượng an ninh công cộng mà chúng tôi đã hối lộ rất nhiều. Nhờ y chúng tôi có được giấy thông hành. Vào tháng 1 năm 1992, chúng tôi đi tàu từ Bình Nhưỡng đến Haesan, gần biên giới Trung Quốc và sông Áp Lục. Chúng tôi đã hối lộ một số lính biên phòng, nói với họ rằng chúng tôi là thương nhân và muốn mua một số hàng hóa ở Trung Quốc để bán lại ở Triều Tiên. Lúc đó sông đóng băng, và chúng tôi có thể đi bộ qua. Chúng tôi đã nghĩ đến việc qua Hàn Quốc, nhưng trước tiên là phải vượt biên. Chúng tôi đã đến Trung Quốc và quanh quẩn ở đó một thời gian. Chúng tôi nghe nói rằng đến Hàn Quốc thì tốt hơn.”

Hỏi: Anh nói rằng hầu hết sinh viên đại học đều có thái độ chống đối chế độ.

Đáp: Chỉ cần quan sát Trung Quốc chuyển đổi sang hệ thống kinh tế thị trường tự do, họ có thể thấy người dân sống tốt hơn. Và hãy nhìn xem người Nhật sống tốt như thế nào. Sinh viên đại học tin rằng nếu chế độ này tiếp tục nắm quyền, đó sẽ là sự sụp đổ của Triều Tiên.

Hỏi: Chế độ đó sẽ đánh mất quyền lực như thế nào?

Đáp: Cách duy nhất để loại bỏ nó là một cuộc tổng nổi dậy. Nếu chỉ là một cuộc nổi dậy rải rác, chúng có thể đàn áp và tống các người tham gia vào tù. Vấn đề là, không thể huy động một phong trào thống nhất. Ngay cả người bạn thân nhất của bạn cũng có thể là một đặc vụ từ Cơ quan An ninh Nhà nước. Để có một lực lượng thống nhất, cần phải thảo luận với nhau, và điều đó không thể xảy ra. Không ai ở Triều Tiên còn hy vọng vào tương lai. Triều Tiên coi như đã bị hủy hoại hoàn toàn.

“Hầu hết người Triều Tiên thậm chí không quan tâm đến vấn đề hạt nhân. Tất cả sự chú ý dành cho vấn đề hạt nhân đều không quan trọng. Điều mọi người nên tập trung vào là nhân quyền, giải cứu người dân khỏi các trại giam. Là một công dân, tôi biết rằng họ có vũ khí hạt nhân. Vậy tại sao lại làm ầm ĩ lên về việc Triều Tiên có vũ khí hạt nhân hay không? Tại sao lại làm ầm ĩ lên về việc thanh tra vũ khí hạt nhân?”

Hỏi: Chúng ta nên xử lý vấn đề nhân quyền này như thế nào?

Đáp:Tôi không có ý kiến đặc biệt nào. Tôi đã rất sốc khi Bộ trưởng Thống nhất Hàn Quốc Han nói rằng, ‘Chúng ta không nên bàn về nhân quyền vào thời điểm này.’ Lý do cốt yếu khiến việc thống nhất chưa thể thực hiện được là vấn đề nhân quyền. Mọi thứ ở Triều Tiên đều được thực thi vì hai người, Kim Il-sung và Kim Jong-il. Họ không hề quan tâm đến người dân. Chúng ta chỉ có thể thống nhất đất nước nếu xã hội Triều Tiên mở cửa, để người dân có thể đứng lên và tự do nói lên nỗi bất bình của mình. Cả thế giới nên tập trung vào nhân quyền ở Bắc Triều Tiên.”

Hỏi: Người dân có tham chiến nếu chiến tranh xảy ra không?

Đáp: Người dân muốn chiến tranh nổ ra. Đó là cách duy nhất để lật đổ chế độ, hoặc chấm dứt sự khốn cùng của họ. Bọn trẻ mười bảy tuổi bị bắt đi lính đều bị tẩy não để tin rằng Hàn Quốc và Hoa Kỳ là kẻ thù. Tất nhiên chúng sẽ chiến đấu một cách mù quáng. Nhưng một khi đến Seoul và nhìn thấy thực tế của Hàn Quốc, sẽ có hỗn loạn và đầu óc chúng sẽ thay đổi. Và trong khi những tân binh không biết thế giới thực, tôi tin  rằng những cựu binh có hiểu biết thực tế hơn.

Hỏi: Hãy cho tôi biết về tình hình lương thực.

Đáp: Khi tôi ở đó, mọi người chỉ ăn hai bữa một ngày, đôi khi là khẩu phần thức ăn gia súc. Đó là những gì tôi nhận được ở thành phố công nghiệp nơi tôi làm việc trong nhà máy, một thành phố đông dân nhưng thiếu lương thực. Trong trại, những người như Ahn chỉ được khoảng 300 gram một ngày. [Chính Ahn nói là 360.] Những người như chúng tôi, trong khu nhà ở gia đình, được khoảng 500 gram một ngày. Ngô và muối. Ngô chưa nấu chín. Bạn phải tự nấu chín.”

Hỏi: Mục tiêu của anh bây giờ là gì khi đã được tự do?

Đáp: Tôi muốn tham gia giao lưu giữa miền Nam và miền Bắc. Ước mơ của tôi là, khi thống nhất đất nước, tôi muốn dựng một tượng đài trước trại để tưởng nhớ tất cả những người đã hy sinh ở đó.

 

Trong thời gian đó, Kang trở thành một nhà báo, theo dõi tình hình Triều Tiên cho tờ nhật báo Chosun Ilbo có ảnh hưởng lớn ở Seoul và xuất bản một cuốn sách về những trải nghiệm của mình.

 

Thân hình vạm vỡ, làn da rám nắng, mái tóc cắt ngắn, khóa thắt lưng to và vàng như khóa thắt lưng của một gã cao bồi, Ahn Myong-chol trông rất giống một cựu cai ngục. Anh ấy nghĩ rằng anh nhận ra tôi khi chúng tôi gặp nhau: “Tôi nghĩ vào khoảng năm 1989, tôi đã thấy một bức ảnh của ông trên báo Nodong Shinmun, đang nhận một bó hoa từ một bé gái,” anh ấy nói với tôi.

“Tôi bỏ học trường cao đẳng nông nghiệp để gia nhập quân đội,” anh ấy nói. “Nếu tôi tốt nghiệp trường đó, tôi sẽ không thể xin nhập ngũ. Tôi muốn gia nhập vì họ thường đối xử với những ai chưa từng phục vụ quân đội như những kẻ ngốc; trừ khi là chuyên gia kỹ thuật, kẻ đó không thể vào đảng. Khi mới gia nhập quân đội, tôi làm lính canh nhà tù ba năm, sau đó làm tài xế giao thức ăn cho một căn cứ quân đội trong năm năm.

“Tôi biết tổng cộng khoảng 10 trại giam và đã làm việc ở 4 trong số đó. Bạn bè và đồng nghiệp của tôi làm việc ở 6 trại còn lại. Thông thường, các phạm nhân bị tách khỏi gia đình. Cả bốn trại giam tôi từng làm việc đều là nơi giam giữ gia đình của các phạm nhân. Trại của Ahn Hyuk và Kang Chul-hwan hoàn toàn khác với các trại của tôi. Tù nhân ở trại của họ được chia theo triển vọng có thể được ra tù hay không. Còn những người ở chỗ tôi làm việc đều là những tù nhân vô vọng. Không ai có thể ra ngoài. Tất cả sẽ chết ở đó. Các cai ngục liên tục thúc giục họ làm việc chăm chỉ hơn – ‘Các người có thể ra ngoài, rồi lấy vợ.’ Vì vậy, họ tin rằng vẫn còn lý do để hy vọng.”

Hỏi: Làm sao anh thuyết phục được họ nếu họ không thấy ai rời đi?

Đáp: Vẫn có người rời đi – nhưng đến các trại khác. Vào ban đêm, một số tù nhân được đưa ra khỏi trại bằng xe tải. Lính canh nói với những người ở lại rằng họ được trả về với xã hội, đến một cuộc sống mới. Nhưng về cơ bản, họ được đưa đến một trại khác, một ‘vùng quê’ khác. Tôi thuộc Phòng 7 Cục An ninh Nhà nước. Phòng 3 (Samguk) giống như Hitler. Họ tiến hành các thí nghiệm sinh học trên tù nhân. Cơ sở của Phòng 3 nằm ngay cạnh các trại giam. Ở Triều Tiên, khi một người chết, chúng tôi thường chôn cất thi thể. Hỏa táng rất hiếm. Nhưng ở Samguk, tôi có thể thấy khói bốc ra từ những thi thể đang cháy. Tôi làm tài xế giao tù nhân đến Samguk. Có lần tôi vào tầng hầm và thấy nó đầy máu. Nhưng về cơ bản, tôi nghe kể về Samguk từ những người bạn lính canh. Có tin đồn rằng họ vắt mỡ từ người để làm xà phòng cho Kim Jong-il và Kim Il-sung, và trộn tử cung với các chất khác để làm thuốc tiêm kích thích sinh lý cho Kim Jong-il. Bạn bè tôi kể cho tôi nghe những câu chuyện này.

Hỏi: Các cai ngục có dùng bạo lực với tù nhân không?

Đáp: Chuyện đó chỉ là một hoạt động thường nhật. Không tỏ ra hung hăng sẽ bị coi là dung túng cho bọn phạm tội.”

Hỏi: Mỗi ngày anh đánh người khác bao nhiêu lần?

Đáp: Tôi không thể nói là mình đã làm điều đó một lần hay cả trăm lần. Nhưng khi một tù nhân nhìn thấy lính canh, anh ta phải cúi đầu một góc 90 độ. Nếu không, đó là lý do để đánh anh ta bằng gậy, đá hoặc bất cứ thứ gì khác. Nếu họ không trả lời lớn tiếng, ‘Có mặt!’, bạn đánh họ.

“Nhìn từ trên không, khu nhà ở của tù nhân trông giống như một ngôi làng bình thường, nhưng bao quanh là hàng rào điện 3.300 volt. Lính canh thường gọi những khu nhà này là chuồng heo. Chúng trông giống như những ngôi nhà nông thôn truyền thống. Mỗi gia đình chỉ có một phòng rất nhỏ cộng với một nhà bếp, bất kể số lượng thành viên trong gia đình là bao nhiêu.

“Về phần thức ăn, họ được cho 500 gram bắp hột. Nhưng lính canh rút bớt rất nhiều, thành ra họ hầu như không đủ sống. Họ chỉ được ăn bắp ròng vào những ngày lễ. Ngày thường, họ trộn bắp với cỏ và vỏ thông. Trước năm 1989, lính canh không khi nào đói. Nhưng khi Kim Jong-il lên nắm quyền, chúng tôi bị đói và phải xén bớt khẩu phần ăn của tù nhân. Quân nhân là những người được ăn uống tốt nhất ở Triều Tiên, nhưng từ tháng 8 năm 1994, lính canh được ăn lê thay bắp. Trong một tháng liền, lính canh sống bằng lê, thường là lê luộc chín, sau đó bắt đầu đi tiêu chảy cấp và không thể luyện tập. Sau đó, họ bắt đầu cung cấp lương thực từ kho dự trữ chiến tranh. Lúc đó tôi là tài xế chở lương thực, không phải làm lính gác nữa.

“Nhân viên trại giam được nuôi dưỡng tốt hơn các binh lính khác vì trại giam tự trồng lương thực. Là một tài xế, tôi có thể ăn cắp nhiều thức ăn hơn. Có một đạo luật do Kim Jong-il ban hành. Bất cứ ai bị bắt quả tang ăn cắp thức ăn sẽ bị tống vào tù. Một quân nhân bị bắt quả tang ăn cắp thức ăn sẽ bị giáng cấp hoặc bị cấm vào đảng. Nhưng đó là bản chất con người. Làm sao họ không ăn cắp được khi có cơ hội?

“Tôi được phát khẩu phần 700 gram. Ai được trọn 700 gram thì được coi là khá giả. Nhưng họ đã trừ đi số ‘gạo ái quốc’ và ‘gạo dự trữ chiến tranh’ nên chỉ còn lại 500 gram. Tổng cộng, kể cả thức ăn ăn cắp, tôi ăn gần 800 gram mỗi ngày. Đúng vậy, trại tù là nơi lý tưởng để giữ gìn sức khỏe – nếu bạn là lính canh. Lính canh trại tù được đối xử chỉ sau phi công chiến đấu. Sau khi mãn hạn tù, họ được chuyển đến Cơ quan An ninh Nhà nước, giống như KCIA ở Hàn Quốc. Họ được chính quyền tin tưởng. Có ba loại người được giao công việc canh gác nhà tù: (1) con cái của các quan chức cấp cao; (2) con cái của các thành viên Cơ quan An ninh Nhà nước; (3) con cái của nhân viên trại giam. Khi tôi nhập ngũ, mẹ tôi đã hối lộ để tôi có được một công việc tốt. Bà làm việc trong một cửa hàng tạp hóa, vì vậy khi họ quyết định cho tôi làm lính canh gác nhà tù, bà đã lo lót cho các quan chức một số hàng dệt, rượu ngoại, v.v. Bà chỉ xin cho tôi một công việc tốt. Bà không yêu cầu cụ thể là nhiệm vụ canh gác nhà tù – trên thực tế, bà không biết các trại giam tồn tại. Bây giờ, qua lời đồn đại, nhiều người đã biết, nhưng khi tôi nhập ngũ năm 1987, hầu như không ai biết.”

Hỏi: [Tôi đề cập đến cuộc biểu tình tại lễ hội thanh niên năm 1989.]

Đáp: Trong suốt lễ hội thanh niên, chúng tôi luôn trong tình trạng cảnh giác cao độ. Kim Jong-il lo sợ các tù nhân sẽ trốn thoát và tiết lộ thông tin về các trại giam cho thế giới biết. Tôi hầu như không ngủ được vì chúng tôi phải luôn cảnh giác và được trang bị vũ khí hạng nặng.

“Bốn trại mà tôi từng làm việc là: Trại số 11, thành phố Kyongsong, tỉnh Bắc Hamgyong, nơi tôi được huấn luyện; Trại số 13, quận Jongsong, huyện Onsong, tỉnh Hamgyong; Trại số 22, thành phố Hoeryong, tỉnh Bắc Hamgyong; và Trại số 26 ở Hwachon, thành phố Bình Nhưỡng.” Theo tôi biết, con số này lên đến 27.

Hỏi: Những tội danh nào khiến người ta bị giam giữ ở đó?

Đáp: Ví dụ, gọi tên Kim Il-sung hoặc Kim Jong-il mà không xưng hô tôn kính là một tội. Có một người đến bộ phận phân phối lương thực và họ bảo y quay lại vì hôm đó không có thức ăn. Y buột miệng, ‘Ở một đất nước xã hội chủ nghĩa như chúng ta, sao lại có thể như vậy?’ Y liền bị tống vào trại giam. Những người theo phe phái, những ai phản đối việc Kim Jong-il kế vị Kim Il-sung nắm quyền dĩ nhiên cũng bị đưa vào trại giam. Không chỉ thái độ chính trị mới khiến bạn bị bắt. Những kẻ cuồng tín tôn giáo cũng bị bỏ tù. Các nhà tù nơi tôi làm việc là dành cho những kẻ bất đồng chính kiến ​​và những người theo phe phái.

