Nghiên Cứu Lịch Sử

Caroline Finkel

Trần Quang Nghĩa dịch

2 Một Triều Đại Chia Cắt

Sultan Murad I băng hà ở biên giới phía tây của quốc gia mình. Con trai và người kế vị của ông, Sultan Bayezid I, hy vọng rằng vị thế suy yếu của Serbia và cuộc hôn nhân của ông sau trận Kosovo Polje với Olivera, em gái của nhà độc tài Serbia mới Stephen Lazarević, sẽ ngăn chặn bất kỳ cuộc tấn công nào nữa vào các thuộc địa Balkan của ông, vì ông có công việc ở phía đông, nơi việc cha ông mở rộng lãnh thổ Ottoman đã khiến xung đột với nhiều tiểu vương quốc Hồi giáo Turcoman khác ở Anatolia là điều không thể tránh khỏi. Năng lượng dồi dào mà ông dành cho các chiến dịch đã mang lại cho Bayezid biệt danh ‘Yıldırım’ (Sấm Sét).

Việc Bayezid lên ngôi đã khuyến khích các tiểu vương quốc Anatolia tham gia liên minh chống Ottoman cầm đầu bởi người em rể của ông là Alaeddin Bey, tiểu vương của Karaman, vốn là nhà nước Hồi giáo Turcoman kiên cường nhất trong nỗ lực chống lại chủ nghĩa bành trướng của Ottoman. Alaeddin Bey đã kết hôn với Nefise Sultan, em gái của Bayezid, vào năm 1378 khi cán cân quyền lực giữa hai quốc gia vẫn chưa được giải quyết. Hôn nhân giữa các dòng họ có thể là một công cụ ngoại giao hữu ích, nhưng không phải lúc nào cũng đảm bảo lòng trung thành của một đồng minh tiềm năng hoặc bảo đảm sự trung thành của một kẻ thù tiềm năng. Vì sự thấp kém của gia đình cô dâu là điều ngầm hiểu, nên người Ottoman chỉ gả công chúa của họ cho các hoàng tử Hồi giáo khác, chứ không cho người Kitô giáo (mặc dù cả các nhà cai trị Kitô giáo và Hồi giáo khác đều gả công chúa của họ cho các thành viên của dòng họ Ottoman trong những năm đầu tiên với hy vọng về một liên minh). Họ cũng không trao các công chúa của mình cho các đối tác chinh phục của mình – Evrenosoğulları, Mihaloğulları hoặc Turahanoğulları – có lẽ vì sợ rằng điều này có thể khuyến khích các lãnh chúa biên giới Ottoman này thách thức vị thế tối cao của hoàng gia Ottoman. Việc công nhận sự vượt trội của Ottoman so với một tiểu vương quốc đối thủ được tượng trưng bằng cuộc hôn nhân của Bayezid với công chúa Germiyan Sultan Hatun vào năm 1381, nhờ đó ông có được tiểu vương quốc Germiyan.

Đế quốc Ottoman rất muốn tiến về phía nam hướng tới Địa Trung Hải thông qua Germiyan và tiểu vương quốc Hamid, được cho là đã bán cho Murad vào những năm 1380 – để tìm kiếm các nguồn thu nhập ổn định cần thiết cho sự thịnh vượng của nhà nước. Một trong những tuyến đường thương mại chính từ phía đông băng qua Địa Trung Hải đến cảng Antalya ở Nam Anatolia và chạy về phía bắc qua Hamid và Germiyan đến lưu vực Biển Đen hoặc vào vùng Balkan. Karaman đã chuẩn bị chống lại những nỗ lực của Ottoman nhằm kiểm soát các tuyến đường thương mại, thuế hải quan và các loại thuế khác liên quan đến lãnh thổ, và cuộc đụng độ đầu tiên xảy ra vào năm 1386, khi Sultan Murad vẫn còn sống. Để giữ tính đúng đắn của truyền thống biên niên sử Ottoman, người ta phải đổ lỗi cho Alaeddin là kẻ khơi mào chiến sự, và do đó, người ta nói rằng y đã tấn công lãnh thổ Ottoman theo lời khẩn cầu của vợ y tức là con gái Murad; Murad đã không tiếp tục cuộc xung đột vào thời điểm này.

Sau khi củng cố biên giới phía tây, Sultan Bayezid nhanh chóng tiến về phía đông. Quân đội của ông đã giành lại Germiyan, vùng đất dường như đã mất kể từ khi ông kết hôn với Sultan Hatun – và sáp nhập Aydın, người mà ông cũng cưới công chúa của vùng này. Ông đã khuất phục lãnh thổ của các tiểu vương quốc Saruhan và Menteşe vào thời điểm này để quân Ottoman có thể kiểm soát toàn bộ vùng Tây Anatolia và lãnh thổ của họ giáp với Karaman ở miền nam trung tâm Anatolia. Năm 1391, Bayezid triệu tập các chư hầu của mình là Stephen Lazarević và Manuel II Palaeologus, lúc bấy giờ là hoàng đế Byzantine, và cùng nhau họ hành quân về phía đông để chiếm lãnh thổ Kastamonu ở miền bắc trung tâm Anatolia từ các tiểu vương İsfendiyar. Họ chỉ đạt được rất ít thành quả và quân đội trở về nước vào tháng 12 năm đó. Manuel Palaeologus đã xoa dịu Bayezid, nhưng những bức thư ông viết trong chiến dịch đã thể hiện rõ sự tuyệt vọng và bất an sâu sắc của ông trước tình thế khó xử của mình:

Chắc chắn người La Mã đã có tên cho vùng đồng bằng nhỏ nơi chúng ta đang đứng khi họ sinh sống và cai trị nơi đây… Có nhiều thành phố ở đây, nhưng chúng thiếu đi điều tạo nên vẻ huy hoàng thực sự của một thành phố… đó là con người. Hầu hết giờ đây chỉ còn là tàn tích, ngay cả tên gọi cũng không còn. Tôi không thể nói chính xác chúng ta đang ở đâu. Thật khó để chịu đựng tất cả những điều này, sự khan hiếm nguồn cung cấp, sự khắc nghiệt của mùa đông  và dịch bệnh đã cướp đi sinh mạng của nhiều người trong chúng ta khiến tôi vô cùng chán nản… Thật không thể chịu nổi khi không thể nhìn thấy, nghe thấy hay làm bất cứ điều gì trong suốt thời gian này, những điều có thể phần nào vực dậy tinh thần chúng ta. Thời buổi khắc nghiệt và đầy áp bức này chẳng hề nương nhẹ đối với chúng ta — những người coi việc giữ mình đứng ngoài, tuyệt đối không dính líu gì đến những điều mà giờ đây chúng ta đang bị cuốn vào, hay bất cứ điều gì liên quan đến chúng, là điều hết sức quan trọng. Bởi chúng ta không được giáo dục để làm những việc như thế, cũng không quen và không lấy đó làm thú vui, mà bản tính của chúng ta vốn cũng không phải như vậy. Lỗi thuộc về tình thế hiện tại, chưa kể đến cá nhân [tức Bayezid], người phải chịu trách nhiệm về những điều ấy.

Vào mùa đông năm 1393-1394, mối quan hệ giữa hai vị vua bước vào một giai đoạn mới khi Bayezid nghe tin Manuel đã đề nghị hòa giải với cháu trai và đối thủ của ông là John VII Palaeologus – người đã trị vì với tư cách hoàng đế trong thời gian ngắn vào năm 1390 với hy vọng rằng khi đoàn kết, họ có thể chống lại người Ottoman. Chính John, vì muốn giành được sự ưu ái của Bayezid, đã ngầm báo cáo với ông về đề nghị của Manuel. Ngay sau đó, Bayezid triệu tập các chư hầu Cơ đốc giáo của mình đến Serres ở Macedonia: trong số đó có anh trai của Manuel là Theodore, lãnh chúa của Morea (khoảng bán đảo Peloponnese), cha vợ của Manuel là Constantine Dragaš, Hoàng tử Serres, Stephen Lazarević của Serbia và John VII. Việc họ đến Serres được sắp xếp sao cho mỗi người đến riêng lẻ, không biết rằng những người khác cũng sẽ có mặt. Lời kể của Manuel cho thấy rõ rằng lời mời của Bayezid không thể từ chối, và ông lo sợ Sultan có ý định giết tất cả bọn họ:

Vì người Thổ Nhĩ Kỳ có dưới tay những kẻ, ở một số vị trí nào đó, là thủ lĩnh của người Kitô giáo. . .  muốn tiêu diệt hoàn toàn tất cả bọn họ; trong khi họ nghĩ rằng nên đến [Serres] và đối mặt với nguy hiểm, hơn là làm vậy sau này vì không tuân lệnh ông ta. Quả thực họ có lý do chính đáng để nghĩ rằng ở gần ông ta là nguy hiểm, đặc biệt là cùng lúc ở bên nhau.

Nỗi lo sợ của Manuel về sự an toàn trước mắt của họ đã hóa ra là vô căn cứ. Bayezid khiển trách họ nghiêm khắc vì đã cai quản lãnh địa của mình một cách sai lầm, có lẽ để biện minh cho những cuộc xâm lược trong tương lai, và cho họ rời đi. Tuy nhiên, vào mùa xuân năm 1394, Sultan đã tiến hành cuộc vây hãm Constantinople, trước tiên xây dựng một lâu đài tại điểm hẹp nhất của eo biển Bosporus, cách thành phố khoảng năm ki-lô-mét về phía bắc trên bờ biển châu Á; lâu đài này được gọi là Güzelcehisar (‘Lâu đài Xinh đẹp’), ngày nay là Anadolu Hisarı. Các bức tường thành của Constantinople đã chống chọi được nhiều cuộc vây hãm qua nhiều thế kỷ và một lần nữa thách thức mọi nỗ lực phá vỡ chúng.