Hỏi: Anh có cho rằng họ là bọn xấu không?

Đáp: Trong huấn luyện quân đội, họ dạy chúng tôi rằng đó là những tội phạm nghiêm trọng cần phải bị trừng phạt; nếu họ cố gắng trốn thoát, chúng tôi có quyền giết họ. Nhưng sau ba năm làm lính gác, khi tôi chuyển sang lái xe, tôi có nhiều dịp tiếp xúc cá nhân hơn với tù nhân và nhận ra họ không giống như tôi nghĩ. Đôi khi tôi phải giao nông sản do tù nhân trồng, và tôi trò chuyện với họ khi nhận hàng. Tôi phải phân phối khẩu phần ăn từ điểm phân phối trung tâm ở giữa trại đến các khu vực ngoại vi.

“Sự việc đầu tiên: Tôi vẫn còn là lính gác nhưng đang học lái xe tải. Tôi lái xe tải đến chỗ các tù nhân và bảo họ sửa chữa và lau chùi nó. Lúc đó tôi 19 tuổi. Một tù nhân, khoảng 45 tuổi, cúi chào tôi chín mươi độ và nói, ‘Tôi xong rồi, cảm ơn ông.’ Tôi nghĩ, xét về tuổi tác, ông ta có thể là cha tôi. Tôi bỗng thấy thương hại và quyết định cho ông ta một điếu thuốc. Ông ta khóc. Chúng tôi nói chuyện và tôi nhận ra ông ta bị đưa vào tù vì tội lỗi của cha mình. Kim Chang-bong, người đứng đầu Quân đội Nhân dân Triều Tiên vào những năm 1970, đã bị Kim Jong-il hất cẳng và đưa cùng gia đình đến trại giam. Những thuộc cấp dưới quyền ông cũng bị đưa đến các trại tù cùng gia đình. Cha của người đàn ông này có lẽ từng làm việc dưới quyền Kim Chang-bong.”

Hỏi: Sau vụ việc đó, anh có bắt đầu đối xử tử tế với tù nhân không?

Đáp: Lúc đó tôi mới chỉ tìm hiểu xem những phạm nhân là loại người như thế nào. Tôi không thực sự thay đổi hành vi của mình. Mãi đến năm 1992 tôi mới bắt đầu đối xử tử tế hơn với họ. Ngay từ khi nhập ngũ, tôi cảm thấy có chút thương hại họ. Nhưng năm 1992 là lúc tôi hoàn toàn thay đổi suy nghĩ và quyết định làm điều gì đó tích cực. Tôi đã chia sẻ phần thịt của mình với họ. Cứ hai tuần một lần, tôi nhận được khoảng chừng này [chỉ vào hai đốt cuối của ba ngón tay – có lẽ khoảng 50-100 gram]. Tôi có nhiều thịt hơn nên có thể chia sẻ cho họ mà mình vẫn được ăn thịt. Một số lính canh khác cũng làm như vậy và phải nghỉ việc khi bị phát hiện. Tôi không thảo luận vấn đề này với bất kỳ lính canh nào khác. Tôi chỉ tâm sự với người bạn thân nhất của mình là những người bất đồng chính kiến ​​không đến nỗi tệ. Anh ấy đã đồng ý.”

Hỏi: Khi đó anh có ghét Kim Jong-il không?

Đáp: Thành thật mà nói, tôi nghiêng về phía thích Kim Il-sung. Còn về Kim Jong-il, khi tôi ở Triều Tiên, tôi không mấy thiện cảm với ông ta. Điều đó không có nghĩa là tôi ghét ông ta. Tôi cảm nhận được một số mâu thuẫn trong chính sách của chế độ. Họ tuyên truyền rằng Triều Tiên là một xã hội rất hòa bình, nhưng trong tất cả các mệnh lệnh gửi cho lính canh nhà tù, họ đều ra lệnh phải rất hung hăng, phải loại bỏ ba thế hệ tù nhân, phải tiêu diệt họ khỏi xã hội.”

Hỏi: Tại sao anh lại đào thoát?

Đáp: Tôi về quê. Cha tôi đã tự tử nhưng tôi không được biết điều đó. Cha tôi làm việc trong một kho thóc. Một ngày nọ, một người bạn nói: “Con trai tôi đang chết đói. Anh làm ơn ban cho nó một ít thức ăn.” Cha tôi đã lấy trộm một ít cho con trai người bạn đó. Ông ấy không bị bắt lúc đó. Nhưng tên thủ kho đã lấy trộm hai tấn gạo. Hắn ta vu cho cha tôi là thủ phạm. Cha tôi sắp bị đưa đến trại tù, nhưng rồi ông ấy đã tự tử vào tháng Giêng năm 1994. Họ không nói cho tôi biết. Tôi biết cha tôi đã chết, nhưng lá thư nói rằng đó là do đau tim. Tôi biết sự thật vào tháng Năm khi tôi về thăm quê. Khi đến nơi, tôi thấy nhà mình đã biến mất, bị phá hủy hoàn toàn. Vào tháng Tư, mẹ tôi bị tống vào tù vì tội phản quốc. Nếu bất kỳ thành viên nào trong gia đình tự tử, các thành viên khác trong gia đình, kể cả vợ/chồng, đều bị coi là ‘phản quốc’. Có người làm việc dưới quyền bà muốn giành lấy công việc của bà nên tố cáo bà đã đầu độc cha tôi. Vì vậy, bà bị buộc tội hai lần – chồng là kẻ phản quốc và là kẻ giết người. Ông ấy thực sự đã chết vì ngộ độc kiềm. Tôi thấy em gái tôi sống một mình. Em trai tôi làm việc ở biên phòng và không biết gì về cái chết của cha. [Họ bị tống vào tù sau khi Ahn đào thoát.] Trong xã hội phương Đông, nhà có một gia chủ. Nếu gia chủ tự tử, vợ/chồng bị coi là kẻ phản bội. Nếu con cái tự tử, cha mẹ bị phê bình và đuổi khỏi làng, chứ không bị đưa vào trại tù. Tôi ở lại quê nhà một tuần, rồi quay lại Hoeryong. Khi trở về, họ gọi tôi là con trai tên phản quốc và cử người theo dõi tôi. Điều đó có nghĩa là họ không còn tin tưởng tôi nữa. Trong thời gian ở nhà, tôi đã nhận ra rằng nếu tôi ở lại, cuối cùng tôi cũng sẽ bị đưa đến trại giam. Vì vậy, tôi phải đào thoát sang Hàn Quốc.

1. Tại sao lại là Hàn Quốc?

Đáp: Tôi muốn cho cả thế giới biết về thực trạng của các trại giam. Quốc gia duy nhất mà tôi nghĩ đến với tư cách là kẻ thù của Triều Tiên chính là Hàn Quốc.”

Hỏi: Anh có biết gì về Hàn Quốc không?

Đáp: Chỉ là tình hình kinh tế của nước này tốt hơn Triều Tiên thôi.”

Hỏi: Làm sao anh biết điều đó?

Đáp: Tôi nghe đồn. Khi xem các cuộc biểu tình trên truyền hình ở Hàn Quốc, tôi có thể nhìn thấy các tòa nhà ở phía sau – người Hàn Quốc trông khá khá giả. Tôi nghe đồn về số lượng xe hơi khổng lồ. Năm 1989 là năm trọng đại. Sau chuyến thăm của Im Su-gyong (nhà hoạt động và chính trị Hàn Quốc,  nổi tiếng vì đã đến dự Đại hội Thanh niên và Sinh viên Thế giới năm 1989 tại Bình Nhưỡng, mà không được phép của chính quyền Hàn Quốc. Tại đó, bà hết lời ca tụng Kim Il-sung và kêu gọi thống nhất), suy nghĩ của mọi người thay đổi. Họ nhận ra rằng Triều Tiên không thể nuôi sống họ, nhưng Hàn Quốc thì khá hơn. Chính nhờ vẻ ngoài của bà ấy – bà ấy trông có vẻ giàu có, hành động tự do và tự tin.”

Hỏi: Anh đã đào thoát như thế nào khi có người đang theo dõi?

Đáp: Tôi nghĩ mình phải làm cho những người giám sát tin tưởng. Tôi cố làm việc rất chăm chỉ để tạo dựng lòng tin. Cái chết của Kim Il-sung đã mang đến cơ hội hoàn hảo. Sau khi ông ta qua đời, đã có một lễ tang tại Hoeryong. Chúng tôi không nói với các tù nhân – lễ chỉ dành cho lính gác và gia đình họ. Chỉ có phụ nữ khóc, chứ lính canh không khóc. Vì vậy, đêm đó họ trải qua quá trình huấn luyện nghiêm ngặt để khiến các lính canh phải khóc trong buổi lễ tang tiếp theo. Nhưng vẫn không ai khóc. Tôi đã rạch ngón tay và viết bằng máu: ‘Trung thành với Kim Jong-il’. Từ khoảnh khắc đó, họ thực sự tin tưởng tôi và không còn theo dõi tôi nữa.

“Ban đầu tôi muốn đưa em trai và em gái mình đi cùng nhưng thời gian không cho phép. Tôi dắt theo hai tù nhân từ trại giam – một em trai và một chị gái – lên xe tải. Đó là những người mà tôi đã cho thịt. Tôi rất thân thiết với họ. Họ hoảng sợ khi đang trốn thoát giữa chừng và quyết định không đào thoát. Họ lên xe tải bên trong trại. Tôi nói, ‘Chúng ta hãy đến Hàn Quốc.’ Ban đầu họ đồng ý, nhưng sau đó lại sợ hãi trước khi chúng tôi ra khỏi trại. Họ không tin tưởng chúng tôi có thể vượt qua biên giới. Cô ấy 26 tuổi. Em trai cô 24 tuổi. Cô ấy không phải người yêu của tôi. Chúng tôi chỉ là bạn bè. Tôi một mình lái xe tải đến biên giới và bơi qua sông Tumen.

 

Tôi nghĩ Choe Dong-chul không phù hợp với vai lính canh nhà tù Triều Tiên. Vóc dáng của anh ấy quá gầy, nét mặt anh quá nhạy cảm đối với một kẻ làm công việc tàn bạo như vậy. Anh ta chẳng làm được gì cả, cũng chẳng nói được gì cả. Khi tôi hỏi anh ta nghĩ gì về cuộc sống sau khi đào thoát đến Hàn Quốc, anh ta trả lời bằng một lời phê bình đầy ẩn ý: “Tôi không thích chủ nghĩa tiêu dùng ở Seoul. Chi tiêu quá nhiều cho những thứ thời trang này là không phù hợp. Tôi luôn nói với mọi người, ‘Thế hệ chúng ta sẽ đạt được sự thống nhất. Các bạn nên tiết kiệm số tiền đang tiêu bây giờ để sau khi thống nhất có thể dùng nó xây dựng một số nhà máy ở Triều Tiên.'”

Bỏ chuyện phù hợp sang một bên, Choe gia nhập quân đội sau khi tốt nghiệp trung học, và đóng quân ba năm tại trại tù binh chính trị số 11 ở Kyongsong, tỉnh Bắc Hamgyong – cùng trại mà Ahn Myong-chol sau này được huấn luyện. “Điều kiện tiên quyết là gia thế tốt, thi đậu đại học và phỏng vấn – để họ xem ngoại hình của bạn,” anh kể với tôi. “Tôi may mắn được vào. Chế độ đãi ngộ rất tốt. Năm 1982, Kim Jong-il ban hành quy định mới: Để trở thành thành viên của Cơ quan An ninh Nhà nước, bạn phải phục vụ trong quân đội ít nhất ba năm và có giáo dục đại học. Vì vậy, từ năm 1983, họ bắt đầu tuyển chọn những thanh niên ưu tú làm sĩ quan An ninh Nhà nước tương lai. Chúng tôi sẽ thực hiện nghĩa vụ quân sự, được tiến cử sau khi tốt nghiệp đại học và trở thành thành viên của lực lượng an ninh nhà nước.

“Sau khi gia nhập quân đội, tôi phát hiện ra có các nhà tù chính trị được đánh số từ 11 đến 22. Tại nhà tù số 11 có khoảng 20.000 tù nhân,” anh nói.

Hỏi: Anh đã thấy và nghe được những gì ở trại tù?

Đáp: Những câu chuyện rất rùng rợn.

Hỏi: Chúng tôi có thể chịu nổi.

Đáp: Mùa hè năm 1985, một gia đình năm người đã cố gắng trốn thoát. Họ bị bắt sau ba ngày. Sau một tuần, bà nội và người cha bị treo cổ công khai, còn ba đứa trẻ – không đứa nào thậm chí đến mười tuổi – bị xử bắn.

“Trại giam nằm trong vùng thường xuyên xảy ra bão. Ngày 5 tháng 4 năm 1986, gió mạnh làm lan rộng một đám cháy rừng. Các tù nhân bị buộc phải tham gia dập lửa. Sau đó, chúng tôi đếm được 40 tù nhân chết – không có lực lượng an ninh nhà nước hay lính canh nào chết. Các sĩ quan an ninh nhà nước không hề thương xót họ. ‘Thật tốt.’ ‘Đáng đời chúng.’

“Một số gia đình bị đưa đến đó trong thời kỳ cải cách ruộng đất – chủ yếu là các nhà tư sản và những người giàu có. Một số khác có thể là các gia đình từng ủng hộ Hàn Quốc trong Chiến tranh Triều Tiên hoặc ‘phe phái’ hoặc gia đình của những người đào thoát sang Hàn Quốc. Các trại tù được thành lập khi Kim Il-sung tuyên bố rằng chủ nghĩa bè phái sẽ hủy hoại ba thế hệ của một gia đình. Bản thân những người thuộc phe phái bị đưa đến các mỏ than, vợ con họ bị tách ra và đưa đến các trại tù. Bên này không thể nào biết được bên kia còn sống hay đã chết.

“Những ngôi nhà trong trại được làm bằng đất sét; mái nhà lợp rơm; sàn nhà bằng đất sét hoặc đá, hoặc rơm trên đất sét. Hầu hết tù nhân đều thấp – từ 140 đến 150 cm – có lẽ vì công việc của họ rất nặng nhọc. Họ luôn phải vác nặng trên lưng.

“Lính canh mặc bộ đồng phục gần một năm. Đồng phục năm trước được nhuộm màu khác và cấp cho tù nhân. Giày dép cũng vậy, họ phải mang chúng hàng ngày.

“Lính canh tù không được phép vào xem tình hình ăn uống của tù nhân, nhưng nhìn bề ngoài tôi đoán họ thường ăn khoai tây hoặc bắp. Trông họ gầy guộc. Nếu ai đó sống chủ yếu bằng khoai tây, mặt họ sẽ phồng lên một cách kỳ dị.

“Lính canh đối xử với họ như nô lệ. Chúng tôi có thể đánh đập họ tùy ý. Một số lính canh hoặc sĩ quan an ninh nhà nước còn giết tù nhân để mua vui.”

Hỏi: Bạn có chứng kiến ​​chuyện đó xảy ra không?

Đáp: Không. Tôi vừa nghe câu chuyện kể rằng một lính canh yêu cầu một tù nhân nhặt một dụng cụ làm nông rất sắc. Khi tù nhân cầm lấy nó, lính canh đã bắn y. Hắn giải thích: “Tôi nghĩ y muốn giết tôi bằng thứ đó.”