Không chỉ đối với Byzantium mà Ottoman đặt ra mối đe dọa. Bayezid còn nhắm đến việc làm suy yếu Venice, một cường quốc hải quân quan trọng với nhiều thuộc địa và lãnh thổ ở biển Aegean, trên bờ biển Dalmatia và ở Peloponnese. Venice dựa vào thương mại để duy trì sự thịnh vượng của mình, trong khi sự hiện diện liên tục trong khu vực các tiền đồn của người Florence, người Catalan và người Naples — mỗi bên đều có những lợi ích thương mại và chính trị riêng — đã tạo nên một thế liên minh đầy bất ổn; tình hình càng trở nên phức tạp hơn khi quyền lực Ottoman trỗi dậy, bởi các lãnh chúa Kitô giáo khác nhau tìm kiếm sự trợ giúp của người Ottoman để chống lại các đối thủ của mình. Sultan Murad I nghiêng về phía Venice trong chiến lược tổng thể của mình; chính sách của Bayezid gần giống với chính sách của ông nội ông là Orhan, người đã liên minh với Genoa chống lại Venice. Mối đe dọa của Bayezid đối với các thành trì của Byzantine ở Peloponnese trong những năm đầu thập niên 1390, cũng như việc ông chiếm đóng Thessalonica năm 1394 và cuộc vây hãm Constantinople, một phần xuất phát từ nhu cầu ngăn chặn một liên minh Byzantium-Venice. Các Hiệp sĩ Cứu tế Thánh Gioan thành Jerusalem ở Rhodes vẫn còn là một thế lực khác trong khu vực. Họ là một dòng tu quân sự xuất hiện ở Jerusalem trong các cuộc thập tự chinh vào thế kỷ thứ mười hai. Sau khi Jerusalem rơi vào tay người Hồi giáo năm 1187, họ đóng quân tại Acre trong một thế kỷ trước khi buộc phải chuyển đến Cyprus khi thành phố này thất thủ năm 1291, và năm 1306 họ chọn Rhodes làm trụ sở chính. Trong những năm cuối thế kỷ thứ mười bốn, Dòng Hiệp sĩ Cứu tế đã nỗ lực thiết lập sự hiện diện ở Peloponnese, và năm 1397 chiếm được Corinth từ Despot Theodore, đổi lại lời hứa sẽ chống lại các cuộc tấn công của Ottoman từ phía bắc. Họ kiểm soát Mistras vào năm 1400, nhưng sự chiếm đóng của người Latinh tại thủ đô của chế độ chuyên chế đã gây ra một cuộc nổi dậy, và đến năm 1404, Dòng Hiệp sĩ Cứu tế đồng ý rút lui.

Kẻ thù nguy hiểm nhất của Bayezid ở vùng Balkan là vương quốc Hungary, vào thời điểm này là một trong những quốc gia lớn nhất châu Âu. Bởi vì nước này đã chống lại cuộc xâm lược của Mông Cổ vào giữa thế kỷ XIII và phục vụ lợi ích của Giáo hoàng bằng cách cử các nhà truyền giáo đi dẹp bỏ các giáo phái dị giáo của Chính thống giáo và của phái Bogomil, nên Hungary được coi là thành trì phía đông của châu Âu Công giáo.  Phạm vi ảnh hưởng của Hungary và Ottoman đã xung đột sau trận Kosovo Polje và mục tiêu của Bayezid lúc này là làm suy yếu những nỗ lực của Hungary trong việc tập hợp các đồng minh Balkan. Năm 1393, ông đã sáp nhập các vùng đất của John Shishman nổi loạn ở Bulgaria thuộc vùng Danube để chống lại các cuộc đột kích về phía nam bên kia sông Danube của Thống quân Mircea xứ Wallachia, một chư hầu của Hungary. Năm 1395, Bayezid giao chiến với Mircea, người đã ký kết một hiệp ước phòng thủ với Hungary, buộc Mircea phải bỏ chạy. Cuộc chinh phục Macedonia của Ottoman được hoàn thành cùng năm đó. Những chiến tích của Ottoman ở Balkan đã thúc đẩy Hungary kêu gọi phương Tây giải cứu, và lần này mối đe dọa trùng hợp với một thời kỳ hợp tác hiếm hoi giữa những người muốn tham gia thập tự chinh, đặc biệt là các hiệp sĩ Pháp và Anh cùng chính phủ của họ. Vào ngày 25 tháng 9 năm 1396, quân thập tự chinh đã chạm trán với lực lượng Ottoman dưới sự chỉ huy của Bayezid tại Nikopol (Nicopolis) trên sông Danube. Quân thập tự chinh được truyền cảm hứng bởi những thắng lợi của tổ tiên họ nhiều hơn là bởi tôn giáo. Trong sự nôn nóng muốn đối đầu với kẻ thù, các hiệp sĩ Pháp đã không chịu thừa nhận rằng các đồng minh Wallachia của Vua Sigismund Hungary có kinh nghiệm chiến đấu với kỵ binh Ottoman cơ động hơn so với các đội quân phương Tây cồng kềnh, và đã phủ nhận quyền chỉ huy toàn bộ của ông ta. Tuy nhiên, lực lượng của chính Sigismund cũng suýt đánh đuổi được Bayezid (mặc dù Sigismund chỉ được cứu sống nhờ chư hầu Stephen Lazarević của ông ta); nhưng kết quả là người Ottoman giành chiến thắng.

Chiến thắng của Ottoman tại Nikopol đã giúp Bayezid kiểm soát vùng Balkan phía nam sông Danube. Sau trận chiến, ông lần đầu tiên vượt sông vào Hungary, và binh lính của ông tiến hành các cuộc đột kích khắp nơi. Một chiến binh thập tự chinh trẻ tuổi người Bavaria tên là Johann Schiltberger đã mô tả việc y thoát chết trong gang tấc: vào ngày sau trận chiến, nhiều tù binh Cơ đốc giáo đã bị giết một cách dã man, nhưng y được tha mạng vì còn trẻ và bị bắt làm tù binh cùng với một số quý tộc. Ngược lại, các quý tộc bị bắt cùng ông đã được chuộc lại trong vòng chín tháng sau sự can thiệp của những người cùng đẳng cấp và việc dâng tặng Bayezid những món quà xa hoa cùng 300.000 florin tiền mặt.*

* Ghi chú: Sau đó, Schiltberger phục vụ cho Bayezid, và sáu năm sau, trong trận Ankara, ông bị Tamerlane, vị tướng Mông Cổ Timur, bắt giữ trong chiến thắng trước Sultan; ông bị bắt làm nô lệ cho Tamerlane và những người kế nhiệm ông ta trong một thời gian dài, nhưng cuối cùng đã trốn thoát khỏi cảnh giam cầm và trở về nhà sau 32 năm lưu lạc xa quê.

Vụ trảm thủ các đồng đội của Johann Schiltberger, bị quân Ottoman bắt trong trận thập tự chinh mà đỉnh cao là trận Nicopolis (Nikopol) vào năm 1396. Schiltberger được tha mạng vì còn trẻ.

Những thắng lợi của Sultan Bayezid trong vùng Balkan không gây ấn tượng với người em rể Alaeddin của ông. Vị vua Karamanid từ chối thừa nhận mình là thần dân của Ottoman. “Ta là một lãnh chúa vĩ đại khác chi ngươi,” ông tuyên bố, theo lời của Schiltberger, một người trong đoàn tùy tùng của Bayezid khi ông dẫn đầu một đội quân chiến thắng tấn công thành phố Konya của Karamanid sau chiến thắng trên sông Danube. Alaeddin đã phải trả giá bằng mạng sống của mình cho sự kiêu ngạo này và tiểu vương quốc Karamanid mất đi nền độc lập.

Việc sáp nhập Karaman đã làm giảm áp lực từ một quốc gia đối thủ, nhưng ở biên giới phía đông, người Ottoman vẫn phải đối mặt với thách thức ở phía bắc từ Kadı Burhan al-Din Ahmad, người đã trốn thoát khỏi Bayezid trong một chiến dịch trước đó. Kadı Burhan al-Din, một nhà thơ và học giả, đã chiếm đoạt ngai vàng của triều đại Eretna, có kinh đô tại Sivas ở phía bắc Anatolia. Trong khi người Ottoman tự coi mình là người thừa kế của nhà nước Seljuk ở Anatolia, sự kháng cự của Karaman đối với tham vọng thống trị của Ottoman là sự kháng cự đến từ một tiểu vương quốc đối thủ có nguồn gốc Turcoman tương tự, thì Kadı Burhan al-Din, đại diện cho những người thừa kế Ilkhanid của đế chế Mông Cổ thời Thành Cát Tư Hãn. Như quân đội của Tamerlane, vị vua Mông Cổ huyền thoại của Transoxiana ở Trung Á, sẽ chứng minh, thách thức từ Mông Cổ nguy hiểm hơn rất nhiều. Sự khác biệt giữa thần dân của Ottoman và thần dân của Kadı Burhan al-Din đã được Hoàng đế Manuel II ghi nhận khi ông tiến về phía đông cùng Bayezid trong chiến dịch năm 1391; ông gọi dân cư Thổ Nhĩ Kỳ ở phía tây Anatolia là ‘người Ba Tư’, cách dùng phổ biến của người Byzantine vào thời kỳ này, nhưng gọi người dân của Kadı Burhan al-Din là ‘người Scythia’, từ được dùng để chỉ người Mông Cổ.

Khoảng năm 1397, cuộc vây hãm Constantinople của Bayezid đã trở thành một cuộc phong tỏa không ngừng nghỉ khiến Hoàng đế Manuel một lần nữa phải cầu viện nước ngoài để cứu kinh đô Byzantine. Tháng 6 năm 1399, sau nhiều cuộc đàm phán ngoại giao qua lại giữa Paris, London, Rome và Constantinople, Charles VI của Pháp đã gửi một đội quân nhỏ đến hỗ trợ Manuel. Chỉ huy đội quân này là một thống soái của Pháp, Jean Boucicaut, một trong những quý tộc bị bắt tại Nikopol, bị người Ottoman giam cầm và sau đó cho chuộc lại. Chỉ bằng cách vượt qua vòng phong tỏa của Ottoman, Boucicaut mới có thể đến được chỗ Manuel. Ông nhận ra rằng quân đội của mình không đủ để giải vây Constantinople và đã thuyết phục Hoàng đế đến châu Âu để trình bày nguyện vọng của mình. Tháng 12, Boucicaut bắt đầu hành trình trở về cùng Manuel, đi đến Venice bằng đường biển và sau đó từ từ đi đường bộ đến Paris, nơi Hoàng đế ở lại sáu tháng. Ngày 21 tháng 12 năm 1400, ông đến Luân Đôn và được Vua Henry IV hộ tống vào thành phố. Lòng mộ đạo và sự chân thành rõ ràng của Manuel đã giành được sự cảm thông của mọi người, và vẻ ngoài lạ lẫm của đoàn tùy tùng gồm các linh mục râu rậm của ông đã gây ngạc nhiên ở bất cứ nơi nào họ đến trong suốt hai tháng viếng thăm. Như Adam xứ Usk, một nhà biên niên sử người Anh đương thời, đã nhận xét:

Vị Hoàng đế này luôn đi cùng binh lính của mình, tất cả đều mặc đồng phục một màu, cụ thể là màu trắng, với những chiếc áo choàng dài cắt như áo giáp… Không có dao cạo nào chạm vào đầu hay râu của các giáo sĩ của ông ta. Những người Hy Lạp này rất sùng đạo trong các buổi lễ nhà thờ, mà cả binh lính lẫn các giáo sĩ đều tham gia, vì họ cùng nhau tụng kinh bằng tiếng mẹ đẻ mà không phân biệt.

Được Charles và Henry tiếp đón trọng thể và đối đãi chu đáo, Manuel tin chắc rằng bất kỳ sự giúp đỡ nào ông cần để chống lại Bayezid đều sẽ được cung cấp. Nhưng số tiền quyên góp cho Manuel trên khắp nước Anh dường như đã biến mất (và sự kiện biến mất của nó vẫn đang được điều tra vào năm 1426).

Manuel trở về nhà vào đầu năm 1403 và thấy thế giới của mình đã thay đổi rất nhiều. Thành phố của ông đã được cứu khỏi sự hủy diệt cận kề nhờ một sự kiện dường như báo trước sự kết thúc của quyền lực Ottoman: quân đội Bayezid thất trận trước quân đội Tamerlane tại Ankara. Thất bại của Bayezid đã làm đảo lộn Anatolia và gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng cho vùng Balkan. Về lâu dài, nó cũng cho phép Constantinople tồn tại với tư cách là kinh đô của Đế quốc Byzantine thêm nửa thế kỷ nữa.

Ba mươi năm trước đó, Tamerlane đã tiến hành một loạt các chiến dịch đưa ông từ Trung Quốc đến Iran và đỉnh điểm, theo quan điểm của Đế quốc Ottoman, là cuộc đối đầu tại Ankara. Tamerlane tự coi mình là người kế vị Thành Cát Tư Hãn và do đó, thừa kế các lãnh thổ Seljuk-Ilkhanid ở Anatolia, điều này đặt ông vào vị thế quyền lực để khai thác sự chia rẽ sâu rộng giữa các vương triều địa phương vẫn còn độc lập. Tuy nhiên, Bayezid đang xâm lấn những vùng đất này và với việc Ottoman chiếm Sivas sau vụ ám sát tiểu vương Kadı Burhan al-Din Ahmad vào mùa hè năm 1398, phạm vi ảnh hưởng của Bayezid và Tamerlane đã tiếp giáp nhau ở phía đông Anatolia. Trong một tuyên bố thách thức về sự độc lập của mình khỏi Tamerlane, Bayezid đã xin Caliph ở Cairo tước hiệu ‘Sultan của Rum’, tước hiệu mà các sultan Seljuk của Anatolia thường dùng. Tamerlane yêu cầu Bayezid công nhận ông ta là người cai trị tối cao nhưng Bayezid đã từ chối dứt khoát. Kẻ giết Kadı Burhan al-Din, thủ lĩnh của liên minh các bộ lạc Turcoma Akkoyunlu (‘Cừu Trắng’), có căn cứ tại Diyarbakır ở phía đông nam Anatolia, đã cầu cứu Tamerlane khi bị người Ottoman tiến đánh không cho ông chiếm lấy Sivas của Kadı Burhan al-Din. Tamerlane đáp lại lời cầu cứu vào năm 1399 bằng cách tiến hành cuộc viễn chinh dài nhất trong thời trị vì của mình. Cuộc viễn chinh này kéo dài bảy năm.

Cũng vào khoảng thời gian đó, Bayezid được các đồng minh của mình là Sultan Ahmad Jalayir của Baghdad và thủ lĩnh của liên minh bộ lạc Turcoman Karakoyunlu (‘Cừu Đen’), có trung tâm ở Van thuộc miền đông Anatolia, thuyết phục tổ chức một chiến dịch nhằm chiếm một số thành trì của Mamluk ở phía tây sông Euphrates. Chiến dịch này đạt được một số thành công nhưng là một sự thách thức táo bạo đối với Tamerlane. Vào mùa hè năm 1400, trong khi Bayezid đang bận rộn với cuộc vây hãm Constantinople, Tamerlane đã chiếm được Sivas và sau đó tiến về phía nam dọc theo sông Euphrates và vào lãnh thổ của Mamluk đến tận Damascus, trước khi quay sang Azerbaijan.

Lực lượng Tamerlane và Bayezid chạm trán gần Ankara vào ngày 28 tháng 7 năm 1402. Tamerlane huy động khoảng 140.000 người, trong khi quân đội của Bayezid có tổng cộng 85.000 người. Trong lực lượng của mình, Tamerlane có thể kể đến những cựu lãnh chúa các tiểu vương quốc Tây Anatolia, bất mãn vì vùng đất của họ đã nằm dưới sự kiểm soát của Ottoman ngay sau khi Bayezid lên ngôi. Những người cai trị này, các tiểu vương bị phế truất của Aydın, Saruhan, Menteşe và Germiyan, đều tìm nơi nương náu tại triều đình của Tamerlane, trong khi những bộ hạ trước đây trung thành với họ giờ đây là thần dân của Bayezid và nằm dưới sự chỉ huy của ông ta. Lực lượng kỵ binh và bộ binh của Bayezid tạo nên lực lượng nòng cốt của quân đội ông ta – trong số đó có lính Janissary, yeniçeri trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, có nghĩa là ‘lực lượng mới’, quân đoàn bộ binh được thành lập lần đầu tiên dưới triều đại của Sultan Murad I từ các tù binh chiến tranh bị bắt ở các miền đất Kitô giáo của vùng Balkan và được thể chế hóa thông qua việc Bayezid sử dụng chế độ tuyển quân devşirme đối với thanh niên trong số thần dân Cơ đốc giáo vùng Balkan của ông để đảm bảo nguồn nhân lực đáng tin cậy.*

* Ghi chú:  Từ thời điểm này cho đến đầu thế kỷ XVII, các quan chức Ottoman định kỳ (nhưng theo thời gian thì ngày càng thưa thớt) đến thăm các làng Kitô giáo (ban đầu là các làng ở vùng Balkan chứ không phải Anatolia) để tuyển chọn thanh niên cho việc giáo dục chuyên sâu trở thành binh lính, cho các chức vụ hành chính và để phục vụ trong cung điện của sultan và các quan chức cấp cao của ông. Tất cả những thanh niên được chọn đều buộc phải cải đạo sang Hồi giáo và những người được đưa vào lực lượng quân đội đặc biệt, được huấn luyện để chỉ trung thành với sultan.

Một viên chức Ottoman cùng người phụ tá của mình đang đăng ký những bé trai Cơ Đốc giáo vùng Balkan được tuyển chọn cho chế độ tuyển lính thiếu niên (devşirme). Viên chức này thu một khoản thuế để trang trải chi phí mua quần áo mới màu đỏ cho các bé trai và chi phí đưa các em từ quê nhà đi nơi khác; trong khi đó, người phụ tá ghi chép làng, huyện và tỉnh, dòng dõi/cha mẹ, ngày sinh và đặc điểm ngoại hình của từng em.

Tranh tiểu họa, giữa thế kỷ XVI.

Trong quân đội của Bayezid còn có chư hầu Stephen Lazarević của Serbia và người Vlach từ Thessaly vừa bị chinh phục. Sự hỗ trợ tiếp theo đến từ ‘người Tatar’, những người mà theo Johann Schiltberger trong bản tường thuật ngắn gọn của ông về trận chiến mà ông bị Tamerlane bắt làm tù binh, ước tính có 30.000 người từ vùng ‘Tartary Trắng’, gợi ý cho thấy rằng họ đã chạy trốn về phía tây trước khi Tamerlane tiến quân từ vùng đất của họ ở phía bắc Biển Caspi và Biển Đen. Sự kiện này gần đây đã bị đặt câu hỏi, và dường như những ‘người Tatar’ này có thể là các bộ lạc Turcoman từ phía đông Anatolia.

Trận chiến kéo dài cả ngày. Quân đội hai bên dàn trận theo đội hình tương tự với các thủ lĩnh ở trung tâm, được bao quanh bởi bộ binh (trong trường hợp của Bayezid), còn quân Janissary với kỵ binh ở hai bên cánh. Bản ghi chép sớm nhất về trận chiến là của một người xứ Crete đã chiến đấu bên phe Bayezid nhưng đã bỏ chạy khỏi chiến trường:

Đội quân của Bayezid gồm 160 đại đội. Ban đầu, quân của Timur [tức là Tamerlane] đã đánh bại bốn đại đội, trong đó chỉ huy của ba đại đội là Tami Cozafero Morchesbei [tức là Firuz Bey], vị lãnh đạo Hồi giáo vĩ đại, con trai của Bayezid [tức là Hoàng tử Süleyman] và con trai của Bá tước Lazzero [tức là Stephen Lazarević]… [đại đội thứ tư] là của Bayezid. Quân của ông đã chiến đấu dũng cảm đến nỗi hầu hết quân của Timur tan rã, tin rằng Timur đã thua trận; nhưng y đang ở nơi khác và ngay lập tức phái 100.000 quân bao vây Bayezid và đại đội của ông. Họ bắt được Bayezid và hai người con trai của ông. Chỉ có sáu đại đội của Bayezid tham gia trận chiến, số còn lại bỏ chạy. Timur giành chiến thắng.