Hỏi: Còn anh?

Đáp: Như bạn thấy trên mặt tôi, tôi không tàn nhẫn đến thế đâu.

Hỏi: Lúc đó anh đang nghĩ gì?

Đáp: Tôi ở đó ba năm, một khoảng thời gian ngắn. Chúng tôi được dạy: ‘Đây là bọn đã bóc lột cha mẹ các bạn. Chúng là kẻ thù.’ Tôi nghe nói rằng một số người làm việc ở đó bảy hoặc tám năm đã nghĩ rằng điều này quá tàn nhẫn ngay cả đối với một tù nhân chính trị. Nhưng tôi chưa đến mức đó. Tôi phải thừa nhận rằng khi ở trong tình huống thuận lợi, tôi rất tận tâm với chế độ. Chỉ những rắc rối sau này của mẹ tôi mới khiến tôi đặt câu hỏi về chế độ đó.”

Sau ba năm làm lính canh, Choe vào học Đại học Kim Il-sung, chuyên ngành khoa học máy tính. Từ tháng 6 năm 1986 đến tháng 4 năm 1988, anh sống trong ký túc xá.

Hỏi: Chương trình khoa học máy tính tiên tiến đến mức nào?

Đáp: Khi tôi còn học ở KISU, trung tâm máy tính có khoảng 50 máy tính, một nửa trong số đó là máy của Bulgaria. Chúng tôi có các mẫu Sharp N2-1200 và N2-800. Trung tâm mở cửa cho tất cả sinh viên trong trường, nhưng nó không đáp ứng đủ nhu cầu. Bạn phải chờ đợi vài tiếng đồng hồ để sử dụng máy tính một lần. Bạn cần phải nhanh chóng để những bạn khác đang chờ có thể đến lượt. Phần mềm đó bằng tiếng Anh: BASIC.”

Hỏi: Khi tôi đến thăm khuôn viên trường, họ nói với tôi rằng tất cả 12.000 sinh viên đều đang họp.

Đáp: Thật vậy, họ tổ chức các cuộc họp cho toàn bộ 12.000 sinh viên trong khuôn viên trường, nhưng họ không có phòng đủ lớn để tất cả mọi người có mặt trực tiếp. Hội trường chỉ có sức chứa 700 người. Số còn lại ngồi trong các phòng học và nghe qua loa phóng thanh các lời dạy của Kim Il-sung, các lời dạy về sách mới, hệ tư tưởng, vân vân. Sinh viên vi phạm phải đứng ra thú nhận lỗi lầm của mình. Mọi người đều ở trong giảng đường hoặc trong lớp học. Bạn không thể thấy ai đi lại trên khuôn viên trường. Điều này thường xảy ra vào thứ Bảy. Và ngay cả những thời điểm khác, sinh viên cũng không đi dạo quanh khuôn viên trường hay học ngoài trời như người Hàn Quốc đôi khi vẫn làm. Họ chỉ ra ngoài khi đi học và về nhà. Thời gian còn lại họ ở trong lớp. Tất cả sinh viên đều có giờ học từ 8:00 đến 9:30 sáng, từ 9:40 đến 11:10 sáng và từ 11:30 sáng đến 1:00 chiều.

“Thông thường khi người nước ngoài đến, họ được mời khi tất cả sinh viên đang ở trong lớp. Tôi cũng đã thấy một vài người nước ngoài khi ở KISU (Đại học Kim Il-sung), nhưng chính phủ Triều Tiên rất thận trọng với các phóng viên Mỹ như bạn. Thứ nhất, cảnh sát và quân đội không mặc quân phục trong suốt thời gian bạn đến thăm và tất cả các trường đại học và trường học đều giữ sinh viên ở trong khuôn viên trường trong suốt thời gian phóng viên lưu trú.

“Tôi chưa từng nghe nói về bất kỳ cuộc biểu tình nào. Những tin đồn đó là vô căn cứ, đặc biệt là liên quan đến Đại học Kinh tế Nhân dân. Tất cả sinh viên ở đó đều là các viên chức đương nhiệm đang được đào tạo theo hệ tại chức. Tại sao họ lại biểu tình?”

(Vị thế ưu tú của Choe với tư cách là sinh viên tại trường đại học hàng đầu cả nước và là một sĩ quan an ninh nhà nước tương lai đã chấm dứt khi mẹ anh gặp rắc rối.)

“Mẹ tôi phụ trách một trung tâm phân phối ở quê nhà. Cảnh sát trưởng và các nhà chức trách khác đã gài bẫy bà và ép bà ký vào bản thú tội về một tội danh bị cáo buộc. Tại tòa án, vào tháng 11 năm 1987, bà bị kết án 13 năm tù. Sau đó, các nhà chức trách nói với tôi, ‘Mẹ cậu đang ở trong tù nên cậu không thể tiếp tục học đại học được nữa.'”

Tôi và cha tôi được cử đi làm thuê tại một ruộng thuốc lá cách quê nhà khoảng 25 hoặc 30 km. Đó là ruộng thuốc lá số 4/25 ở Onsong, tỉnh Bắc Hamgyong.

Hai năm sau lần đầu gặp Choe, tôi mới có cơ hội phỏng vấn mẹ anh ấy, bà Lee Soon-ok. Bà trông giống một người bà, tóc bạc, đeo kính gọng vàng. Tôi hỏi bà làm thế nào bà có thể xin được giấy phép đi lại cho những chuyến đi đến Trung Quốc. Bà nói: “Ngay cả khi không có gì để ăn, người ta vẫn có thể tìm cách kiếm được một chai rượu hoặc vài điếu thuốc để  hối lộ xin giấy phép,” bà nói. “Thường thì thức ăn lẽ ra dành cho người dân bình thường lại được chuyển cho các quan chức.”

Hỏi: Vụ lừa đảo của cảnh sát trưởng là gì?

Đáp: Ông ta thường đến trung tâm và đòi những thứ đáng lẽ được phân phát cho người khác. Lúc đầu tôi phải chiều theo. Nhưng ông ta lại lấy đến mười bộ đồ lót trong khi một số người khác chẳng được bộ nào. Về sau, tôi bắt đầu phản kháng. Sau lần trở về từ Trung Quốc gần đây nhất, ông ta muốn lấy vải làm vật hối lộ. Tôi từ chối. Tôi nghĩ đó là lý do khiến tôi bị bắt giam.” Lý do thực sự, tôi phát hiện ra, là kể từ đầu những năm 1980, nền kinh tế đã gặp khó khăn do các chính sách của Kim Jong-il.

“Họ tra tấn tôi vì tôi từ chối thú nhận tội phá hoại chính sách kinh tế của Kim Jong-il. Tôi đã kiên trì suốt một năm hai tháng. Tôi nói, ‘Làm sao tôi có thể chịu trách nhiệm cho một việc lớn như vậy – chính sách của Kim Jong-il?’ Cuối cùng họ hứa với tôi rằng chồng và con trai tôi sẽ được giữ nguyên địa vị. Lúc đó tôi chỉ còn biết bám víu lấy mạng sống. Tôi đã khuất phục và ký vào bản thú tội.

“Con trai tôi đã đến gặp thẩm phán và hỏi tôi đã làm gì. Vị thẩm phán nói, ‘Tôi không biết bà ấy đã làm gì. Đảng đã bảo tôi đưa ra bản án này.’ Tôi bị giam ở nhà tù Kaechon thuộc tỉnh Nam Pyongan. Tôi nhận ra mình là một phần của cuộc thanh trừng toàn quốc đối với tất cả những người điều hành các trung tâm phân phối. Họ muốn đổ lỗi cho chúng tôi về những thất bại của các chính sách. Trong bảy tháng đầu tiên, tôi nghĩ mình là người duy nhất. Nhưng vào mùa đông, họ bắt chúng tôi ra ngoài một giờ chỉ mặc đồ lót để chịu lạnh. Tôi ra ngoài và thấy có 12 người ở đó. Có 12 trung tâm phân phối ở tỉnh Bắc Hamgyong, nơi tôi sinh sống, và tất cả các thủ trường của những nơi đó đều bị giam giữ ở đó. Sáu người trong nhóm đó đã chết vì bị tra tấn; một người bị kết án 20 năm tù; một người bị kết án 15 năm. Vì là phụ nữ, tôi chỉ bị kết án 13 năm tù.

“Khi ở trong tù, tôi đã chứng kiến ​​một số người chết đói. Lúc đó, cơ thể tôi bị áp xe chứa đầy dịch do bị tra tấn. Các cơ quan nội tạng bên trái của tôi bị ứ nước. Sau khi ra tù, tôi không thể làm việc trong một năm. Tôi bị phù nề, sưng tấy. Chân tôi không hoạt động được.”

1. Tình hình lương thực trong nhà tù của bà?

Đáp: Chúng tôi có 300 gram bắp làm thành chiếc bánh nhỏ. Thêm vào đó là một chén nhỏ súp muối ba lần một ngày.”

Hỏi: Tù nhân có phải làm việc?

Đáp: Trong nhà tù có 33 nhà máy sản xuất quân trang, từ mũ bảo hiểm đến giày dép. Cũng có một mỏ than nữa. Tôi không phải làm lao động chân tay nhưng các ông làm đến 18 tiếng một ngày. Có một nhà máy sản xuất cao su, một nhà máy sản xuất bao súng, một nhà máy sản xuất đồng phục. Tù nhân nam làm việc cũng chỉ nhận 300 gram. Số người chết nhiều hơn số sống sót được. Chúng tôi tất cả sống chung với nhau. Hàng trăm người đã chết trong bảy năm tôi ở đó. Sáu tháng là bước ngoặt. Sau đó, cơ thể mọi người bắt đầu thích nghi với việc thiếu thức ăn và lao động nặng nhọc. Nếu bạn sống sót qua sáu tháng đầu, bạn sẽ ổn. Nhưng nhiều người không may mắn như vậy. Họ so sánh thức ăn ở đây với những gì họ có ở nhà. Nhiều người chết vì mất nước và đói trong sáu tháng đầu. Chúng tôi làm việc trong một không gian kín, không có gì để thu hoạch từ cây cối hay đồng ruộng. Không có thức ăn. Đôi khi chúng tôi dùng những thứ như keo giấy dán tường làm thức ăn. Nhiều người đã chết vì trúng độc. Có người đang hấp hối vì mất nước kêu gào nhưng không lính canh nào mang nước đến cho họ. Họ chẳng nhận được gì. Chỉ có súp muối, ba lần một ngày. Vậy nên, với hơi thở cuối cùng của cuộc đời họ phải bò lê lết khắp phòng và mút nước thải từ giẻ lau sàn và gục chết. Tôi làm việc ở văn phòng phụ trách kế toán tại các nhà máy. Sau giờ làm, chúng tôi sẽ xếp hàng. quay trở lại các xà lim. Tôi đã thấy những người đói khát, mất nước, trở nên mê sảng. Đoạn đường từ nhà máy đến xà lim không được lát đá. Đôi khi một viên sỏi nhỏ hoặc cục đất trông giống mẫu thức ăn. Tôi từng chứng kiến cảnh người ta nhặt những thứ như vậy, rồi cho vào miệng nuốt chửng và chết ngay tại chỗ.

“Có một nhà máy xuất khẩu. Họ nhận đơn đặt hàng từ nước ngoài để sản xuất hàng hóa xuất khẩu lấy ngoại tệ. Đối với Nga, họ làm đồng phục lao động, áo sơ mi, áo ngực. Đối với Nhật Bản, họ đan áo len. Lao động tù nhân. Người Nhật gửi len và mẫu thiết kế. Bạn bè tôi thường làm hoa hồng nhỏ cho Pháp, mười hai bông một hộp. Đối với Ba Lan, họ làm búp bê và khăn ren phủ ghế nệm.”

Hỏi: Vậy đây là một nhà tù thông thường, chứ không phải nhà tù chính trị? Có sự khác biệt nào?

Đáp: Đúng vậy. Ngay cả những tù nhân chính trị như tôi cũng bị đưa đến nhà tù thông thường, chứ không phải trại cải tạo, nếu tội danh của họ đủ nghiêm trọng. Trong nhà tù thông thường, chúng tôi bị bắt làm việc nhiều hơn và bị đối xử khắc nghiệt hơn so với trại cải tạo tù nhân chính trị. Con trai tôi biết rõ tình hình trong trại và tôi đã trao đổi với nó. Việc đối xử tồi tệ hơn rất nhiều khi bạn bị giam giữ trong những nhà tù như vậy. Quyền của bạn bị tước đoạt. Họ có thể bắt bạn làm việc từ 18 đến 20 giờ một ngày. Có chỉ tiêu sản xuất. Nếu bạn không đạt chỉ tiêu, khẩu phần ăn của bạn sẽ bị cắt giảm xuống còn 240 gram mỗi ngày. Nếu bạn không đáp ứng chỉ tiêu trong năm ngày, bạn chỉ nhận được 60 gram mỗi bữa ăn – 180 gram mỗi ngày. Nếu bị biệt giam, bạn được 30 gram mỗi bữa ăn, 90 gram mỗi ngày. Tù nhân chỉ được đi vệ sinh ba lần một ngày. Bạn thức dậy lúc 5:30 sáng, đi vệ sinh một lần vào buổi sáng, một lần vào buổi chiều, một lần vào buổi tối và ngừng làm việc lúc 12:30 sáng, không có thời gian nghỉ ngơi nào ngoại trừ ba lần đi vệ sinh và ba bữa ăn kéo dài tổng cộng một giờ.

“Tôi bị giam giữ vì bị cho là đã làm hỏng kế hoạch của Kim Jong-il bằng cách phân phối hàng hóa không công bằng, không làm tốt công việc. Tôi đã viết một lá thư gửi Kim Jong-il sau khi được ân xá. Tôi không thể viết thư khi đang ở tù, nếu không tôi sẽ bị kết án gấp đôi vì tội không chịu hối cải. Tôi đã gửi bốn lá thư cho trung ương đảng . Tôi không được phép làm vậy. Tôi đang bị theo dõi. Nhưng có một quan chức mà tôi thân thiết khi còn làm ở trung tâm phân phối. Tôi đã nhờ ông ấy gửi thư khi ông ấy đến Bình Nhưỡng. Tôi nghĩ hai trong số thư đó đã đến nơi. Tôi biết một lá thư đã đến vì một quan chức trung ương đảng đã đến nói chuyện với tôi. Chồng tôi, một hiệu trưởng trường học, đã bị đưa đến một trang trại, cùng với con trai tôi khi tôi vào tù. Viên chức trung ương đảng thừa nhận mọi việc đã bị xử lý không công bằng. Nhưng biết làm sao được? Tôi chỉ muốn xóa bỏ hình phạt cho con trai và chồng tôi, cho con trai tôi trở lại trường đại học. Ban đầu, viên chức đó đáp: “Tôi hiểu.” Y bỏ đi. Sau đó, y quay lại và nói: “Nếu bà còn làm đơn như thế này nữa, bà sẽ bị đưa trở lại nhà tù.” Tôi hỏi: “Tại sao, nếu ông biết rằng tôi bị trừng phạt trái pháp luật?” Y trả lời: “Nếu con trai và chồng bà được phục hồi, nhiều cấp bậc quan chức đã xử phạt họ sẽ phải bị sa thải. Chúng tôi không thể làm như vậy. Hãy hy sinh cho cách mạng. Chuyện qua rồi thì cho qua.” Y cũng nói, “Bà nên biết ơn vì đã ra khỏi nhà tù còn sống sót.”