Các nhà bình luận lưu ý rằng quân đội của Tamerlane đã đến Ankara trước và đóng trại bên một con suối, khiến binh lính Bayezid và ngựa không có nước uống. Schiltberger viết rằng Tamerlane có 32 thớt voi được huấn luyện, từ lưng chúng, được cho là phóng ra chất lỏng gây cháy huyền thoại được gọi là ‘lửa Hy Lạp’ vào quân đội Ottoman. Điều này có thể giải thích cho tình trạng hỗn loạn khiến Bayezid tin rằng mình đã chiến thắng, nhưng sau đó lại thấy mình bị bao vây và bị đánh bại. Tuy nhiên, các nhà biên niên sử Ottoman đều đồng ý rằng Bayezid đã thua trận do sự đào ngũ của nhiều binh lính: cả bọn ‘Tatar’ đông đảo và đám binh sĩ từ các tiểu vương quốc Tây Anatolia từng độc lập đã không chịu chiến đấu. Bayezid và con trai Musa bị bắt làm tù binh, và có thể cả cô vợ người Serbia và con trai Mustafa của ông. Các con trai İsa, Süleyman và Mehmed đã bỏ trốn. Những thành tích chinh phục của Bayezid đã bị xóa sổ chỉ trong một ngày. Trước cuộc xâm lược của Tamerlane, lãnh thổ của ông trải dài từ sông Danube gần như kéo dài đến tận sông Euphrates; lúc này, lãnh thổ Ottoman chỉ còn lại phần đất mà cha ông để lại cho ông vào năm 1389. Cuộc phong tỏa Constantinople kéo dài tám năm đã kết thúc. Tamerlane trả lại đất đai cho các tiểu vương Karaman, Germiyan, Aydın, Saruhan và Menteşe, đồng thời củng cố quyền cai trị của mình đối với phần lãnh thổ còn lại của Bayezid ở Anatolia bằng một cuộc tấn công cướp bóc kéo dài cả năm trời.

Khi viết lại câu chuyện về thảm bại của Bayezid tại Ankara, các nhà biên niên sử đã tìm kiếm lời giải thích cho thảm họa đã giáng xuống người Ottoman. Nhà biên niên sử thế kỷ XV, Aşıkpaşazade, cho rằng Bayezid phải chịu trách nhiệm về thảm bại, gọi ông là kẻ trụy lạc – một quan điểm mà những người cùng thời với Sultan cũng đồng tình – và đổ lỗi cho cô vợ Serbia của ông vì đã khuyến khích ông chè chén vô độ; Aşıkpaşazade cũng chỉ trích tể tướng Çandarlı Ali Pasha của Bayezid vì đã giao du với bọn đạo sĩ có lý lịch tôn giáo đáng ngờ.

Chiến thắng của Tamerlane đủ gây nhục nhã, nhưng đối với các thế hệ sau, nguyên nhân đáng tiếc nhất là cuộc đấu tranh diễn ra giữa các con trai của Bayezid khi họ tranh giành quyền kế vị ông. Với việc Hoàng tử Musa và có thể cả Hoàng tử Mustafa nằm trong tay Tamerlane sau trận chiến ở Ankara, Süleyman, Mehmed và İsa đã ngay lập tức hành động để tìm kiếm đồng minh ủng hộ yêu sách riêng của họ đối với ngai vàng. Một người con trai khác, Hoàng tử Yusuf, đã tìm nơi trú ẩn ở Constantinople, cải đạo sang Cơ đốc giáo và được rửa tội với tên Demetrius. Trong 20 năm tiếp theo, nội chiến đã mang lại sự hỗn loạn và đau khổ trên quy mô chưa từng có cho nhà nước Ottoman.

Trong thảm bại nhục nhã đó, vị vua từng hùng mạnh Bayezid trở thành một một nhân vật bi kịch. Mặc dù các nhà biên niên sử Ottoman một thế kỷ sau trận Ankara, xúc động trước số phận của ông, đã cho rằng Tamerlane đã nhốt Bayezid trong một chiếc cũi sắt và lôi vị sultan bị sỉ nhục đi cùng mình trong cuộc hành quân chiến thắng trên khắp Anatolia, các nhà sử học cho rằng điều này là hoang đường. Các tác giả Ottoman đương thời gần đây hơn cho rằng ông đã tự sát, không thể chịu đựng được sự ô nhục của thảm bại.  Sự thật về số phận của Sultan Bayezid dường như giản dị hơn: ông qua đời vì nguyên nhân tự nhiên vào tháng 3 năm 1403 tại thị trấn Akşehir ở miền trung tây Anatolia – như Schiltberger đã báo cáo vào thời điểm đó. Ông được ướp xác, ban đầu được giữ trong lăng mộ của một vị thánh Seljuk. Các nhà sử học đương thời cho rằng con trai ông, Musa, đã sớm xin được phép của Tamerlane di chuyển thi thể đến Bursa. Theo dòng chữ khắc trên ngôi mộ được con trai ông là Süleyman xây dựng cho ông tại đây, ông được chôn cất vào năm 1406. Vài thập kỷ sau, nhà sử học Byzantine Doukas viết rằng mộ của Bayezid sau đó đã bị xâm phạm và hài cốt của ông bị con trai của Alaeddin xứ Karaman khai quật để trả thù việc Bayezid hành quyết cha mình ở Konya vào năm 1397.

Thảm kịch của Sultan Bayezid đã trở thành một chủ đề phổ biến đối với các nhà văn, nhà soạn nhạc và họa sĩ phương Tây sau này. Họ say mê truyền thuyết rằng ông bị Tamerlane bắt đến Samarkand, và tô điểm thêm bằng dàn nhân vật để tạo nên một câu chuyện thần thoại phương Đông vẫn giữ được sức hấp dẫn cho đến ngày nay. Vở kịch Tamburlaine Đại đế của Christopher Marlowe được công diễn lần đầu tiên tại London vào năm 1587, ba năm sau khi quan hệ thương mại Anh-Ottoman chính thức được thiết lập, khi William Harborne đi thuyền đến Istanbul với tư cách là đại diện của Công ty Levant. Năm 1648, vở kịch tiếp theo  Le Gran Tamerlan et Bajezet của Jean Magnon xuất hiện, và vào năm 1725, vở Tamerlano của Handel lần đầu tiên được công diễn tại London; phiên bản của Vivaldi, Bayezid, được viết vào năm 1735. Magnon đã cho Bayezid một người vợ và một cô con gái đầy thú vị; các phiên bản của Handel và Vivaldi, ngoài Tamerlane, Bayezid và con gái của ông, còn có một hoàng tử của Byzantium và một công chúa của Trebizond (Trabzon) trong một câu chuyện tình yêu nồng cháy và kỳ lạ. Một loạt tranh tại Lâu đài Eggenberg, gần Graz ở Áo, đã chuyển thể chủ đề này sang một thể loại nghệ thuật khác; được hoàn thành vào những năm 1670, ngay trước khi đội quân Ottoman hùng mạnh tấn công nhà Habsburg ở Trung Âu.

Bayezid I bị giam trong một chiếc lồng sau khi bị Tamerlane bắt giữ trong trận Ankara năm 1402. Bức tranh là một phần trong loạt tranh vẽ trên trần tại Lâu đài Eggenberg, Graz (khi xưa nằm gần biên giới Ottoman–Habsburg), năm 1670.

*

Hoàng tử Süleyman và những người theo ông, trong đó có tể tướng Çandarlı Ali Pasha của Bayezid, đã đưa ra quyết định chiến lược là giao Anatolia cho Tamerlane và nắm quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ phía tây của cha mình. Giống như người Ottoman, Tamerlane có các nhà biên niên sử của riêng mình, và những người này cũng tuân theo một số quy ước nhất định: lo ngại rằng việc ông không truy đuổi Süleyman sẽ bị hiểu là yếu đuối, nhà sử học chính thức của Tamerlane, Sharaf al-Din Yazdi, đã viết rằng chủ nhân của mình đã trao đổi sứ giả với Süleyman, người đã thừa nhận quyền bá chủ của Tamerlane và đổi lại được tự do hành động ở Rumeli. Süleyman bắt đầu đàm phán với các cường quốc Cơ đốc giáo ở Balkan, nhằm ngăn chặn họ thực hiện các yêu sách lịch sử của họ đối với các lãnh thổ Rumeli của nhà nước suy yếu của ông, tuy nhiên, vẫn là nhà nước lớn nhất trong khu vực. Hành động nhanh chóng của ông cũng ngăn cản các chư hầu Balkan của ông là Byzantine, Serbia và Latinh tận dụng được nhiều lợi thế như các tiểu vương cũ của Anatolia từ sự tan rã của vương quốc Ottoman. Tuy nhiên, theo các điều khoản của một hiệp ước được ký kết tại Gelibolu năm 1403, Hoàng tử Süleyman đã đồng ý nhượng bộ lãnh thổ mà chỉ vài tháng trước đó là điều không thể tưởng tượng nổi. Ngoài ra, Byzantium được giải phóng khỏi thân phận chư hầu, cũng như một số vùng đất thuộc La Tinh; nếu các lãnh chúa Serbia không mâu thuẫn với nhau, Serbia cũng có thể đã thoát khỏi thân phận chư hầu. Bờ biển phía tây nam của Biển Đen và thành phố Thessalonica nằm trong số những vùng đất mà Hoàng đế Manuel II giành được, trong một nhượng bộ đáng kể khác từ thỏa thuận với Süleyman sẽ đến giúp đỡ ông ta trong trường hợp bị Tamerlane tấn công. Giờ nỗi sợ hãi của Byzantium đối với người Ottoman đã giảm bớt, Manuel mạnh dạn trục xuất các thương nhân Ottoman đóng tại Constantinople và phá hủy nhà thờ Hồi giáo mới được xây dựng ở đó để phục vụ cộng đồng của họ. Venice và Genoa đều đạt được các thỏa thuận thương mại thuận lợi ở những vùng đất mà Süleyman kiểm soát. Theo nhà đàm phán người Venice, Pietro Zeno, Gazi Evrenos Bey đã kịch liệt phản đối việc một thành viên của gia tộc Ottoman đã giao nộp những vùng đất mà ông và các lãnh chúa đồng minh của mình đã giành được.

Phiên bản nổi tiếng nhất về các sự kiện tiếp theo là của một người tán tụng vô danh dành cho Hoàng tử Mehmed, người chiến thắng cuối cùng trong cuộc nội chiến. Sau trận Ankara, Mehmed rút lui về căn cứ của mình ở miền bắc trung tâm Anatolia, và tái xuất hiện khi Tamerlane trở về phía đông vào năm 1403. Sau đó, Mehmed đánh bại Hoàng tử İsa trong trận chiến phía nam Biển Marmara và tiến vào Bursa, nơi trước đó nằm trong tay İsa; quân đội của ông sau đó tham gia vào các trận chiến với nhiều lãnh chúa địa phương khác nhau muốn khẳng định quyền độc lập đã giành được khỏi ách cai trị của Ottoman. Hoàng tử İsa dường như cũng đã giao chiến với quân đội của Tamerlane ở Kayseri, sau đó ông rút lui về phía tây bắc Anatolia cho đến khi bị Süleyman giết chết vào cuối năm 1403. Hiệp ước Gelibolu của Hoàng tử Süleyman đã mang lại cho ông một thời kỳ ổn định ở Balkan. Năm 1404, ông vượt biển sang Anatolia và giành được Bursa và Ankara từ Hoàng tử Mehmed, người đã rút lui về Tokat ở trung bắc Anatolia. Süleyman cai trị cả ở Rumeli và Anatolia đến tận Ankara, và tương lai của ông với tư cách là người kế vị cha mình dường như được đảm bảo; thực tế, một số nhà sử học coi ông là sultan và gọi ông là Süleyman I.

Tuy nhiên, vào năm 1409, một thế lực mới xuất hiện và đe dọa lãnh địa của Süleyman. Em trai ông, Hoàng tử Musa, đã được Tamerlane thả tự do vào năm 1403 và giao cho Tiểu vương Germiyan bảo hộ, và đến lượt mình, ông này lại giao Musa cho Mehmed. Cuộc tấn công vào Süleyman đến từ một hướng hoàn toàn không lường trước được: Musa đã đi thuyền từ cảng Sinop ở phía bắc Anatolia đến Wallachia, nơi anh ta giành được chỗ đứng trong khu vực bằng cách kết hôn với con gái của Thống quân Mircea của Wallachia. Mircea đã chuyển niềm thù oán của mình đối với Bayezid cho Süleyman và tính toán rằng việc đứng về phía Musa sẽ có lợi cho mình. Chiến dịch của Musa ở Rumeli không phải không gặp trở ngại, nhưng đến tháng 5 năm 1410, anh ta đã chiếm được kinh đô Edirne của Süleyman và tiến đến Gelibolu, khiến Süleyman phải vội vã trở về từ Anatolia. Hoàng đế Manuel coi cuộc tranh giành kế vị là cứu cánh của mình, và đã tìm cách kéo dài nó: ông ta đã giành lại quyền kiểm soát các tuyến đường giữa Anatolia và Rumeli nhờ hiệp ước năm 1403 và hỗ trợ Süleyman vượt qua eo biển Bosporus. Nhưng Süleyman sớm bị hành quyết gần Edirne theo lệnh của Musa – trong lúc say rượu, nếu lời kể của một nhà biên niên sử ẩn danh là đáng tin cậy – và chiến trường giờ chỉ còn Mehmed và Musa.

Do đó, Hoàng tử Musa thừa kế lãnh địa của anh trai mình là Süleyman ở cả Rumeli và Anatolia và cai trị chúng một cách khó khăn trong hai năm tiếp theo. Con trai của Süleyman là Orhan đã tìm nơi ẩn náu ở Constantinople và, lo sợ anh ta có thể thu hút sự bất mãn chống lại mình, Musa đã bao vây Constantinople vào mùa thu năm 1411, một nỗ lực không thành công. Các cố vấn và tướng lĩnh của ông dần dần bỏ rơi ông, và anh trai ông là Hoàng tử Mehmed lúc này đã vượt qua eo biển Bosporus với sự giúp đỡ của Manuel và giao chiến với Musa gần Çatalca ở Thrace; Mehmed sau đó trở về Anatolia. Mặc dù Musa đã chiến thắng, nhưng vùng đất của ông ở Rumeli đã bị lực lượng của đồng minh cũ Stephen Lazarević xâm chiếm ở phía tây bắc – y sẽ phải trả giá vào năm sau khi Musa tấn công trả đũa một số thành trì của Serbia. Năm 1413, Orhan đổ bộ xuống Thessalonica, có lẽ với sự khuyến khích của Hoàng đế Manuel, vốn hy vọng sẽ làm Musa phân tâm khỏi Serbia. Musa đã bắt được Orhan nhưng vì lý do nào đó lại thả anh ta, và không thể chiếm lại Thessalonica.

Các quốc gia láng giềng coi Hoàng tử Musa, với sự hỗ trợ từ Wallachia, là mối đe dọa lớn hơn Hoàng tử Mehmed. Stephen Lazarević kêu gọi Mehmed tham gia cùng ông trong một chiến dịch phối hợp chống lại Musa; Manuel cũng đứng về phía Mehmed, cung cấp tàu thuyền để đưa ông và quân lính của mình vượt biển trở lại Rumeli và tiếp tế quân đội. Vào thời điểm hai đội quân gặp nhau ở phía nam Sofia, lực lượng của Mehmed bao gồm cả binh lính từ tiểu vương quốc Dulkadır ở đông nam Anatolia, nhờ cuộc hôn nhân của Mehmed với con gái của tiểu vương; quân đội Byzantine do Hoàng đế cung cấp; quân đội Serbia, Bosnia và Hungary dưới sự chỉ huy của Stephen Lazarević; quân đội từ Aydın, vốn đã kiên định ủng hộ Musa cho đến ngay trước trận chiến đã đổi phe; và quân đội Rumelia do lãnh chúa biên giới Gazi Evrenos Bey chỉ huy. Quân đội của Musa tấn công mạnh mẽ trong trận chiến, nhưng cuối cùng ông buộc phải bỏ chạy. Ông ngã xuống khi ngựa vấp ngã và bị một trong những chỉ huy của Mehmed giết chết.

Với cái chết của Hoàng tử Musa vào năm 1413, cuộc nội chiến dường như một lần nữa kết thúc và vấn đề kế vị được giải quyết có lợi cho Hoàng tử Mehmed, người từ thời điểm này được biết đến với tên gọi Sultan Mehmed I. Mối quan tâm hàng đầu của Sultan Mehmed là giành được sự ủng hộ của các tiểu vương quốc Anatolia khác nhau, những tiểu vương quốc đã ủng hộ ông về mặt quân sự nhưng không muốn từ bỏ nền độc lập mà họ đã giành lại sau chiến thắng của Tamerlane tại Ankara năm 1402, Mehmed đã gặp phải sự kháng cự quyết liệt từ Karaman và cả Cüneyd, tiểu vương của Aydın; thành trì của Cüneyd tại İzmir cuối cùng đã bị chiếm với sự giúp đỡ của các đồng minh bao gồm người Genoa ở Chios, Lesbos và Foça (Phokaia) và Hiệp sĩ Cứu tế Rhodes. Cüneyd được bổ nhiệm làm thống đốc Nikopol trên sông Danube, nơi Sultan Bayezid giành chiến thắng trước quân Thập tự chinh năm 1396. Việc bổ nhiệm những cựu phiến quân vào các chức vụ trong chính quyền là một chủ đề xuyên suốt trong thực tiễn hành chính của Ottoman từ thời kỳ đầu này. Người Ottoman thấy việc hòa giải các lãnh chúa địa phương bại trận và sau này là các quan chức nhà nước quá độc lập – bằng cách chia sẻ lợi ích từ chính quyền – khôn ngoan hơn là giết họ và có nguy cơ gây thêm bất ổn trong số những người ủng hộ họ.

Trong vòng vài năm, Sultan Mehmed đã phần lớn giành lại được các lãnh thổ cũ của Ottoman ở Anatolia và Hoàng đế Manuel nhận thấy vị thế của mình suy yếu tương ứng. Ông không thể để mất thế chủ động mà mình đã giành được trong thời kỳ gián đoạn của Ottoman bằng cách giúp đỡ một trong những người tranh giành ngôi vị sultan. Công cụ duy nhất còn lại trong tay ông là con trai của Süleyman, Orhan. Trong một nỗ lực tuyệt vọng cuối cùng để giữ cho nội bộ Ottoman mâu thuẫn với nhau, ông đã phái Orhan đến Wallachia, nơi mà Thống quân Mircea vẫn là kẻ thù không đội trời chung của quyền lực Ottoman trong khu vực. Tuy nhiên, điều này đánh dấu sự kết thúc vai trò hữu ích của Orhan như một điểm tựa thay thế cho lòng trung thành với Ottoman, vì Mehmed đã vội vã đến gặp cháu mình trước khi anh đi quá xa và đã làm mù mắt anh. Sau đó, đột nhiên và hoàn toàn bất ngờ vào năm 1415, người em trai mất tích của Mehmed, Hoàng tử Mustafa, hay một kẻ mạo danh rất đáng tin cậy – y được biết đến với cái tên ‘Mustafa giả’ – xuất hiện ở Wallachia thông qua tiền đồn Trebizond của Đế quốc Byzantine trên bờ biển phía đông bắc Anatolia. Có thông tin cho rằng Mustafa đã bị bắt làm tù binh cùng cha và anh trai Musa vào năm 1402, nhưng tung tích của y trong những năm tiếp theo vẫn còn mơ hồ. Có thể dễ dàng tin rằng y bị giam cầm tại triều đình Timur và việc Shah-Rukh, con trai và người kế vị của Tamerlane (đã mất năm 1405), thả y ra là để khơi mào lại cuộc tranh giành quyền kế vị Ottoman. Năm 1416, Shah-Rukh viết thư cho Mehmed phản đối việc ông ta loại bỏ các anh em của mình. Mehmed đã thách thức đưa ra lời biện minh rằng ‘Một vương quốc không thể chứa chấp hai pādişah . . . những kẻ thù xung quanh chúng ta luôn rình rập cơ hội.  Shah-Rukh cũng lên nắm quyền sau hơn mười năm đấu tranh chống lại các đối thủ khác và, giống như cha mình, muốn duy trì các quốc gia yếu kém ở vùng biên giới.