Hỏi: Tên ông ta là gì?

Đáp: Tôi không hề biết. Ông ấy là một quan chức cấp cao. Họ thường không công khai tên tuổi của mình. Ông ấy là trưởng Ban Thỉnh cầu của Trung ương Đảng.

“Chính quyền địa phương đã tịch thu toàn bộ tài sản chúng tôi. Tôi không biết họ bắt chồng và con trai tôi đi đâu và khi nào. Tôi đã đến gặp vị thẩm phán đã kết án tôi. Tôi được bạn bè cho biết những người bỏ tù tôi – vị thẩm phán, và cảnh sát đã chia nhau tài sản của chúng tôi. Thẩm phán lấy chiếc tivi màu; công tố viên lấy tủ lạnh; người khác lấy máy may, vân vân. Trưởng công an lấy chiếc xe đạp. Tôi dẫn con trai mình, với sự giúp đỡ của một người bạn vẫn làm việc tại trung tâm phân phối, đến từng nhà đó và thấy đồ đạc mình vẫn còn ở đó. Khi tôi thỉnh cầu Kim Jong-il, tôi cũng ghi lại tất cả sự kiện đó. Khi người của trung ương đảng đến, y đến từng nhà và kiểm tra đúng sự thật. “Nhưng nếu chúng tôi lấy lại những thứ đó và minh oan cho bà, thì tất cả những người liên quan sẽ phải bị trừng phạt,” y nói. Y chỉ ra rằng tôi đang ở vị trí thấp nhất trong khi họ đang nắm giữ các chức vụ chính thức. Do đó, y nói, trung ương đảng đứng về phía họ. Mặc dù y hoàn toàn thừa nhận những sai phạm, bao gồm cả việc tôi bị án oan, nhưng họ đều là đảng viên. Việc trừng phạt tất cả những đảng viên đó như bọn trộm cắp sẽ làm tổn hại đến hình ảnh và uy tín của đảng. Tôi chỉ yêu cầu họ cho con trai tôi trở lại trường. Nhưng không, chúng tôi sẽ phải sống nốt quãng đời còn lại trong khu vực trục xuất. Chúng tôi quyết định rời đi, tôi và con trai tôi.

“Nơi chúng tôi bị lưu đày là một khu đất rộng lớn ở Sansong-ri, huyện Onsong, tỉnh Bắc Hamgyong, nơi trước đây từng có một nhà tù chính trị. Nó nằm ở phía tây bắc xa xôi của huyện. Chúng tôi từng sống ở trung tâm huyện. Khi ra tù và đoàn tụ với chồng con, tôi nghe nói nhà tù chính trị đã bị đóng cửa và các tù nhân đã được chuyển đi. Đó là một nhà tù khổng lồ giam giữ khoảng 30.000 tù nhân. Một số được gửi đến Hoeryong, một số đến Kaechon, một số đến Kyongbuk ở Bắc Pyongan. Triều Tiên tuyên bố họ không có nhà tù chính trị nào. Lý do họ chuyển tù nhân là vì nơi đó nằm ngay sát biên giới Trung Quốc. Họ lo sợ người ngoài sẽ nhìn thấy vì cư dân vùng biên giới thường tiếp xúc với người nước ngoài. Tôi nghe điều đó từ các quan chức từng làm việc tại nhà tù.

“Nơi này đã được biến thành trang trại trồng thuốc lá mặc dù nằm trên địa hình núi non hiểm trở, thiếu nước. Họ gọi đó là Trang trại Thuốc lá 4/25, theo ngày thành lập Quân đội Nhân dân, vì nó cung cấp toàn bộ thuốc lá cho quân đội. Trước đây, nhà tù đã sử dụng mảnh đất đó để trồng bắp.

“Khi tôi ra tù, con trai tôi không có giày dép. Họ chưa bao giờ cho nó một đôi nào. Chiếc quần duy nhất của nó nặng tới năm ký, vì nó đã vá đi vá lại nhiều lần. Chiếc quần toàn là những miếng vá. Đó là chiếc quần nó mặc khi bị đuổi khỏi trường đại học. Nó mặc nó suốt năm năm. Trên chân nó chỉ có đế giày, được buộc bằng dây thừng để giữ cho chúng khỏi bị tuột.”

Hỏi: Tình hình lương thực tại trang trại trồng thuốc lá như thế nào?

Đáp: Lương thực không được phân phát đều đặn. Tôi không thể làm việc và cũng không được cấp thức ăn. Tôi đã phải chia sẻ phần ăn của con trai mình. Mỗi ngày trên đường về nhà từ trang trại, nó đều mang theo cỏ và những thứ khác. Chúng tôi xay ngô thành bột, thêm rau xanh để nấu cháo hoặc hấp thành bánh ngô.

Hỏi: Một người phụ nữ khác từng bị lưu đày nói với tôi rằng tình trạng đói kém ở các khu vực lưu đày và có lẽ cả trong các trại tù ít hơn so với ở các thành phố, bởi vì tù nhân và những người bị lưu đày tự trồng trọt lương thực.

Đáp: Tôi chỉ sống ở khu vực lưu đày khoảng một năm, nhưng đúng là tình hình ở các trang trại có phần tốt hơn so với thành phố về vấn đề đói kém. Ở các làng quê, nếu bạn trồng trọt, bạn phải làm một cách lén lút. Mọi người thường lên núi và canh tác những mảnh đất nhỏ ở đó. Tôi đến đó vào tháng 12. Tôi chỉ có thể kiếm được thức ăn từ mảnh vườn của mình trong vài tháng. Chúng tôi đã bỏ trốn trước khi nó cho ra nhiều sản phẩm. Chúng tôi sống nhờ cỏ và cây dại từ tháng Giêng đến tháng Chín. Mùa thu hoạch ngũ cốc là vào tháng Mười, tháng Mười Một, tháng Mười Hai, vì vậy chúng tôi sống nhờ cỏ dại cho đến lúc đó.”

Hỏi: Các trại cải tạo và nhà tù có đất nông nghiệp không?

Đáp: Các trại cải tạo thường có nhiều hoạt động ngoài trời: làm nông, chăn nuôi hoặc khai thác mỏ. Còn các nhà tù thông thường thì khép kín bởi hàng rào dây điện bao quanh và hầu hết là các nhà máy sản xuất hàng hóa.”

 

Sau khi gặp Lee, tôi tìm gặp lại con trai bà, Choe, để nói chuyện với cậu ấy. Khuôn mặt cậu ấy đã đầy đặn hơn và trưởng thành hơn so với lần đầu chúng tôi gặp nhau hai năm trước đó, vào năm 1996. Tôi cảm thấy cậu ấy đã trở thành một chàng trai bánh bao. Cậu ấy đang học hành chăm chỉ tại Đại học Hangyang, quyết tâm hoàn thành chương trình học mặc dù cậu ấy nói với tôi rằng đôi khi rất khó khăn. Cậu ấy đã gia nhập RENK (Giải cứu người Dân Bắc Triều Tiên), một tổ chức vận động nhân quyền mà tôi biết rõ sau khi trò chuyện với một trong những nhân vật hàng đầu của tổ chức này tại Nhật Bản, Giáo sư Lee Young-hwa. “Tổ chức này đang ngày càng lớn mạnh,”  Choe nói. “Tổ chức có bản tin và xuất bản một nguyệt san , Cuộc sống và Nhân quyền. Tổ chức này giúp đỡ những người đào thoát đang ở nước ngoài và giúp đỡ những người đào thoát ở Hàn Quốc đang gặp khó khăn.” Từ những cuộc trò chuyện với những người đào thoát gần đây, Choe được cho biết  vẫn còn bảy trại tù chính trị. Một số đã đóng cửa. “Hai trại ở phía tây bắc quá gần biên giới,” cậu nói. “Nhiều người đã trốn thoát, và mọi người có thể dễ dàng nhìn thấy họ từ Trung Quốc. Chính quyền muốn giấu họ đi. Trại giam ở Kyongsong, tỉnh Bắc Hamgyong, đã được di dời vì dinh thự mùa hè của Kim Jong-il được xây dựng ở khu vực đó. Trại Sungho đóng cửa khoảng năm 1990 vì quá gần thủ đô. Các tù nhân được chuyển đến các trại khác. Chính quyền đã mở rộng các trại hiện có.

 

Joo Young-hee, một phụ nữ xinh đẹp khoảng 50 tuổi với đôi môi mỏng và đôi mắt hơi cụp xuống, mái tóc ngắn uốn xoăn tự nhiên, vóc dáng đầy đặn trong chiếc váy đen sọc trắng, trông giống một phụ nữ trung lưu điển hình ở Seoul, ngoại trừ ngón tay và cổ tay to. Tôi nghĩ điều đó có thể phản ánh việc bà ấy luyện tập võ thuật, nhưng sau đó mới biết bà ấy từng là vận động viên bóng rổ thời trung học và sau đó là thợ đan len, từng bị bỏ tù lao động khổ sai, làm nông và cuối cùng bị đày đến một vùng nông thôn.

Bà ấy kể với tôi rằng người chồng đầu tiên của bà, một người Nhật gốc Triều Tiên, đã qua đời năm 1982. “Sau đó, tôi làm việc trong một hợp tác xã thợ đan len, nhưng chỉ trên danh nghĩa từ năm 1984. Năm đó tôi bắt đầu kinh doanh riêng, buôn bán với người Trung Quốc ở biên giới – tivi và mực. Ngoài ra, các thương nhân Trung Quốc cũng đến thị trấn của tôi để giao dịch. Tôi vẫn nhận được tiền trợ cấp từ họ hàng của chồng ở Nhật Bản để mua tivi ở các cửa hàng tại Bình Nhưỡng và Hamhung. Một chiếc tivi có giá khoảng 15.000 won, nhưng chúng tôi có thể bán cho người Trung Quốc với giá 40.000 hoặc 50.000 won. Tôi đã từng đến Trung Quốc, với hộ chiếu hợp lệ. Tôi nhận được lời mời từ một người bạn buôn bán Trung Quốc mà tôi nói là chị dâu. Nếu bạn có đủ khả năng, việc có được một hộ chiếu hợp lệ và đến Trung Quốc không khó. Để có được hộ chiếu tôi đã hối lộ các quan chức bằng thuốc Đông y. Năm 1989, tôi bị bỏ tù hai năm vì các vi phạm liên quan đến hoạt động buôn bán của mình. Tôi bị giam tại Trại giam số 11, huyện Chungsam, tỉnh Nam Pyongan.

1. Nó thế nào?

Đáp: Tôi từng ở trong nhà tù duy nhất dành riêng cho phụ nữ của đất nước. Ở đó, bạn không bị mất quyền công dân. Nó giống một trại cải tạo hơn là một nhà tù. Các tù nhân ở đó là những người hành nghề bói toán, thương nhân, kẻ trộm, những người bị kết án về tội mưu sát. Chúng tôi không nhận đủ thức ăn.  Lao động rất cực nhọc. Người trẻ học cách trở thành tội phạm. Tôi làm nông ở đó hai năm cho đến năm 1992. Các con tôi ở nhà với mẹ chồng tôi.

“Năm 1993, con trai tôi đào thoát sang Trung Quốc. Tháng 1 năm 1994, tôi và hai đứa con khác bị đày đến một ngôi làng tên là Sangnam-ri thuộc huyện Hochon, tỉnh Nam Hamgyong.

“Con trai tôi làm việc cho một công ty thương mại. Khi công ty đóng cửa, thỉnh thoảng nó lại một mình sang Trung Quốc để tự mình kinh doanh. Nó bị bắt trong tình trạng khẩn cấp vào khoảng tháng 3 năm 1993. Bốn lính biên phòng nghi ngờ nó làm gián điệp. Họ lột hết quần áo nó chỉ còn lại đồ lót và đánh đập nó từ 9 giờ sáng đến 4 giờ sáng. Khoảng 5 giờ sáng, nó xin phép đi vệ sinh. Chúng để nó đi một mình và nó đã thừa dịp trốn thoát. Nó đến Trung Quốc. Đó là ở Kanpyong-ri, huyện Hoeryong, ngay bên bờ sông Tumen. Nó nghĩ rằng mình sẽ bị trừng phạt, hoặc bị trục xuất hoặc bị đưa đến trại tù chính trị. Cân nhắc kỹ lưỡng, nó quyết định vượt sông và đào thoát.

“Vào tháng 1 năm 1994, chưa đầy một năm sau khi nó trốn thoát, chúng đã truy bắt gia đình nó. Trước khi bị lưu đày, tôi bị đưa đến Cơ quan An ninh Nhà nước và bị giam giữ khoảng một tháng. Họ thẩm vấn tôi vì nghĩ rằng tôi chắc chắn biết điều gì đó về việc con trai mình trốn thoát. Nhân viên an ninh nhà nước đến nhà và thu dọn đồ đạc. Các con tôi đang ở nhà. Chúng tôi được phép mang theo một rương và hai bao tải. Tôi được thả kịp lúc để bắt chuyến tàu.

Hỏi: Mức án là bao nhiêu?

Đáp: Không kêu án.

Hỏi: Tôi nghe nói Kim Jong-il vừa đưa ra một chỉ thị mới: “Không được tạo ra kẻ nội thù.”

Đáp: Vâng, vào đầu những năm 1990 có một sắc luật mới – không trả thù gia đình kẻ đào thoát. Nhưng thực tế nó chẳng giúp ích gì.

Hỏi: Nhưng bà bị trục xuất chứ không phải bị đưa đến trại giam chính trị.

Đáp: Đúng vậy. Khi ba chúng tôi đến Sangnam-ri, chúng tôi được đưa đến một nông trường hợp tác xã nhưng không được phép làm việc trong mười lăm ngày. Vì vậy, họ không cho chúng tôi thức ăn hay chỗ ở. Chúng tôi chỉ mang theo 20 kilôgam gạo và một bộ quần áo. Chúng tôi phải mang theo trong rương những chân dung của Kim Il-sung và Kim Jong-il. Chúng tôi sống chung một tháng với một gia đình bốn người trong một phòng duy nhất. Sau đó, chúng tôi chuyển đến kho chứa đồ của ngôi nhà đó. Mái kho dột lỗ chỗ – chúng tôi có thể nhìn thấy cả bầu trời. Chuột ở khắp mọi nơi, thậm chí dưới chăn khi chúng tôi ngủ. Tháng Tám năm đó, chúng tôi chuyển đến một nhà kho tốt hơn.

“Chúng tôi ở đó hai năm năm tháng, liên tục bị theo dõi bí mật. Họ đến vào ban đêm và chiếu đèn để xem chúng tôi có đang ngủ hay không. Chúng tôi phải cẩn thận với những gì mình nói. Tự do duy nhất mà chúng tôi có là đi lại trong làng. Chúng tôi không thể bước ra ngoài phạm vi làng dù chỉ một bước. Sangnam-ri theo truyền thống là nơi lưu đày. Đây là nơi giam giữ các gia đình của những tội phạm chính trị. Có một ít thường dân nhưng không nhiều lắm.