Dường như quyền lực mà Mehmed vừa giành lại ở Rumeli sẽ phải đối mặt với thách thức từ người em trai Mustafa, người mà các sứ giả của y đã bắt đầu đàm phán với Hoàng đế Manuel và với Venice. Quyết định của Mehmed bổ nhiệm Cüneyd xứ Aydın để giữ vững biên giới sông Danube chống lại Wallachia đã tỏ ra thiếu khôn ngoan, vì kẻ thù cũ của ông đã sớm đào ngũ sang phe Mustafa. Tuy nhiên, cả hai đã bị đánh bại và khi họ tìm kiếm nơi tị nạn ở thành phố Thessalonica của Đế quốc Byzantine, Hoàng đế Manuel đã bị thuyết phục giam giữ họ trong suốt cuộc đời của Mehmed.

Sự xuất hiện của những nhân vật có sức thu hút và khả năng lôi kéo những người trung thành về theo họ trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế và xã hội nghiêm trọng là một lực lượng mạnh mẽ trong lịch sử Ottoman cũng như trong lịch sử châu Âu. Năm 1416, cùng năm ông đánh bại thách thức của người anh trai Mustafa, Sultan Mehmed phải đối mặt với một cuộc nổi dậy khác chống lại nỗ lực cai trị các tỉnh Balkan của mình. Cuộc nổi dậy này do Sheikh Bedreddin lãnh đạo, một thành viên lỗi lạc của hệ thống cấp bậc tôn giáo Hồi giáo, sinh ra trong một gia đình có cha mẹ theo đạo Hồi và Cơ đốc giáo ở thị trấn Simavne (Kyprinos), phía tây nam Edirne. Sheikh Bedreddin cũng là một nhà thần bí; sau khi học thần học ở Konya và Cairo, ông đã đến Ardabil ở Azerbaijan, nơi đang nằm dưới sự thống trị của nhà Timur và là quê hương của dòng tu thần bí Safavid. Tại đây, ông tìm thấy một môi trường thuận lợi cho sự phát triển các ý tưởng toàn năng của mình, và đặc biệt là học thuyết về ‘Sự hợp nhất của bản thể’.

Học thuyết về ‘sự hợp nhất của bản thể’ tìm cách loại bỏ những đối lập định hình cuộc sống trên trái đất, chẳng hạn như giữa các tôn giáo, và giữa người có đặc quyền và người không có quyền lực – những đối lập được coi là cản trở sự hợp nhất của cá nhân với Thượng đế. Cuộc đấu tranh cho ‘sự hợp nhất’ đã trao cho nhà thần bí một vai trò quan trọng, bởi vì chính họ, chứ không phải giáo sĩ chính thống, mới là người có trí tuệ, và do đó, có nhiệm vụ, hướng dẫn con người đến sự hợp nhất với Thượng đế. Học thuyết này tiềm ẩn khả năng lật đổ mạnh mẽ những nỗ lực đang phát triển của Đế quốc Ottoman nhằm thiết lập thông qua chinh phục một nhà nước với Hồi giáo Sunni là tôn giáo chính thống và triều đại mang tên họ đạt đến đỉnh cao.

Trong bối cảnh chống đối Sultan Mehmed, Sheikh Bedreddin hẳn đã nhìn thấy cơ hội để truyền bá tín ngưỡng của mình. Năm 1415, ông đột ngột rời bỏ nơi lưu đày ở İznik, nơi ông được điều đến sau cái chết của Hoàng tử Musa, người từng phong ông chức chánh án ở Edirne, rồi ông đến Wallachia qua Sinop trên bờ Biển Đen. Sheikh Bedreddin trở thành lãnh tụ nhóm người, giống như phe cánh ủng hộ Mustafa và Cüneyd, vốn thất vọng về Mehmed; trung tâm ủng hộ của ông là vùng ‘Deli Orman’, khu ‘Rừng Hoang’ nằm phía nam đồng bằng sông Danube. Tại đây, nơi những cuộc đấu tranh nội bộ trong những năm qua đã làm trầm trọng thêm sự xáo trộn do cuộc chinh phạt của Ottoman gây ra, ông đã tìm thấy những người ủng hộ trong số các lãnh chúa biên giới bất mãn và bộ hạ của họ – vốn có quyền lực địa phương bị suy yếu do Ottoman áp đặt quyền bá chủ – cũng như các nhà thần bí và nông dân khác. Lợi ích vật chất của các lãnh chúa vùng biên địa đã bị ảnh hưởng tiêu cực khi Mehmed đã thu hồi các khoản trợ cấp đất đai mà Sheikh Bedreddin đã cấp cho họ thay mặt Musa trong thời gian ông giữ chức chánh án.

Khi Sheikh Bedreddin truyền bá thông điệp hợp nhất của mình, các đệ tử của ông là Börklüce Mustafa và Torlak Kemal đã lan truyền thông điệp này khắp miền tây Anatolia, khiến chính quyền Ottoman vô cùng lo lắng. Từng khoan dung với việc thực hành Kitô giáo trong nội bộ, triều đình giờ đây đã áp dụng lập trường đồng hóa, sử dụng ngôn từ miệt thị trong các sắc lệnh để mô tả những người dám bày tỏ sự bất bình của mình bằng lý lẽ tôn giáo. Bằng cách gán cho họ những biệt danh như “nông dân”, “bọn ngu dốt” và “kẻ cùng khổ”, cả nhà nước và các nhà sử học đều coi những cuộc nổi dậy này và những cuộc bùng phát bất mãn của quần chúng sau này là bất hợp pháp và không thể chấp nhận được. Những biểu hiện phản kháng này của quần chúng đã buộc Mehmed phải chuyển hướng nguồn lực và năng lượng sang việc đàn áp, thay gì ông ấy sử dụng ở nơi khác một cách hiệu quả hơn.

Cuộc nổi dậy của Sheikh Bedreddin ở Rumeli chỉ diễn ra trong thời gian ngắn: quân của Sultan Mehmed nhanh chóng bắt giữ ông và đưa đến Serres, nơi ông bị xét xử và hành quyết tại chợ, bị buộc tội gây rối trật tự công cộng vì rao giảng rằng tài sản phải thuộc về cộng đồng và không có sự khác biệt giữa các tôn giáo khác nhau và các nhà tiên tri của chúng. Tuy nhiên, những lời dạy của Sheikh Bedreddin vẫn tiếp tục có ảnh hưởng. Cho đến cuối thế kỷ XVI và sau đó, những người theo giáo phái của ông được coi là mối đe dọa đối với nhà nước, và những học thuyết mà ông rao giảng là phổ biến trong các giáo phái thần bí vô chính phủ trong suốt thời kỳ đế chế. Đáng chú ý nhất, chúng được Bektaşi, dòng tu dervish mà lực lượng Janissary có liên quan, tán thành.

Tên tuổi của Sheikh Bedreddin vẫn còn được ghi nhớ trong lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ hiện đại. Tên tuổi này đặc biệt quen thuộc với những người thuộc cánh tả trong chính trường nhờ vào “Sử thi Sheikh Bedreddin“, một bài thơ tự sự dài của nhà thơ cộng sản Thổ Nhĩ Kỳ Nazım Hikmet, người đã gán cho Sheikh Bedreddin nguồn cảm hứng và động lực của mình trong cuộc đấu tranh chống phát xít những năm 1930. Cao trào của bài thơ diễn ra khi những người theo Sheikh Bedreddin, tuyên bố “sự hợp nhất” của họ, chạm trán với quân đội của Sultan:

Có thể hát cùng nhau

kéo toàn bộ lưới từ biển lên,

Cùng nhau rèn sắt như ren,

tất cả cùng nhau cày xới đất,

để có thể cùng nhau ăn những quả sung ướp mật ong.

và có thể nói rằng:

tất cả mọi thứ trừ đôi má của người yêu dấu,

 chúng ta chia sẻ cùng nhau

ở khắp mọi nơi

Để đạt được điều này,

mười nghìn anh hùng đã hy sinh tám nghìn đồng đội.

Quá lo ngại trước phản ứng tiêu cực từ phía chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ đến nỗi những người hiện đại theo Sheikh Bedreddin, dù hài cốt của ông đã được khai quật và đưa từ Hy Lạp về trong cuộc trao đổi dân cư Hy Lạp-Thổ Nhĩ Kỳ năm 1924, vẫn chưa tìm được nơi an nghỉ cuối cùng cho đến năm 1961, khi ông được chôn cất tại nghĩa trang xung quanh lăng mộ của Sultan Mahmud II, gần Khu chợ có Mái che  ở Istanbul.

Với việc người em trai là Hoàng tử Mustafa và đồng minh Cüneyd đang được Đế quốc Byzantine giam giữ an toàn, cùng với việc Sheikh Bedreddin đã chết, Sultan Mehmed trở lại Anatolia để thử chinh phục lại đế chế Karamanid. Nhưng Karaman đã quy phục đế chế Mamluk hùng mạnh, và Mehmed không còn lựa chọn nào khác ngoài việc rút lui. Tuy nhiên, ông đã thành công trong việc sáp nhập lãnh thổ của bộ tộc İsfendiyaroğulları ở miền bắc trung tâm Anatolia, nơi mà Sheikh Bedreddin đã đi qua trên đường đến Wallachia, và buộc Mircea của Wallachia phải cống nạp cho ông. Theo thông lệ đối với các chư hầu, Mircea đã gửi ba người con trai của mình đến triều đình của Mehmed làm con tin để đổi lấy sự cư xử tử tế của ông. Một trong những người con trai này là Vlad Drakul, sau này được biết đến với biệt danh “Kẻ đóng cọc”, người trở nên khét tiếng như một ma cà rồng trong truyền thuyết dân gian của Transylvania.

Vào thời điểm qua đời trong một tai nạn cưỡi ngựa năm 1421, Sultan Mehmed vẫn chưa thành công trong việc khôi phục lại cho Đế quốc Ottoman tất cả các vùng lãnh thổ mà cha ông, Bayezid, từng nắm giữ ở Anatolia và Rumeli. Bệnh tật đeo bám ông trong những năm cuối đời, và ông có đủ cơ hội để suy ngẫm về vấn đề kế vị, mục tiêu tối cao của ông là tránh một cuộc tranh giành quyền lực như đã từng xảy ra trong chính đời mình. Các tể tướng của ông đã giấu kín cái chết của ông cho đến khi con trai ông, Murad, khi đó chưa đầy hai mươi tuổi, được tuyên bố là sultan ở Bursa.

Sử gia đương thời Doukas thuật lại rằng Mehmed đã quyết định gửi hai con trai nhỏ của mình là Yusuf và Mahmud đến Constantinople cho Hoàng đế Manuel II giam giữ làm con tin. Bằng cách này, ông hy vọng đảm bảo việc tiếp tục giam giữ người em trai “giả” Mustafa và do đó loại bỏ nguy cơ bất kỳ ai trong ba người tham gia vào cuộc tranh giành quyền lực để kế vị ông. Tuy nhiên, Yusuf và Mahmud đã không được giao cho Manuel và cái chết của Mehmed đã dẫn đến việc phóng thích Mustafa “giả mạo” và Cüneyd. Doukas cho rằng tể tướng của Mehmed, Bayezid Pasha, là người chịu trách nhiệm về việc không giao nộp hai cậu bé, khăng khăng rằng ‘Không tốt và không phù hợp với các giáo huấn của Nhà tiên tri khi con cái của người Hồi giáo được nuôi dưỡng bởi những người không theo đạo Hồi’. Với sự trợ giúp của Manuel, Mustafa và Cüneyd đổ bộ xuống Gelibolu ở Rumeli, nơi họ được hỗ trợ bởi các lãnh chúa biên giới nổi bật nhất trong khu vực, trong đó có Evrenosoğulları và Turahanoğulları. Nhưng trước khi họ có thể đến Edirne, họ đã bị chặn lại bởi một đội quân do Bayezid Pasha chỉ huy. Mustafa ‘giả mạo’ đã dụ dỗ quân của Bayezid Pasha đào ngũ bằng cách trưng ra những vết sẹo mà y cho rằng mình đã nhận được trong trận chiến Ankara 20 năm trước đó. Bayezid Pasha bị hành quyết và Mustafa chiếm Edirne làm kinh đô, đúc tiền xu ở đó để tuyên xưng vương quốc của mình, giống như các anh em của y là Süleyman, Musa và Mehmed đã làm trước đó. Việc người Rumeli sẵn sàng đổi sang phe Hoàng tử Mustafa thay vì thể hiện lòng trung thành với con trai và người thừa kế được chỉ định của Sultan Mehmed, Murad II, là một dấu hiệu cho thấy sự bất an dai dẳng mà những chiến binh biên giới này cảm nhận về nỗ lực của Ottoman nhằm áp đặt một chính quyền thống nhất và tập trung lên các vùng lãnh thổ mà chính họ đã chinh phục với tư cách là đồng minh của Ottoman. Mustafa đã chứng tỏ mình là đồng minh của họ bằng cách chống lại anh trai mình, Sultan Mehmed, khoảng sáu năm trước đó, và nhiều người cũng đã có thiện cảm với cuộc nổi dậy của Sheikh Bedreddin.

Mục tiêu tiếp theo của Mustafa là Bursa. Sultan Murad dự định đối đầu với chú mình tại một điểm phía tây bắc thành phố, nơi có một cây cầu bắc qua sông Nilüfer, và ra lệnh phá hủy cây cầu. Hai đội quân đối mặt nhau qua sông. Murad khiến Mustafa tin rằng người cháu dự định hành quân vòng qua hồ, nơi con sông chảy vào, thay vào đó, Murad nhanh chóng xây dựng lại cây cầu và đánh úp bất ngờ chú mình. Các lãnh chúa biên giới bỏ rơi Mustafa khi y bỏ trốn. Hầu hết các tài liệu về cái chết của y đều cho rằng Mustafa bị quân của Sultan Murad bắt giữ ở phía bắc Edirne khi y cố gắng đến Wallachia vào đầu năm 1422 và, giống như Sheikh Bedreddin trước đó, bị treo cổ như một tên tội phạm thông thường, điều này ngụ ý rằng Murad coi y là kẻ mạo danh. Một truyền thuyết khác kể rằng y đã đến Wallachia và từ đó đến Caffa ở Crimea và sau đó tị nạn ở Thessalonica thuộc Đế quốc Byzantine. Tuy nhiên, y thậm chí không thể chắc chắn được chào đón ở Wallachia, chứ đừng nói được hỗ trợ như từng nhận được trong chiến dịch trước đó chống lại anh trai Mehmed của mình, vì Wallachia lúc này là chư hầu của Ottoman.

Một Mustafa khác, em trai của Murad, tên là Mustafa ‘Bé’, cũng trở thành tâm điểm của một cuộc tranh giành ngôi vị sultan. Kể từ khi cha qua đời, Mustafa ‘Bé’ đã ở trong một tiểu quốc Anatolia chống lại Ottoman; vào năm 1422, khi đó 13 tuổi, cậu bé được dựng lên làm chỉ huy một đội quân và Bursa bị bao vây. Khi Murad gửi quân cứu viện, Mustafa ‘Bé’ và phe ủng hộ cậu đã chạy trốn đến Constantinople. Tuy nhiên, yêu sách ngôi vị sultan của Mustafa ‘Bé’ sớm được công nhận trên khắp phần lớn Anatolia thuộc Ottoman, nhưng nhờ sự đào ngũ của tể tướng Ilyas Pasha của Mustafa, Murad đã hành quân đến İznik và ra lệnh siết cổ cậu bé sau một cuộc giao tranh ác liệt. Viết gần một thế kỷ sau, nhà biên niên sử Mehmed Neşri đã để İlyas Pasha biện minh cho hành động phản bội của mình với lý do rằng mối quan tâm hàng đầu của y là duy trì trật tự công cộng, và không có sự hy sinh nào là quá lớn để đạt được mục tiêu này.

Giống như cha mình trước đây, Sultan Murad II bắt đầu tái thiết nhà nước, một nhiệm vụ khó khăn, và ông phải mất một thời gian dài trị vì mới ổn định được lãnh thổ Ottoman. Sau thất bại của “Hoàng tử giả mạo” Mustafa, người đồng minh nổi dậy của y là Cüneyd xứ Aydın, trở về nhà và phát hiện ra rằng quyền cai trị của mình đã bị chiếm đoạt. Murad đã hứa với Cüneyd và gia đình ông sẽ được an toàn nhưng sau đó lại ra lệnh giết họ, và Aydın lại trở thành thuộc địa của Ottoman. Menteşe được sáp nhập trở lại vào thời điểm này và, một thời gian sau năm 1425, Germiyan cũng được sáp nhập, giúp Ottoman kiểm soát hoàn toàn khu vực Tây Anatolia. Karaman vẫn giữ được độc lập: Murad không có kế hoạch tấn công ngay lập tức, cũng không có lý do gì để làm vậy.

Những năm sau thất bại của Bayezid I tại Ankara năm 1402 chứng kiến ​​cuộc tranh giành quyền kế vị hỗn loạn nhất trong lịch sử Đế quốc Ottoman. Ký ức ám ảnh về những sự kiện này sau đó đã khiến con trai của Sultan Murad, Mehmed II, với hy vọng rằng cuộc đổ máu khủng khiếp như vậy sẽ không bao giờ tái diễn, đã cho phép hành động giết anh em ruột như một phương tiện để đảm bảo việc kế vị ngai vàng êm thắm hơn, một tập tục về sau đã mang lại tai tiếng và ô nhục cho triều đại Ottoman. Do thiếu các ghi chép đương thời nên người ta biết rất ít về con đường mà Osman và những người kế vị trực tiếp của ông lên ngôi. Có lẽ con đường đó cũng đẫm máu không kém: một số nhà biên niên sử ám chỉ rằng nỗ lực của Osman muốn đứng đầu gia tộc sau cái chết của cha ông là Ertuğrul đã bị chú của ông là Dündar phản đối, và Osman đã giết ông ta.  Con trai và người thừa kế của Osman là Orhan có một số anh em trai nhưng biên niên sử chỉ đề cập đến một người, Alaeddin, mà sự tồn tại được chứng thực bởi các nhà thờ Hồi giáo, nhà tắm và lữ quán của đạo sĩ mà ông đã xây dựng ở Bursa.  Người ta cho rằng Orhan đã đề nghị Alaeddin nắm quyền lãnh đạo tiểu vương quốc Ottoman nhưng Alaeddin được cho là đã khước từ, mở đường cho Orhan kế vị  – như vậy, việc kế vị Osman của Orhan được giải quyết trơn tru. Số phận của những người con trai khác của Osman vẫn chưa được biết. Khi Orhan qua đời, ông để lại Murad và Halil và có thể cả một người con trai khác, İbrahim; nếu có tranh giành quyền kế vị, điều đó cũng đã bị bỏ qua. Khi Bayezid kế vị Sultan Murad I sau khi ông này qua đời tại trận Kosovo Polje, như đã đề cập trước đó, người ta cho rằng Bayezid đã giết anh trai mình là Yakub.

Mặc dù nhà sử học Byzantine đương đại Laonicus Chalcocondylas ghi nhận rằng ý định của Sultan Mehmed là chia lãnh thổ Ottoman, trao Rumeli cho Murad và Anatolia cho Mustafa ‘Bé’, nhưng từ khi thành lập nhà nước, người Ottoman đã tuân thủ nguyên tắc rằng lãnh thổ của họ phải được truyền lại nguyên vẹn cho một thành viên của thế hệ kế tiếp. Họ noi theo tập tục của Mông Cổ, việc kế vị không bị giới hạn ở bất kỳ thành viên cụ thể nào của triều đại cầm quyền: vấn đề ai nên kế vị là vấn đề do Chúa quyết định. Quyền cai trị trước hết và trên hết dựa trên việc ai nắm giữ được ngai vàng. Sultan Bayezid có nhiều con trai, và các cháu trai của ông cũng có quyền kế vị; sự xuất hiện lần lượt của họ với tư cách là những kẻ yêu sách, thường với sự tiếp tay của hoàng đế Byzantine Manuel II, đã thúc đẩy cuộc đấu tranh giành ngai vàng. Trong phần lớn lịch sử Ottoman, cả việc giết anh em ruột như một công cụ chính sách, cũng như những nỗ lực của các nhà biên niên sử nhằm trình bày việc kế vị của các vị sultan Ottoman đầu tiên là không gặp rắc rối, đều không hiệu quả trong việc ngăn chặn các cuộc đấu tranh quyền lực làm suy yếu đế chế, thường bùng phát khi một vị sultan qua đời. Hơn nữa, chỉ đơn giản là sở hữu riêng ngai vàng thôi chưa đủ: sau khi khẳng định mình là người được Chúa chọn, mỗi vị sultan mới cần phải giành được và duy trì được sự ủng hộ của lực lượng giúp ông ta thực thi quyền lực – các chính khách và quan trọng nhất là binh lính trong vương quốc – và chiếm đoạt kho bạc để có đủ phương tiện quản lý và bảo vệ lãnh thổ Ottoman.