“Chúng tôi không thấy lúa ở đâu cả. Chỉ có bắp, khoai tây và đậu. Những dân cư địa phương, không thuộc đối tượng bị trục xuất, đều có mảnh đất riêng để trồng rau, nhưng bọn như chúng tôi không có đất để trồng nên buộc phải mua. [Giọng trở nên xúc động] Khi chúng tôi sống ở đó, vì đó là một trang trại, chúng tôi chỉ được nhận khẩu phần ăn một lần một năm vào thời điểm chia lương thực thu hoạch vào tháng Mười hoặc tháng Mười Một. Chúng tôi chỉ mang theo 20 kg gạo. Vì bị theo dõi, chúng tôi không thể dùng tiền để mua đồ ăn vì người bán sẽ gặp rắc rối. Có những lúc chúng tôi không có gì ăn dù đã mang theo tiền. Thỉnh thoảng người ta lén lút ném bánh ngô vào nhà vì biết chúng tôi đang đói.

“Đôi khi vào đêm khuya, tôi sẽ bắt tàu đến huyện hoặc về nhà mẹ tôi ở Hamhung. Khi họ nhận ra tôi vắng mặt, họ nghĩ tôi đã trốn sang Trung Quốc. Họ gọi điện đến nhà mẹ tôi khi tôi đang trên tàu. Mẹ tôi nói không, tôi không có ở đó. Sau đó tôi sẽ bị tìm thấy và đưa trở lại.

“Khi tôi bị trục xuất, tôi được bảo là mình không bị theo dõi. Nhưng tôi biết là có. Đôi khi tôi ở lại nhà mẹ mười hoặc mười lăm ngày trước khi họ đến và đưa tôi về. Tôi nói, ‘Các ông nói các ông không canh gác tôi. Tại sao các ông lại đến đón tôi?’ Họ đáp ‘Không, chúng tôi không canh gác cô.’ Sau mỗi chuyến đi, tôi đều bị đưa ra tòa. Có lần tôi bị đưa đến Cục An ninh Nhà nước vì số lần đi quá nhiều. Họ nói tôi có thể đi – nhưng cần bảy người chấp thuận chuyến đi. Tôi thường cãi nhau với họ. ‘Tôi không cần tất cả những thứ này. Tôi chỉ cần thức ăn. Lý do tôi đi là vì tôi không được phân phối thực phẩm và không thể mua được ở đây, vì vậy tôi đi để mua thực phẩm. Họ chẳng nói gì nhiều. Mỗi lần tôi đều phải ra tòa, nhưng chẳng ai tìm ra bằng chứng phạm tội nào cả.

“Mọi người đều gọi tôi là mụ điên vì tôi không chịu khuất phục. Gần cuối đời, tôi nghĩ mình cần tái hôn. Có một người chồng làm chỗ dựa, có lẽ cuộc sống sẽ tốt hơn. Tôi kết hôn với một người trưởng tàu. Ai cũng phản đối, kể cả đảng. Người dân trong khu phố cố gắng ngăn cản ông ấy vì tôi ‘chống đảng’. Họ đã gây áp lực rất lớn lên ông ấy nhưng chúng tôi vẫn kết hôn vào tháng 6 năm 1996. Vì cá tính bất khuất của mình, ông ấy qua đời vì đột quỵ sau khi chúng tôi kết hôn. Ông ấy nhất định kết hôn vì các con gái ông nói với ông rằng ông cần có người chăm sóc khi về già.”

Hỏi: Còn tình hình lương thực của những người bị trục xuất khác không có tiền thì sao?

Đáp: Hầu hết mọi người đã sống ở đó từ lâu. Qua nhiều năm, họ đã khai hoang những mảnh đất trên núi để trồng trọt. Họ cũng tích trữ đủ lương thực vào mùa đông để dùng trong cả năm. Tất nhiên, bạn có thể bị bắt.

Hỏi: Bà có chứng kiến ai chết đói không?

Đáp: Có, vào tháng 3 hoặc tháng 4. Họ đã dùng hết phần lương thực được chia sau mùa vụ. Trong hai năm năm tháng ở đó, tôi đã chứng kiến ​​một đứa trẻ và một người lớn chết vì đói, cộng thêm một người chết vì bệnh tật và một chết đuối. Tôi rời đi vào năm 1997.

Hỏi: Không phải là một đại dịch đói kém sao?

Đáp: Không, vì đó là một cộng đồng nông nghiệp. Nhưng trong một gia đình, người mẹ và đứa con chết vì đói, còn người cha thì quá yếu đến nỗi chết đuối khi băng qua một con sông cạn. Người chết vì bệnh tật thì khá giả nhưng bị kiết lỵ cấp tính.

“Một cặp vợ chồng không được tỉnh táo cho lắm. Họ luộc đứa con của mình rồi ăn, lấy phần thịt mông mang đi bán ở làng. Người chồng bị bắt quả tang. Y bị bỏ tù nhưng người vợ được thả.”

Hỏi: Bà nghĩ sao về ước tính có từ hai đến ba triệu người chết vì đói?

Đáp: Có lẽ là sự thật. Trước khi tôi rời đi, gần ga Hamhung, tôi thấy rất nhiều người chết trên đường phố. Trên tàu, tôi cũng thấy xác chết nằm dọc đường ray. Tôi nghĩ hầu hết họ đều là người thành phố. Những người đói khát thường tụ tập ở nhà ga vì ở đó ấm hơn, nhưng lính gác không muốn xử lý xác của họ nên đã đuổi họ khỏi nhà ga.

Hỏi: Vậy bị đày về một làng quê hẻo lánh thì tốt hơn là ở lại thành phố?

Đáp: Ở làng quê thì đỡ hơn một chút. Nhưng với những gia đình như chúng tôi, có tiền thì sống ở thành phố sẽ tốt hơn. Giờ thì tất cả hàng hóa từ ​​thành phố đều đổ về làng quê, đổi lấy lương thực. Người thành phố cũng đến làng quê để mua lương thực. Trước đây, sau khi mặt trời lặn, dân làng sẽ cho họ ngủ qua đêm trong nhà mình, nhưng người thành phố bắt đầu ăn trộm vào ban đêm rồi bỏ chạy nên nông dân không cho họ vào nhà nữa. Mọi người phải vào ngủ trong lán hoặc chuồng gia súc. Tôi nghe kể về một chàng trai trẻ mang theo một bao gạo ngủ trong chuồng gia súc. Cậu ta chết cóng, tay còn ôm chặt bao gạo.

“Ở nông trại, nếu đói thì không còn sức làm việc. Vì vậy, gần đây mọi người bắt đầu xay lõi ngô và trộn với những thứ khác để làm mì. Mì làm ra có màu giống phân bò và vị rất kinh khủng. Thực sự không ăn được. Người dân trong cộng đồng tôi bắt đầu ăn vỏ cây.”

Hỏi: Bà đã từng thấy thực phẩm cứu trợ chưa?

Đáp: Tôi chưa hề thấy nó ở làng. Nhưng ở Hamhung, tôi từng được phân phát một ít gạo Hàn Quốc. Hàng hóa viện trợ, bao gồm cả gạo, đang được bán trong các cửa hàng. Bạn phải dùng ngoại tệ để mua. Chính phủ phân phối gạo cho các cửa hàng để bán lấy ngoại . Chỉ những người có ngoại tệ mới mua được. Tôi không mua nhưng tôi đã đến những cửa hàng đó ở Hamhung và nghe nói hàng hóa ở đó là hàng viện trợ.

Hỏi: Người bị chết đói thuộc loại nào?

Đáp: Ở Hamhung, thường thì đó là người không có tiền, không có hàng hóa để bán, không có mưu mẹo hay kỹ năng buôn bán. Vì vậy, rất nhiều người già và trẻ em chết trước.

Hỏi: Chính quyền phản ứng như thế nào trước nạn đói?

Đáp: Chính phủ trung ương chỉ đạo mỗi tỉnh rằng: ‘Hãy tự giải quyết tình trạng thiếu lương thực tại địa phương.’ Miễn các quan chức địa phương giữ được chức vụ của mình là họ hài lòng. Họ không phải hy sinh hay chạy đôn đáo khắp nơi tìm kiếm lương thực cho người dân.

Hỏi: Bà đã đào thoát bằng cách nào?

Đáp: Đứa con trai đào thoát đã giúp tôi thoát ra. Nó lo liên lạc với thân nhân ở Trung Quốc để giúp chúng tôi trốn thoát. Chính quyền Hàn Quốc dặn tôi không được tiết lộ chi tiết. Tôi rời Triều Tiên ngày 16 tháng 2 năm 1997 và đến Hàn Quốc ngày 29 tháng 5.

Hỏi. Còn bây giờ?

Đáp: Tôi không biết gì về Hàn Quốc cả. Tôi chỉ nghe đồn thôi. Tôi thấy ở đây tự do. Nhưng sống với tất cả sự tự do đó không dễ dàng gì. Tôi nhận được tiền trợ cấp từ chính phủ và mở một cửa hàng nhỏ bán xúc xích kiểu Triều Tiên.

 

Ngày hôm sau khi gặp bà Joo, tôi đã phỏng vấn con trai út của bà, Hon Jin-myung. Khuôn mặt lấm tấm tàn nhang của cậu ấy giống bà nhưng ở tuổi 21, cậu ấy thiếu sự sắc sảo của bà. Cậu ấy vẫn còn trẻ, nói chuyện bằng giọng khàn khàn và cao vút. Kiểu tóc của cậu ấy trông như bát úp, phần mái được chải về phía trước theo kiểu mốt lúc đó. Cậu vận áo phông có cổ, quần jeans và mang giày thể thao.

Hỏi: Hãy kể cho tôi về nơi bị đày đi.

Đáp: Sangnam-ri là một nơi nổi tiếng, nơi những người có tư tưởng chống chế độ, bao gồm cả những người chống cộng, bị trục xuất từ ​​những năm 1960. Khi tôi đến đó, các địa chủ cũ và con cái của họ đều ở đó. Hồi đó không có ô tô. Đó là một vùng nông thôn miền núi. Lúc đầu chúng tôi không có nhà, sống nhờ một gia đình từng làm việc cho đảng địa phương. Họ báo cáo mọi hành động của chúng tôi. Sau một tháng, chúng tôi xin nhà và được chuyển đến ở trong cái nhà kho đầy chuột ở nhà của gia đình đó. Chúng tôi không có việc làm trong ba tháng. Nhưng sau đó mẹ tôi đi làm ở ruộng ngô. Lúc đó tôi đang học năm cuối cấp. Chị gái tôi đã kết hôn nhưng vẫn bị ép đi cùng chúng tôi. Sau một thời gian, chị ấy về nhà chồng. Chỉ còn lại mẹ và tôi. Nơi đó có những thửa ruộng bậc thang nhưng không có đất bằng phẳng.

“Sau hai tháng, tôi muốn gia nhập quân đội. Nhưng khi họ tổ chức khám sức khỏe, tên tôi không có trong danh sách. Đó là cách tôi biết mình không thể nhập ngũ. Những đảng viên địa phương đã nói với tôi, ‘Chúng tôi sẽ không xem xét quá khứ của anh. Mọi thứ phụ thuộc vào hành vi của anh.’ Tôi đã tin họ cho đến lúc đó. Tôi đi làm việc trên cánh đồng ngô giống như mẹ tôi. Sau khi từ bỏ ý định gia nhập quân đội, tôi làm quen với người dân địa phương và nhận ra rằng không ai được phép rời đi, vì vậy chúng tôi đành phải chấp nhận thôi. Tôi đã nói chuyện với những người ở độ tuổi bốn mươi và năm mươi, những người đã sống ở đó từ khi còn nhỏ. Họ không thể gia nhập đảng hoặc giữ những chức vụ quan trọng.

“Mẹ tôi rất thương tôi khi tôi bắt đầu làm việc trên cánh đồng ngô. Đó là lúc bà nghĩ đến chuyện kết hôn, như một cách để thoát khỏi hoàn cảnh đó. Nhưng họ nói với chúng tôi rằng ngay cả khi bà kết hôn, chồng bà cũng phải đến sống ở ngôi làng đó. Đó là lúc bà bắt đầu nghĩ đến việc trốn thoát. Vì buôn bán ở Hamhung, bà quen biết rất nhiều người trong lực lượng an ninh. Bà liên tục hỏi han xem có cách nào để ra khỏi làng không. Bà được cho biết có một số người có thể giúp bà thoát ra, những người từng dính líu đến phong trào độc lập, phi công, trưởng tàu, thợ mỏ than. Bà được khuyên nên kết hôn với một trong những người đó và có lẽ bà sẽ thoát khỏi cảnh nô lệ. Bà không được phép rời đi, nhưng bà đã đến thành phố Tanchong trong hai tháng và tìm được một người chồng phù hợp. Họ đăng ký kết hôn và bà mang giấy chứng nhận về, nhưng chính quyền nói với bà rằng ngay cả với giấy chứng nhận đó, bà vẫn không thể rời đi. Người cưới bà đã làm trưởng tàu từ năm 19 tuổi, từ thời thuộc địa. Ông đã mất hết gia đình trong thời Chiến tranh Triều Tiên. Những người điều tra không thể chạm vào ông ta nên họ đóng dấu vào giấy chứng nhận, thế là chúng tôi rời khỏi làng.”

Hỏi: Tại sao trưởng tàu lại có nhiều thế lực như vậy?

Đáp: Tôi không biết. Nhưng ngay cả khi những người khác không được cấp lương thực, họ vẫn được. Phi công cũng vậy, có lẽ vì họ có thể trốn thoát bằng máy bay. Trở thành phi công rất khó. Còn những người trưởng tàu thì liên quan đến sinh mạng con người. Hầu hết họ đều là đảng viên. Tôi nghĩ một người trưởng tàu có thể tự động gia nhập đảng sau một năm.

“Chúng tôi đến thị trấn. Trước khi rời làng, chúng tôi đã chuẩn bị giấy tờ chứng minh tôi là người trưởng tàu. Nhưng khi đến thị trấn người ta từ chối đăng ký hộ khẩu cho chúng tôi theo địa chỉ nhà chúng tôi. Vì vậy, tôi không thể làm việc trong bốn tháng. Thực tế thì tôi chưa bao giờ làm việc cho đường sắt.

“Mẹ tôi đã nhờ chồng tương lai giúp đỡ, kể cho ông ấy nghe câu chuyện của mình. Ông ấy đồng ý cưới bà vì lý do nhân đạo. Nhưng ông ấy qua đời vào tháng 10 năm 1996, sau khi chúng tôi ở đó được bốn tháng. Trong bốn tháng đó, ông ấy đã tranh cãi với các quan chức thị trấn về việc đăng ký địa chỉ cho chúng tôi. Sau khi ông ấy mất, không còn ai tiếp tục tranh đấu nữa. Chúng tôi ở lại thêm bốn tháng sau khi chồng bà qua đời và làm lễ tang cho ông ấy.”

Hỏi: Cậu có thấy dân chúng chết đói không?

Đáp: Có. Tình hình khá nghiêm trọng vào thời điểm tôi rời đi. Tôi chứng kiến ​​ba hoặc bốn người chết mỗi ngày ở Hamhung, nơi chúng tôi ở lại sau bốn tháng kể từ khi người trưởng tàu qua đời.”

Hỏi: Thành phần nào chết đói?

Đáp: Có lẽ họ đều là công nhân và nông dân. Các quan chức cấp cao không hề chết đói. Người già và trẻ em, ăn mặc rất tồi tàn, đang chết dần chết mòn. Chính quyền không kiểm tra giấy thông hành vì tình hình lương thực quá tồi tệ. Mọi người có thể tự do đi lại để tìm kiếm thức ăn.

Hỏi: Năm 1992, tôi đã chứng kiến một số người trông thực sự tệ hại, bẩn thỉu, không tắm rửa, ăn mặc tồi tàn, đang đi trên một chuyến tàu ở vùng đông bắc. Các cửa sổ không có kính.

Đáp: Đó là những gì xảy ra khi ông đi tàu hỏa. Từ Seoul đến Busan chỉ mất ba hoặc bốn tiếng. Nhưng từ Hamhung đến Chongjin, do thiếu nhiên liệu và điện, quãng đường lẽ ra chỉ bảy tiếng lại kéo dài đến cả tuần. Trên tàu không có thức ăn. Ở các ga ông có thể mua thức ăn, nhưng hầu hết mọi người không có tiền. Vì vậy, họ đi lại cả tuần mà không có nhiều thức ăn, không có điều kiện vệ sinh. Ở nhà thì họ trông khá hơn một chút. Có lẽ ở Bình Nhưỡng cũng tệ không kém, nhưng khi xem truyền hình thì họ trông có vẻ no đủ và thoải mái. Tình hình ở đó tốt hơn bất kỳ thành phố nào khác – họ vẫn được nhận khẩu phần ăn.”

 

Nam Chung bị trục xuất khỏi Bình Nhưỡng cùng mẹ và hai người anh trai sau khi người anh cả, một sinh viên đang học ở Nga, đào thoát. Năm 1992, gia đình anh bị đưa đến trại khai thác mỏ Tongpo ở huyện Onsong, tỉnh Bắc Hamgyong. “Mẹ tôi là kiến ​​trúc sư,” Nam kể với tôi. “Cha tôi mất cách đây 20 năm. Anh trai thứ hai của tôi từng học tại một học viện quân sự ở Đông Đức. Anh trai thứ ba của tôi tốt nghiệp Trường Cách mạng Mangyongdae và làm phi công trong bốn năm sáu tháng. Sau khi chúng tôi được đưa đi, mẹ tôi được điều đến làm việc tại trại khai thác mỏ với tư cách là kiến ​​trúc sư. Anh trai thứ hai của tôi làm công nhân; anh trai thứ ba làm việc trong nhà máy giấy. Tôi được điều đi làm công việc đặt đường ray xe lửa. Tôi đã tốt nghiệp Trường Trung học Phổ thông số 1 Bình Nhưỡng và ghi danh vào Trường Cao đẳng Đường sắt. Tôi bị đuổi khỏi trường khi anh trai cả tôi đào thoát.

“Chúng tôi không còn lựa chọn nào khác, mặc dù chúng tôi muốn đi đến một nơi tốt hơn. Trại này trước đây là một trại giam hoàn chỉnh với hàng rào dây thép gai, nhưng hàng rào đã bị dỡ bỏ vào năm 1990 trước áp lực phẫn nộ ở nước ngoài về vấn đề nhân quyền. Những người phạm tội nặng hơn được gửi đến các nhà tù khác trong khi những người phạm tội nhẹ hơn vẫn bị giam giữ ở đó. Chúng tôi được giám sát bởi sáu gia đình được Cục An ninh Nhà nước chỉ định. Ngay cả khi chúng tôi làm việc chăm chỉ gấp hai hoặc ba lần những người khác, chúng tôi cũng không được công nhận. Nhưng tôi đã tốt nghiệp trường Cao đẳng Đường sắt thông qua hình thức học từ xa. Cha tôi đã tốt nghiệp ở đó, và bạn bè của ông ấy đã giúp đỡ tôi. Thường thì điều đó là không thể. Dù sao thì bằng cấp của tôi cũng không được công nhận trong trại.

“Do thiếu lương thực, những người khác nghỉ làm khoảng mười ngày mỗi tháng. Nhưng nếu chúng tôi nghỉ dù chỉ một ngày cũng sẽ bị lấy dấu vân tay và lập biên bản. Họ thu thập những biên bản đó. Nếu chúng tôi làm điều gì tệ hơn, họ sẽ ghi thêm vào và trừng phạt chúng tôi. Lý do chúng tôi không bị đối xử tệ hơn nữa là vì mẹ tôi là một kiến ​​trúc sư rất nổi tiếng và thành đạt ở Bình Nhưỡng.”

Hỏi: Tình hình lương thực?

Đáp: Khó diễn tả bằng lời. Chúng tôi từng ăn mỗi ngày chỉ có một thìa cơm cho ba người lớn, đó là loại cơm chúng tôi mua sẵn. Vì vậy, chúng tôi phải ra đồi núi, đồng ruộng để hái bất kỳ loại rau xanh nào không độc. Chúng tôi sẽ nấu “cháo xanh”: gom tất cả những gì tìm được, xay nhuyễn rau, lấy nước cốt, trộn với một thìa cơm và nấu thành cháo. Nếu nấu cháo với vỏ cây thông và quả sồi, đó được coi là món ăn chất lượng cao. Chúng tôi cũng thường ra đồng ruộng nhặt rễ cây còn sót lại sau khi thu hoạch lúa, hoặc rễ ngô và lõi ngô – chúng tôi phơi khô và xay nhuyễn để nấu cháo. Cho đến năm 1993, khẩu phần ăn khá đều đặn. Từ năm 1994, chúng tôi hoàn toàn không nhận được khẩu phần ăn nào ở khu vực đó. Đến khi chúng tôi rời đi, hồ sơ chính thức ghi nhận rằng họ nợ chúng tôi 1.800 kg ngũ cốc – một tấn và 800 kg. Khẩu phần ăn 15 ngày lẽ ra là 11,8 kg ngũ cốc mỗi người. Anh trai thứ hai của tôi đã kết hôn, vì vậy hộ gia đình chúng tôi có ba người và lẽ ra được nhận khẩu phần cho ba người. Chúng tôi lẽ ra được nhận 700 hoặc 800 gram mỗi ngày mỗi người, nhưng vì thiếu hụt nên chúng tôi không nhận được. Chúng tôi phải mua thực phẩm nhưng đến tháng 7 năm 1996 thì nguồn thực phẩm khan hiếm đến mức chúng tôi chỉ mua được 100 gram để chia cho ba người – tức là 33 gram mỗi ngày cho mỗi người.

Hỏi: Dựa trên kinh nghiệm làm việc cho ngành đường sắt, khu vực nào tốt nhất và khu vực nào tệ nhất để tìm kiếm thức ăn?

Đáp: Những nơi tốt nhất là đồng bằng Yonbaek thuộc tỉnh Hwanghae. Ở Nam Hamgyong, phía nam Hamhung nhìn chung khá ổn. Tôi nghe nói những khu vực tệ nhất là ở Bắc Hamgyong, thành phố Chongjin và huyện Musan.

Hỏi: Công việc của cậu tại đường sắt là gì?

Đáp: Nhân viên bảo vệ đường sắt.”

1. Họ tin tưởng cậu sao?

Đáp: Tôi không hề làm việc một mình. Lúc nào cũng có từ ba đến năm người làm việc chung. Khi tôi nói về khẩu phần ăn, tôi không nói đến gạo mà là ngô. Nhưng chúng tôi muốn có một ít gạo để nấu canh cho đặc hơn. Chúng tôi không nhận được bất cứ thứ gì theo khẩu phần. Chúng tôi phải tự mua thức ăn. Để trả tiền mua thức ăn, bắt đầu từ năm 1994, chúng tôi đã bán tivi, tủ lạnh, máy ảnh và máy ghi âm. Đến cuối cùng, chúng tôi không còn gì để bán, và từ tháng 7 năm 1996, chúng tôi chỉ còn mua được một thìa gạo mỗi ngày, trong khi trước đó ăn uống khá hơn một chút. Chúng tôi bắt đầu bán chăn, ga trải giường, bất cứ thứ gì có thể. Một số người bán hết mọi thứ. Một gia đình cuối cùng bán nhà và trở thành người vô gia cư. Họ đi tìm thức ăn bằng mọi cách có thể. Khi đến lúc không còn kiếm được thức ăn nữa, họ chết.

1. Bán nhà của mình?

Đáp: Họ làm việc đó bất hợp pháp, lén lút. Và phụ nữ thì bán thân. Nếu đến bất kỳ ga tàu lớn nào ở thành phố như Chongjin, bạn sẽ thấy rất nhiều người đói khát, trộm cắp, người vô gia cư.

“Thời kỳ khó khăn nhất của gia đình tôi là cuối năm 1996, trước khi anh trai cả của tôi bắt đầu gửi tiền từ tháng 12 năm đó. Chúng tôi nghe nói về anh trai mình từ một số người Trung Quốc. Anh ấy đã gặp rất nhiều người Trung Quốc khi học ở Liên Xô, và anh ấy đã trả tiền cho khoảng 20 người để săn tin tức về gia đình. Cuối cùng, một người trong số họ đã thành công, và anh trai tôi đã gửi tiền cho chúng tôi. Chúng tôi không thể rời đi, nhưng chúng tôi không bị nhốt trong phòng giam. Những người khác có thể vào để đưa tin nhắn và những việc tương tự. Trại không hoàn toàn đóng cửa với khách thăm. Người Trung Quốc đã vào và đưa tiền trực tiếp cho chúng tôi. Cuộc sống của chúng tôi khá hơn một chút sau khi nhận được tiền từ anh trai tôi. Nhưng khẩu phần ăn vẫn chưa được cấp lại.

Hỏi: Nhưng tôi chưa từng nghe nói đến có nơi nào cúp lương thực trong ba năm.

Đáp: Đúng vậy. Chúng tôi đã cảm nhận được điều đó. Nó không đồng đều trên toàn quốc. Bình Nhưỡng và Hwanghae thì tốt hơn. Các tỉnh khác thì tốt hơn. Một số khu vực thì tốt hơn.

Hỏi: Cậu có nghe nói hoặc nhìn thấy thực phẩm được cứu trợ chưa?

Đáp: Vì tôi từng làm việc trên đường sắt nên tôi đã chứng kiến ​​một số vụ việc, nhưng nó không bao giờ đến được với những người ở nơi tôi sống. Tôi không quan tâm vì nó không ảnh hưởng đến chúng tôi.

Hỏi: Vậy là cho ai?

Đáp: Cho quân đội. Ở khu vực đó có một trung tâm phân phối lương thực quân đội. Tất cả lương thực đều được chuyển đến đó. Binh lính đến và nhận được khoảng 50 phần trăm, các quan chức nhận được một phần, chủ nhà hàng nhận được phần còn lại.”

Hỏi: Cậu đã đến trung tâm phân phối?

Đáp: Có.”

Hỏi. Khi nào?

Đáp: Đó là khu vực tôi đang làm việc, khu vực đường sắt. Hơn 50% khẩu phần ăn được dành cho quân đội. Có một vài căn cứ trong khu vực đó. Đó là trung tâm phân phối của quận. Theo quy định, bạn phải phân phối cho các trung tâm phân phối khác, nhưng lúc đó không còn hàng nữa. Phần lớn hàng hóa được phân phối cho quân đội.

Hỏi: Mọi người có thấy cay đắng không về điều đó?

Đáp: Chúng tôi không thể làm gì được. Quân đội là ưu tiên hàng đầu. Đặc biệt là từ khi Kim Jong-il lên nắm quyền, bạn không thể chống lại họ. Nếu một người lính đến đánh bạn, bạn không thể làm gì được. Họ nắm giữ toàn bộ quyền lực.

“Năm 1997, Bộ trưởng Nông nghiệp So Kwan-hui bị xử tử vì thất bại trong nông nghiệp. Người ta không dám nói xấu Kim Jong-il. Nếu chuyện như vậy xảy ra, Kim Jong-il sẽ ra lệnh xử tử ai đó, đổ hết tội lên đầu người đó. Người ta được dạy phải tôn thờ Kim Jong-il để họ không dám nghĩ đến việc chỉ trích ông ta.

Hỏi: Có người chết vì đói không?

Đáp: Có. Trái ngược với suy nghĩ của nhiều người, khi họ chết vì đói, cơ thể họ lại sưng phù lên. Họ uống rất nhiều nước vì đói và mất nước, chỉ còn da bọc xương. Những người có đủ khả năng đi tàu thường chỉ ăn một bữa một ngày. Tại các nhà ga, người ăn xin lên tàu và xin dù chỉ một thìa thức ăn. Có người được, có người không. Rất nhiều người chết trên tàu. Công nhân đường sắt phải xử lý thi thể. Tôi không phải làm việc đó, nhưng tôi đã chứng kiến ​​rất nhiều người lo việc ấy. Những người đó thường là các công nhân tắc trách. Xử lý thi thể coi như hình thức kỷ luật. Sau khi thu thập các thi thể, nếu không ai đến nhận, họ sẽ đào một cái hố to và chôn  tập thể.

“Khi nói về những người chết vì đói, phần lớn nguyên nhân trực tiếp là do các bệnh liên quan. Có quá nhiều người chết đến nỗi không thể lo liệu nổi. Không đủ quan tài. Họ làm một chiếc quan tài bằng kim loại, đặt thi thể vào tạm thời. Thuê quan tài cho chuyến đi cuối cùng đến nghĩa trang tốn 500 won, nhưng vẫn rất khó sắp xếp nên người ta thường phải chờ một hoặc hai ngày mới thuê được.”

Hỏi: Cậu đã đào thoát như thế nào?

Đáp: Chúng tôi đã nhận được sự giúp đỡ từ anh  cả Nam Hyun, người đã đào thoát khỏi Nga. Lần đầu tiên tôi nghe tin anh tôi ở Hàn Quốc là vào năm 1994. Tôi bắt đầu tự hỏi tại sao anh ấy lại đến đó, sau tất cả những điều tồi tệ mà tôi đã biết về Hàn Quốc. Tôi thấy Im Su-gyong và Moon Ik-hwan trên truyền hình khi đến Triều Tiên. rồi những bản tin về việc họ bị bỏ tù khi trở về Hàn Quốc.  Nhưng khi họ đến, chúng tôi thấy họ được ăn uống đầy đủ. Sau đó, cô ấy được ra tù chỉ sau ba năm và sinh con. Tôi nghĩ chắc hẳn họ có rất nhiều tự do ở Hàn Quốc- chỉ ba năm sau, họ kết hôn và sinh con. Rồi còn có những đoạn phim ghi lại cảnh sinh viên biểu tình. Điều đó là không thể tưởng tượng nổi ở Triều Tiên – chúng tôi thậm chí không thể mơ đến chuyện đó. Truyền thông Triều Tiên đã biến nó thành một vấn đề, nhưng tôi nghĩ, ‘Nếu họ có được sự tự do như vậy để chống lại cảnh sát, thì phần còn lại của xã hội sẽ như thế nào?’ Và họ không hề chết đói. Đó là lúc tôi bắt đầu chỉ trích những kẻ xu nịnh dưới trướng nhà Kim. Tôi không dám chỉ trích chính nhà Kim.

Hỏi: Cậu đào thoát khi nào?

Đáp: Vào tháng 8 năm 1997, chúng tôi rời đi. Người anh trai thứ hai của tôi đang bị giam giữ trong một phòng biệt giam dưới sự quản lý của Cơ quan An ninh Nhà nước. Anh đã kể cho vợ mình về kế hoạch đào thoát và thuyết phục chị đi theo, vì vậy anh ấy đã bị giải đi.

Hỏi: Cô ấy có ở tù không?

Đáp: Không, dĩ nhiên là không. Cô ấy có tư tưởng cách mạng mạnh mẽ. Có lẽ cô ấy đã được tưởng thưởng.

Hỏi: Còn con cái của anh ấy?

Đáp: Họ có một đứa con ở với mẹ. Nếu cô ấy đòi ly hôn, yêu cầu đó sẽ được chấp thuận.

Hỏi: Cậu có oán giận cô ấy không?

Đáp: Chết đi còn quá nhẹ với loại người ấy. Không, không phải chị ấy. Chính gia đình chị ấy đã báo cảnh sát. Chị ấy không thể quyết định được. [Sợ rằng tất cả sẽ bị trừng phạt], gia đình đã giữ chị ấy lại và không cho chị đi.”

Hỏi: Cậu đang làm gì hiện giờ?

Đáp: Tôi đang làm trợ lý quản lý tại một công ty thương mại do anh cả của tôi, Nam Hyun, thành lập.”

Hỏi: Còn việc học ?

Đáp: Năm sau tôi muốn đi học lại. Tôi đang nghĩ đến việc làm cho Cơ quan Đường sắt.”

Hỏi: Có lẽ cậu sẽ đặt đường ray xuyên qua khu phi quân sự (DMZ).

 

Mẹ của Nam Chung, bà Chang In-sook, đã 57 tuổi khi tôi phỏng vấn bà vào năm 1998, và với khuôn mặt hằn vết thời gian cùng mái tóc ngắn, bà trông đúng tuổi. Khuôn mặt bà, giống như con trai Nam Chung, rộng và trông rất giống con. Nghề nghiệp trước đây của bà là kiến ​​trúc sư-kỹ sư thể hiện qua cách ăn mặc và đồ phụ kiện được lựa chọn tinh tế: áo khoác hải quân, áo sơ mi họa tiết màu xanh đậm với cổ áo trắng, trâm cài lớn trên áo khoác, nhẫn vàng, đồng hồ vàng dây da đen.

Theo tiêu chuẩn của Triều Tiên, bà Chang có một lý lịch ấn tượng. Bà sở hữu nhiều bằng cấp về kỹ thuật xây dựng dân dụng, chuyên về xây dựng đường hầm và cầu, và đã làm việc 26 năm với tư cách là kiến ​​trúc sư tại Phòng Quy hoạch Thành phố Bình Nhưỡng. Được coi là một trong top 3 các nữ kiến ​​trúc sư trong nước, bà đã tham gia xây dựng khoảng 30 cây cầu và Tháp Juche, một đài tưởng niệm chiếu sáng bầu trời đêm bằng ngọn lửa to lớn biểu thị cho lý tưởng juche. Bà đã nhận được 9 giải thưởng, một trong số đó trực tiếp từ Kim Il-sung hoặc Kim Jong-il. Bà từng được chụp ảnh chung ba lần với Kim Il-sung, và vào dịp cuối cùng Kim Jong-il cũng có mặt trong ảnh. Bà là Bí thư đảng bộ của đơn vị mình.

Hỏi: Bà đã làm gì trên Tháp Juche?

Đáp: Tôi phụ trách phần kết cấu của tòa tháp. Với tư cách là bí thư đảng, tôi chủ trì các cuộc họp hàng tuần và thiết kế kết cấu.

Hỏi: Hãy cho tôi biết về chính sách xây dựng quốc gia.

Đáp: Chính sách này có thể được tóm tắt là thể hiện niềm tự hào của Triều Tiên với thế giới. Việc xây dựng nhằm mang lại niềm vui cho Kim Il-sung và Kim Jong-il. Điều này nhằm thể hiện tinh thần Juche với thế giới. Tháp Juche và tháp tưởng niệm kỷ niệm ngày thành lập đảng là những ví dụ – và cả đập biển Tây. Rất nhiều tiền bạc và nhân lực đã được đầu tư vào đó. Đó là một chiến dịch tuyên truyền lớn. Nhưng trên thực tế, hiệu quả thực tiễn của nó rất nhỏ. Họ chỉ muốn thể hiện sức mạnh của chủ nghĩa xã hội và đảng. Ngay cả ở Bình Nhưỡng cũng có rất nhiều công trình nhưng không thể vận hành nên chúng vẫn bỏ trống: ví dụ như khách sạn cao tầng mới, con đường rộng nhất thế giới, v.v. Họ không nên xây khách sạn đó. Khách sạn Koryo thậm chí còn chưa đầy khách. Ngoài ra, bây giờ họ còn đang xây một sảnh ăn cho 10.000 người. Thật là vô lý!

Hỏi: Hãy kể cho tôi nghe về những vấn đề bà gặp phải sau khi con trai cả đào thoát.

Đáp: Con trai tôi đã học ở Nga năm năm. Nó đến Hàn Quốc vào tháng 12 năm 1990. Bỗng nhiên gia đình chúng tôi từ một gia đình cách mạng trở thành một gia đình phản bội. Tôi mất việc. Khi họ đuổi chúng tôi ra khỏi Bình Nhưỡng, họ chỉ cho chúng tôi 48 giờ để sơ tán. Đồ đạc trong nhà phải được đóng gói trong vòng 24 giờ và chúng tôi phải rời đi trong vòng 48 giờ.

“Nếu là năm 1989, chúng tôi đã bị tống vào trại giam chính trị. Nhưng sau những năm 1990 thì có quá nhiều người giống như chúng tôi, không còn chỗ giam giữ nào cả. Vì vậy, mọi người bắt đầu bị đưa đến các mỏ than và trại đốn gỗ trong rừng. Con trai cả tôi, người đã đào thoát, biết rằng chúng tôi sẽ không bị đưa đến trại tù. Và nó nghĩ rằng Triều Tiên sẽ sụp đổ trong vòng một năm. Nó đã sai.

Hỏi: Nhưng tôi cá là bà đã rất tức giận với anh ta.

Đáp: Vâng, lúc đầu tôi cảm thấy vô cùng cay đắng.Thằng con đã phản bội quốc gia và Lãnh tụ Vĩ đại.

Hỏi: Tôi nghe nói dân số Bình Nhưỡng được di dời cứ hai năm một lần.

Đáp: Không phải cứ hai năm một lần mà nó thay đổi thường xuyên. Sau Chiến tranh Triều Tiên, tầng lớp địa chủ bị đuổi đi, cùng với những người đã sang Hàn Quốc trong thời chiến. Một cuộc di dời lớn đã diễn ra vào năm 1976 khi sự kiện Bàn Môn  Điếm xảy ra. Ngoài ra, vào những thời điểm diễn ra các lễ hội và hội nghị quốc tế, chính phủ muốn kiểm soát chặt chẽ nên đã di dời những người có vấn đề. Thêm vào đó, toàn bộ các nhóm thuộc các phòng thí nghiệm và nhà máy cũng bị di dời vì các vấn đề môi trường, nhằm mục đích làm sạch thành phố.

“Họ muốn những người đáng tin cậy ở Bình Nhưỡng. Bất cứ khi nào các phóng viên Mỹ đến, chính phủ yêu cầu người dân mặc quần áo đẹp nhất có thể. Chính quyền phát các câu hỏi và câu trả lời mẫu để chuẩn bị cho người dân. Nếu ai đó bị phóng viên hỏi, người đó sẽ được thẩm vấn lại sau đó về cuộc trao đổi.

“Khi chúng tôi bị trục xuất khỏi Bình Nhưỡng, chúng tôi bị đưa đến mỏ Onsong. Trước đây có hai trại tù, Changpyong và Tongpo, ở huyện Onsong. Họ đã chuyển trại Changpyong đến Tokson ở tỉnh Nam Hamgyong vào năm 1988. Trại Tongpo được chuyển đến đó vào năm 1990 để cách xa hơn khỏi khu vực biên giới. Tôi ở Tongpo. Cả hai nơi đó đều là những khu vực khó khăn, được khai phá bởi các tù nhân chính trị. Sau khi các trại giam được di dời, tại Champyon, chính phủ đã gửi đến dân định cư tự do, nhưng họ đó đã phá hoại đất đai. Vì vậy, trong trường hợp của Tongpo, chính phủ đã gửi đến những bộ phận có tổ chức – công nhân nhà máy và lao động công đoàn – để kiểm soát việc canh tác và khai thác mỏ. Tôi được gửi đến đó với tư cách là người định cư sau khi họ di dời trại giam khỏi Tongpo. Họ di dời trại giam vì lo ngại các tổ chức nhân quyền lên án. Và trong các cuộc đàm phán cấp cao giữa Bắc và Nam, các quan chức Hàn Quốc đã nêu đích danh những trại giam đó. Lý do khác là chúng nằm gần biên giới và chính quyền lo ngại về những gì các tù nhân có thể làm. Đó là hai trại giam duy nhất ở khu vực biên giới.

“Khi tôi đến Tongpo, đó là giai đoạn cuối cùng của cuộc di tản. Tôi gặp một số tù nhân còn lại và nghe câu chuyện từ họ. Tôi không bắt đầu ở Tongpo mà ở Onsong vì tôi gặp một người quen phụ trách mỏ. Nhờ thế tôi có thể chuyển đến đó thay thế. Onsong tương đối tốt hơn vì nó có đất nông nghiệp ngoài mỏ. Tongpo chỉ có mỏ than. Tôi đã ở Onsong sáu năm bảy tháng, làm kiến ​​trúc sư-kỹ sư. Tôi là người có kinh nghiệm nhất trong khu vực, vì vậy tôi đã thiết kế cầu, đường sắt và một tháp chứa than lớn. Tôi cũng tham gia vào việc tài trợ xây dựng đường sắt. Tôi không tham gia vào kiến ​​trúc trại tù. Cầu là lĩnh vực của tôi. Nhưng khi tôi đến trại ở Onsong và nhìn thấy thực tế khắc nghiệt – người dân sống trong hầm, không có lò sưởi…

“Mối quan hệ của chúng tôi với người Onsong rất tốt. Chúng tôi không phải là tù nhân; chúng tôi chỉ là những người bị trục xuất khỏi Bình Nhưỡng. Địa vị xã hội của chúng tôi không thay đổi. Chúng tôi vẫn sống trong một khu dân cư bình thường. Mọi người cho rằng đảng phải chịu trách nhiệm về hành động của con trai tôi, chứ không phải gia đình. Trước đó, gia đình tôi có địa vị xã hội rất tốt. Khi khách đến thăm nhà, họ có thể thấy ba bức ảnh tôi chụp cùng Kim Il-sung hoặc Kim Jong-il và một chiếc đồng hồ có chữ ký của Kim Il-sung. Chúng tôi là gia đình duy nhất có tivi màu. Tôi làm việc chăm chỉ. Các con trai tôi cư xử rất tốt. Lực lượng an ninh nhà nước đến mỗi năm một lần duy nhất và kiểm tra chúng tôi.

“Trong khi đó, con trai cả tôi cố gắng tìm lại chúng tôi  và cuối cùng đã liên lạc được với chúng tôi. Suốt tám tháng, tôi từ chối lời đề nghị của con muốn đưa chúng tôi đến Hàn Quốc. Tuy nhiên, vào tháng 9 năm 1997, tôi đã vượt biên cùng hai người con trai. Sau khi đến đây, tôi mới nhận ra lý do tại sao con muốn chúng tôi đến.

“Lần đầu tiên tôi biết con trai mình còn sống là vào năm 1993. Một tờ rơi về đám cưới của con trai tôi được gửi đến từ biên giới Trung Quốc. Đó là một tờ rơi từ Hàn Quốc nói rằng con trai tôi đang học đại học. Tôi nghĩ đó là tuyên truyền và cho rằng người Hàn Quốc sẽ giết chết nó sau khi đã chụp ảnh nó. Nhưng khi nghe tin nó lên truyền hình, tôi mới nhận ra không phải vậy. Chúng tôi nghe nói con trai tôi đã phiên dịch cuộc gặp giữa Gorbachev và Kim Young-sam năm 1994 – được phát sóng trên NHK [Hệ thống Phát thanh Truyền hình Nhật Bản]. Bạn của con trai thứ hai tôi đã xem và kể cho nó nghe về anh trai mình. Lúc đó tôi mới nhận ra rằng nếu ai đó có năng lực, họ sẽ được đối xử tốt ở Hàn Quốc. Vì vậy, tôi đã bình tĩnh lại.

“Chúng tôi nhận được tin tức trực tiếp đầu tiên từ con trai tôi vào ngày 1 tháng 11 năm 1996. Từ lúc đó, con tôi muốn cả gia đình đến Hàn Quốc. Tôi rất lo lắng, nhưng đã cân nhắc trong tám tháng và cuối cùng tôi đã đưa ra quyết định. Một giọt máu đào hơn ao nước lã. Oán trách nhường chỗ cho tha thứ. Khi đó tôi nhớ con trai cả mình rất nhiều. Cuối cùng, chúng tôi đã được đoàn tụ. Ở đây tất cả chúng tôi sống chung một nhà, với người vợ Nga của con trai cả của tôi. Con dâu tôi là con gái duy nhất của giáo sư đã dạy con trai tôi. Khi con trai tôi tham khảo ý kiến ​​giáo sư, giáo sư nói, “Hãy làm những gì con cho là đúng.” Giờ con gái ông ấy sống ở Hàn Quốc, bỏ lại gia đình cô phía sau.

 

Cuối thiên niên kỷ thứ hai chứng kiến ​​sự gia tăng mối quan tâm của nước ngoài đối với vấn đề nhân quyền ở Triều Tiên. Tình hình này, dù muộn màng nhưng là một diễn biến tích cực. Rõ ràng, Nhật Bản, châu Âu và Bắc Mỹ, cũng như Hàn Quốc, đều bày tỏ sự quan tâm lớn hơn đến người dân Triều Tiên bị áp bức. Điều này phần lớn liên quan đến thông tin của hàng nghìn người tị nạn đã vượt biên sang Trung Quốc, chủ yếu để tìm kiếm lương thực, nhưng phải trốn ở đó vì sợ bị bắt và trả về Triều Tiên.

Những người theo dõi tình hình Bình Nhưỡng mà không mù quáng về mặt ý thức hệ dĩ nhiên đã biết từ lâu Bình Nhưỡng đã thể hiện đầy đủ lý thuyết và thực hành của chủ nghĩa toàn trị. Mãi đến năm 1972, khi Scalapino và Lee xuất bản bộ sách hai tập mang tính bước ngoặt “Chủ nghĩa Cộng sản ở Triều Tiên“, sự thật này mới được tự do lên tiếng, bằng những lời lẽ mạnh mẽ. Nhưng những lời chỉ trích gay gắt phần lớn đã lỗi thời vào cuối những năm 1970 sau khi phong trào xét lại lịch sử lan rộng trong giới chuyên gia trẻ về Triều Tiên ở Hoa Kỳ, những người chịu ảnh hưởng bởi tư tưởng khuynh tả. Đến tận những năm 1990, khá nhiều người trong số họ vẫn từ chối tin vào lời kể của những dân Triều Tiên đào thoát sang miền Nam.

Nếu loại bỏ lời kể của những người đào thoát thì sẽ hầu như không tìm được thông tin trực tiếp nào để làm cơ sở đánh giá các hành vi vi phạm nhân quyền. Thật không may, các học giả cánh tả không phải là những kẻ duy nhất bác bỏ những người đào thoát, cho rằng họ chỉ là công cụ tuyên truyền của Cơ quan Tình báo Trung ương Hàn Quốc (KCNA) của Seoul. Nhiều người trong chính phủ nước ngoài cũng đồng ý với quan điểm này.

Tuy nhiên, khoảng năm 1999, uy tín của những người đào thoát ở Seoul bắt đầu được củng cố đáng kể nhờ sự xuất hiện của một loạt câu chuyện trực tiếp mới về thực tế ở Triều Tiên – lần này được kể bởi những người tị nạn đã vượt biên sang Trung Quốc.

Những gì họ đã nói với các phóng viên đã xác nhận, một cách đầy đủ, các điểm chính trong những gì mà những người đào thoát đang sống ở Seoul, vốn gần như bị phớt lờ, đã bày tỏ trong nhiều năm qua.

Số lượng người đào thoát, tị nạn, trốn chạy trước đây chỉ lác đác – gọi họ bằng bất cứ tên nào bạn muốn – đã biến thành một làn sóng ồ ạt do tình trạng thiếu lương thực và sự sụp đổ của nền kinh tế Triều Tiên. Điều đó nghĩa là có hàng nghìn người Triều Tiên đang làm chứng hoặc sẵn sàng làm chứng – phần lớn trong số họ không ở Hàn Quốc hoặc không nằm dưới sự giám sát của chính phủ Hàn Quốc. Do đó, ngay cả nhà nghiên cứu hoài nghi nhất cũng khó có thể giữ vẻ mặt trơ trẽn khi viện dẫn “thiếu thông tin đáng tin cậy” để bác bỏ hoàn toàn nhiều lời kể về tình cảnh người dân Triều Tiên đã bị đàn áp một cách có hệ thống như thế nào.

Bắt đầu từ năm 1999 và 2000, Bình Nhưỡng, quốc gia vốn bị cô lập lâu năm, đã cố gắng cải thiện quan hệ với cả kẻ thù cũ và bạn bè cũ, một nỗ lực dường như mang lại một số tác động tích cực đến tình hình nhân quyền của nước này. Đặc biệt, việc Triều Tiên tìm kiếm các mối quan hệ mới ở châu Âu đã làm dấy lên hy vọng về sự gia tăng nhạy cảm đối với những quan ngại quốc tế về cách đối xử của chế độ đối với thần dân của mình. Điều đáng khích lệ trong vấn đề này là một báo cáo trong cuộc “đối thoại” vào tháng 11 năm 1999 với Liên minh châu Âu, cho biết Bình Nhưỡng đã ban hành lệnh ân xá quy mô lớn để kỷ niệm ngày 9 tháng 9, ngày thành lập chính phủ miền Bắc.

Vài ngày sau, hãng thông tấn Yonhap của Hàn Quốc đưa tin từ Seoul dẫn lời một nguồn tin ngoại giao giấu tên cho biết thông tin này đã được đưa ra. Tuy nhiên, nguồn tin này cho biết các phái đoàn Triều Tiên, khi nói chuyện với các đối tác EU tại Brussels, đã không cung cấp bất kỳ chi tiết nào về nội dung của lệnh ân xá. Thay vào đó, họ tiếp tục khẳng định rằng chế độ luôn nỗ lực tăng cường quyền lợi cho người dân. Để củng cố tuyên bố đó, họ nói thêm rằng đất nước dự định tham gia một công ước quốc tế cấm phân biệt đối xử giới tính; rằng các tiêu chuẩn nhân quyền của Liên Hợp Quốc đã được dịch để công bố trong nước; và rằng một ủy ban tư pháp quốc gia về quyền trẻ em đã được thành lập.

Mặc dù những lưu ý đó còn mơ hồ, “Việc miền Bắc đưa ra những giải thích chi tiết hơn về tình hình nhân quyền của nước này là một sự thay đổi lớn,” nguồn tin ngoại giao của Yonhap cho biết, lý giải sự thay đổi này là do Bình Nhưỡng ngày càng lo ngại về những chỉ trích quốc tế đối với hồ sơ nhân quyền của mình. Để hiểu một phần lý do của mối lo ngại đó, người ta chỉ cần nhớ lại việc Triều Tiên mất tinh thần trước sự can thiệp của NATO vào Kosovo, vốn được biện minh trên cơ sở nhân quyền.

Trong nỗ lực cải thiện quan hệ ngoại giao, việc thiết lập quan hệ ngoại giao với Ý được xem là một cột mốc quan trọng. Trước đó, không có thành viên nào của nhóm bảy nước công nghiệp phát triển (G7) có quan hệ với Bình Nhưỡng. Úc, Philippines, Pháp, Đài Loan, Nhật Bản, thậm chí cả Anh cũng nằm trong danh sách các quốc gia cân nhắc tham gia vào hoạt động ngoại giao này. Nhưng với tất cả các hoạt động ngoại giao bổ sung đó, có rất ít báo cáo về kết quả tích cực về mặt nhân quyền.

Một số nhà phân tích lo ngại rằng, ngược lại, việc duy trì quan hệ chính phủ với chính phủ một cách lịch sự hơn có thể đang trao cho chế độ thêm quyền lực để làm những gì mình muốn với chính người dân của mình. Xét cho cùng, những kẻ thù cũ không đội trời chung và những bên chỉ trích hoặc phản đối lâu năm một quốc gia không ngần ngại lên án các hành vi vi phạm nhân quyền của quốc gia đó – nhưng các quốc quốc mới đang trong quá trình cải thiện quan hệ ngoại giao với quốc gia đó sẽ suy nghĩ kỹ trước khi lên tiếng trong những trường hợp như vậy.

Trong bài báo ngày 19 tháng 2 năm 2000, John Pomfret của tờ Washington Post đưa tin rằng tình hình người tị nạn Triều Tiên ở Trung Quốc đã trở nên tồi tệ hơn chính vì quan hệ của Bình Nhưỡng với các nước khác đã được cải thiện. Bài báo trích dẫn lời một quan chức Liên Hợp Quốc, bày tỏ sự tiếc nuối về “sự làm ngơ hoàn toàn” của cộng đồng quốc tế khi biết tin bảy người Triều Tiên chạy trốn sang Trung Quốc rồi sang Nga bị ép buộc hồi hương. “Ở hầu hết các nơi trên thế giới, người Mỹ hẳn sẽ phẫn nộ”, quan chức Liên Hợp Quốc tiếp tục. Nhưng bài báo dẫn lời các quan chức viện trợ cho biết lòng biết ơn của các quan chức nước ngoài (có lẽ là Mỹ?) đối với những tiến triển trong vấn đề vũ khí đã khiến họ ít muốn gây áp lực lên Triều Tiên về vấn đề người tị nạn hơn.

Bình Nhưỡng còn có những kế hoạch khác lợi dụng ngoại giao theo những cách có thể gây ra hậu quả xấu cho những công dân Triều Tiên đang chết đói, không hài lòng, hoặc bất mãn, có thể muốn bỏ phiếu bằng chân. Những kế hoạch đó liên quan đến quốc gia quan tâm nhất đến việc cải thiện quan hệ, đó là Hàn Quốc, nơi Tổng thống Kim Dae-jung đang theo đuổi “chính sách ánh dương” để cố gắng lôi kéo Triều Tiên vào một mối quan hệ hòa bình. Các báo cáo của báo chí Hàn Quốc dẫn lời một quan chức chính sách thống nhất ở Seoul cho biết vào ngày 17 tháng 2 năm 2000 rằng Triều Tiên đã đề nghị Seoul một số cuộc đoàn tụ bí mật giữa các gia đình bị chia cắt bởi Khu phi quân sự – một vấn đề cực kì nóng bỏng ở Hàn Quốc. Tuy nhiên, đổi lại, Seoul sẽ phải đồng ý giúp Bình Nhưỡng ngăn chặn sự đào thoát của những người Triều Tiên có thân nhân ở Hàn Quốc. Nhóm này chiếm một tỷ lệ lớn trong các vụ đào thoát thành công, vì các thành viên gia đình ở Hàn Quốc thường sẵn sàng trả tiền cho các đặc vụ thực hiện các nỗ lực giải cứu. Đối mặt với thực tế rằng việc giải quyết các vấn đề nhân quyền ở Triều Tiên sẽ là một quá trình chậm chạp, Tổng thống Hàn Quốc Kim đã khuyến nghị vào đầu năm 2000. “Mối quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với tình hình nhân quyền của Triều Tiên có thể có tác động ở một mức độ nào đó,” ông nói tại một hội nghị quốc tế về chính sách hợp tác với Triều Tiên. “Nhưng sẽ rất khó để đạt được kết quả lớn lao trong bất kỳ hoàn cảnh nào.” Kim nói thêm rằng “giải quyết vấn đề nghèo đói là điều quan trọng nhất về mặt nhân quyền ở Triều Tiên. Phải có đối thoại với phương Tây và đầu tư rộng rãi hơn phải xảy ra trước khi có thể kỳ vọng vào sự cải thiện.” Mặc dù có lẽ đó là một đánh giá thực dụng và thực tế, nhưng đó sẽ là một điều khó chấp nhận đối với bất kỳ ai ở trong hoặc ngoài Triều Tiên đang hy vọng vào sự đơm hoa của nhân quyền như là kết quả của các hoạt động ngoại giao hiện tại.

Nhưng có một số bằng chứng đáng khích lệ cho thấy sự thay đổi chính sách của Bình Nhưỡng không chỉ đơn thuần là những thay đổi bề ngoài như di dời các trại giam chính trị từ khu vực biên giới đến những địa điểm xa xôi, khó giám sát hơn. Vào tháng 10 năm 2002, cựu tù chính trị Kang Chul-hwan, với tư cách là phóng viên của báo Chosun Ilbo, đã đưa tin: “Gần đây người ta mới biết rằng các vụ hành quyết công khai khét tiếng được thực hiện trên khắp Triều Tiên trong nửa cuối những năm 1990 đều đã không còn kể từ năm 2000, và cuộc sống gia đình của các tù nhân chính trị đã được cải thiện đáng kể. “Theo lệnh của Kim Jong-il ban hành cho Cơ quan An ninh Nhà nước và lực lượng biên phòng vào đầu năm 2000, ‘Đừng nổ súng trong nước Cộng hòa’, không có vụ hành quyết công khai nào được thực hiện ở Triều Tiên, đặc biệt là ở khu vực biên giới”, một người Triều Tiên đã trốn sang Trung Quốc và từng phục vụ trong lực lượng biên phòng cho biết. Việc tạm dừng các vụ hành quyết công khai [trái ngược với bí mật] được cho là do sự lên án của cộng đồng quốc tế.

Bình Nhưỡng cũng được cho là đã tạm ngừng trừng phạt gia đình những tội phạm chính trị, trừ trường hợp liên quan đến các tội nghiêm trọng.

 

Những thay đổi đó, nếu có thật, có lẽ đã quá muộn để giúp Hong Won-myung, con tin 20 tuổi ở Thái Lan, nếu anh ta trở về Triều Tiên theo tuyên bố gây sốc của mình với báo chí. Nhưng một tờ báo Thái Lan đưa tin sau cuộc họp báo rằng lý do thực sự khiến Hong bày tỏ mong muốn trở về nước là vì anh ta muốn bảo vệ các thành viên gia đình còn lại của mình trong nước khỏi bị chế độ Bình Nhưỡng trả thù; trên thực tế, anh đã quyết định đào tẩu cùng cha mẹ sang Hoa Kỳ.

Theo nhật báo địa phương Naew Na, mỗi ngày nhóm bắt giữ đều bắt anh gọi điện cho anh trai ở Triều Tiên, người này đã nói với anh rằng anh phải làm theo chỉ thị của các quan chức Triều Tiên, nếu không anh trai và vợ anh ta sẽ gặp nguy hiểm nghiêm trọng, thậm chí có thể bị giết. Tờ báo dẫn lời các nguồn tin tình báo Thái Lan giấu tên cho biết những gì chàng trai trẻ Hong kể lại một cách riêng tư sau khi đã được đoàn tụ với cha mẹ. Bài báo cho biết, những kẻ bắt giữ đã soạn sẵn cho anh ấy lời thoại để phát biểu trong cuộc họp báo, nói rằng họ muốn đảm bảo hình ảnh của Triều Tiên sẽ không bị tổn hại thêm nữa.

Nguồn tin của Naew Na dẫn lời Hong nói rằng bọn bắt cóc đã cho anh ta thuốc an thần và giữ anh ta trong tình trạng chỉ mặc đồ lót sau khi bắt cóc. Sử dụng chiến thuật “cây gậy và củ cà rốt”, ngoài việc sắp xếp các cuộc gọi hàng ngày cho người anh trai đang hoảng sợ của mình, chúng còn hứa hẹn cho anh ta một sự nghiệp xán lạn nếu anh ta làm theo lời chúng và trở về Bình Nhưỡng. Hong sẽ được phong làm nhà ngoại giao và được cử đến Bangkok trong hai năm với vai trò thư ký thứ ba tại đại sứ quán Triều Tiên ở đó. Theo tờ Naew Na, nhóm bắt giữ cũng đề nghị trả lại số tiền mặt khoảng 100.000 đô la Mỹ cộng thêm 200.000 baht Thái mà chúng đã tịch thu khi đột nhập vào căn hộ của gia đình anh.

Ghi chú:

[Theo một phiên bản báo chí khác] Sau khi được thả tự do và đoàn tụ với cha mẹ ở Thái Lan, tương lai của gia đình trở nên bấp bênh. Họ lo sợ bị gửi trả về Triều Tiên. Tuy nhiên, cuối cùng họ đã được cấp tị nạn và định cư tại Hàn Quốc.

Đây là lúc câu chuyện rẽ sang hướng kịch tính. Cuộc sống ở miền Nam được cho là rất khó khăn đối với gia đình. Họ phải vật lộn về tài chính, và cha của Hong Won-myong, một nhà cựu ngoại giao, được cho là đã phải chịu áp lực từ tình báo Hàn Quốc (NIS).

Khoảng một năm rưỡi sau khi đào thoát, vào tháng 10 năm 2000, Hong Won-myong, khi đó 20 tuổi, đã tổ chức một cuộc họp báo gây chấn động ở Seoul. Trong một sự lật ngược hoàn toàn, anh tuyên bố rằng cuộc sống ở Hàn Quốc là “địa ngục trần gian” và anh muốn trở về.

Cha mẹ của Hong Won-myong, Hong Sun Gyong và Pyo Yong Hui, đã từ chối trở về Triều Tiên. Vì đã từng đào thoát một lần và biết rõ hậu quả, họ có lẽ lo sợ bị bỏ tù hoặc tử hình nếu quay lại.

Đúng như lời hứa tại cuộc họp báo, Hong Won-myong đã cắt đứt liên lạc với cha mẹ và trở về Triều Tiên một mình. Theo báo cáo, anh rời đi vào tháng 11 năm 2000.

Sau khi trở về Triều Tiên, Hong bị lợi dụng cho mục đích tuyên truyền. Anh xuất hiện trên các phương tiện truyền thông nhà nước, lên án Hàn Quốc và ca ngợi Kim Jong-il vì có quyết định “nhân từ” cho phép anh trở về. Cha mẹ anh bị bỏ lại một mình ở Hàn Quốc, mất đi người con trai vào tay một chế độ mà mình đã liều lĩnh mạng sống để chạy trốn.