Khả năng của đế chế Ottoman trong việc thu hút và giữ vững lòng trung thành của các lãnh chúa vùng biên địa, đôi khi là đối thủ, lúc lại sẵn lòng làm đối tác, cũng như trong việc động viên các quốc gia khác chia sẻ cùng lý tưởng với mình, phụ thuộc vào chính sự thành công của mình, vốn không phải lúc nào cũng có được. Anatolia thế kỷ XIII và XIV gần đây được mô tả là nơi mà “quyền lực quân sự gia tộc thì thống trị, tập trung … các lãnh chúa vùng biên địa thì hay nổi loạn và bè phái . . . và các công quốc nhỏ thì sợ hãi, tuyệt vọng nhưng tự mãn, luôn tranh giành quyền lực và đã được so sánh với các quốc gia thời trung cổ khác – ví dụ như nhà nước Anglo-Norman khi sáp nhập xứ Wales và Ireland vào thế kỷ thứ 12 và 13, trong đó lòng trung thành với một triều đại hoặc với một thành viên cá nhân của triều đại đó đã quyết định tiến trình lịch sử chính trị. Chính trị cường quốc là một yếu tố khác ảnh hưởng đến Đế chế Ottoman và khi hoàn cảnh đòi hỏi, ngay cả những người Karamanid chống Ottoman quyết liệt cũng thấy việc đồng ý đình chiến là khôn ngoan khi họ cảm thấy bị đe dọa bởi Mamluk mạnh hơn.

Vị trí địa lý của khu vực mà người Ottoman thiết lập nhà nước, giáp với một đế chế cổ xưa suy tàn nhất, đế chế Byzantine, mang lại lợi thế thực sự. Lãnh thổ rộng lớn của Đế chế Byzantine bao gồm Constantinople, Thessalonica, Morea và Trebizond đã khiến đế chế này suy yếu về mặt chiến lược. Những tranh chấp nội bộ trong và giữa các triều đình Byzantine như Palaeologus và Cantacuzenus, cùng với việc Byzantine không thu hút được sự hỗ trợ từ châu Âu, vốn theo đuổi một truyền thống Kitô giáo rất khác biệt và lợi ích của các quốc gia này luôn xung đột, đã khiến đế chế này dễ bị tổn thương trước một thế lực mạnh mẽ liên tục thách thức sự tồn tại của nó. Ở Balkan, mặc dù những kỳ vọng mà bất kỳ nhóm nào – dù là lãnh chúa biên địa, dù là đạo sĩ hay nông dân – đặt ra cho các thành viên cá nhân của gia tộc Ottoman đã dẫn đến những thời kỳ xung đột dữ dội, nhưng nhìn chung, triều đại Ottoman vẫn giữ được lòng trung thành của những người mà họ đã thu hút được trong các cuộc chinh phục và thắng lợi trong thế kỷ XIV. Người Ottoman đã có thể lợi dụng các lãnh địa yếu kém trong khu vực, và sau khi vương quốc Serbia độc lập sụp đổ vào năm 1389, rất ít người trong số họ nghi ngờ về sự thống trị khu vực của Ottoman. Hơn nữa, các cuộc xâm lược của Ottoman vào vùng Balkan không phải là điều không được hoan nghênh đối với cư dân địa phương, khi được chế độ mới giải phóng khỏi những nghĩa vụ nặng nề do các lãnh chúa phong kiến ​​áp đặt. Tuy nhiên, ở Anatolia, có một lựa chọn thay thế thực sự cho quyền bá chủ của Ottoman, và ở đây, trong những năm sau chiến thắng tại Ankara, sự bảo hộ của Tamerlane đã cho phép các tiểu vương quốc Anatolia khẳng định bản sắc riêng của mình. Trong một thời gian, người Ottoman thậm chí còn khó có thể được xem là đứng đầu trong số những thế lực ngang hàng, nhưng sự phân tán về mặt địa lý của các tiểu vương quốc và việc thiếu bất kỳ lợi ích chung nào ngoài sự thù địch với Ottoman đã ngăn cản sự xuất hiện của bất kỳ thách thức bền vững nào đối với sự bành trướng của Ottoman.

Thời gian tạm lắng mà cuộc nội chiến Ottoman mang lại cho Venice, Byzantine và các lợi ích khác trong khu vực cũng chấm dứt khi Sultan Murad II củng cố quyền cai trị của mình. Venice có lý do chính đáng để lo sợ các cuộc tấn công vào lãnh thổ hải ngoại của mình từ một nhà nước Ottoman được tái lập, và đang chiến đấu để bảo vệ sự tồn tại của các thuộc địa sau khi cuộc nội chiến kết thúc. Lãnh địa Morea của Byzantine đang bị đe dọa bởi lãnh chúa La Mã Carlo Tocco, một chư hầu của Ottoman có đất đai nằm ở phía tây bắc Peloponnese. Thessalonica, bị quân Ottoman bao vây từ năm 1422, đã được Quốc vương Andronicus nhượng lại cho Venice vào năm sau với điều kiện các phong tục Chính thống giáo của thành phố phải được tôn trọng. Thessalonica là một trung tâm thương mại và giao thông quan trọng, nhưng bất kỳ hy vọng nào mà Venice có thể có từ việc sở hữu thành phố này đều bị dập tắt bởi sự phong tỏa của Ottoman. Việc cung cấp lương thực cho thành phố rất khó khăn và sự chiếm đóng là một gánh nặng đối với nguồn lực của Venice. Một vài lần Venice hăm dọa sẽ đưa ra người yêu sách ngai vàng của Ottoman, nhưng bằng chứng về dòng dõi của Sultan Bayezid của những người yêu sách này được cho là yếu hơn so với hai Mustafa, ‘Giả’ và ‘Bé’. Một kẻ giả mạo khác, ‘một người Thổ Nhĩ Kỳ tên là İsmail’, bị Venice giam giữ trên đảo Euboea (Negroponte), được dự định là mục tiêu của một cuộc nổi dậy chống lại Murad vào năm 1424, để đánh lạc hướng ông ta khỏi việc phong tỏa vùng đất mới của họ. Người Byzantine cũng tuyệt vọng không kém: vào năm 1423, John VIII Palaeologus, người được bổ nhiệm làm đồng hoàng đế để chia sẻ gánh nặng nhà nước với người cha ốm yếu của mình, Manuel II, đã đi từ Constantinople để tìm kiếm sự giúp đỡ ở phương Tây, nhưng một lần nữa lại không có kết quả. Tuy nhiên, vào năm 1424, Manuel đã có được một chút thời gian nghỉ ngơi bằng cách ký kết một hiệp ước với Murad, theo đó Byzantium cam kết trả cống nạp và cũng giao nộp một số lãnh thổ trên Biển Đen.

Không thể đạt được thỏa thuận với Đế quốc Ottoman, Venice đã chủ động tiếp cận Hungary, đề nghị hỗ trợ hậu cần nếu Hungary xâm lược lãnh thổ Ottoman. Nhận thấy rằng họ có thể sẵn sàng tham gia liên minh chống Ottoman, lần lượt vào năm 1425 và 1426, Murad đã tấn công các quốc gia chư hầu của mình là Wallachia và Serbia, dập tắt mọi hy vọng nhận được sự giúp đỡ từ phía Venice. Sau cái chết của Stephen Lazarević vào năm sau, Vua Sigismund của Hungary đã làm thất bại tham vọng của Ottoman trong khu vực bằng cách chiếm giữ pháo đài Belgrade có vị trí chiến lược quan trọng, nằm ở hợp lưu sông Danube và Sava. Murad chiếm được pháo đài Golubac đồ sộ, cũng nằm trên sông Danube, nhưng cách đó một khoảng về phía đông. Quyền thống trị đối với những vùng đất mới chiếm được này đã được chính thức hóa trong một hiệp ước giữa Hungary và Ottoman năm 1428. Stephen Lazarević từng là một chư hầu trung thành của Đế quốc Ottoman trong khoảng 35 năm; cái chết của ông đã đưa các tiền đồn biên giới của Hungary và Ottoman xích lại gần nhau hơn bao giờ hết.

Mặc dù chiến tranh giữa Venice và Ottoman không chính thức được tuyên bố cho đến năm 1429, nhưng mối quan hệ giữa hai bên đã xấu đi kể từ khi người Venice chấp nhận Thessalonica từ người Byzantine. Chỉ đến khi thành phố này rơi vào tay mình vào năm 1430, Murad mới đồng ý ký kết hiệp ước với Venice. Ngay sau khi chiếm được Thessalonica, Murad đã ngăn chặn quân đội của mình cướp bóc tràn lan và nhanh chóng trục xuất họ khỏi thành phố. Cư dân cũ được tái định cư, bao gồm cả những người đã bỏ chạy trong các giai đoạn trước đó của cuộc vây hãm. Lệnh tái thiết thành phố được ban hành và tài sản của nhà thờ được trả lại cho chủ sở hữu; chỉ có hai nhà thờ ngay lập tức được chuyển đổi thành nhà thờ Hồi giáo, một dấu hiệu cho thấy dân số Hồi giáo vào thời điểm này rất nhỏ, có lẽ chỉ gồm quân đồn trú của Ottoman. Hai năm sau, Murad trở lại, lần này tiếp quản một số cơ sở tôn giáo của Cơ đốc giáo và khảo sát các nguồn lực của thành phố nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển đổi nó thành một trung tâm Hồi giáo.

Cuộc tranh giành quyền lực lớn ở vùng Balkan giữa Đế quốc Ottoman, Venice và Hungary là mối bận tâm chính của Murad sau khi Thessalonica thất thủ. Ngay cả trước khi hiệp ước Hungary-Ottoman năm 1428 hết hạn vào năm 1431, Murad đã hành động để chống lại các yêu sách của Venice ở Albania. Quân đội Ottoman đã được mời đến Albania vào những năm 1380 dưới triều đại của Murad I, người cùng tên với ông, để giúp một trong những lãnh chúa địa phương chống lại đối thủ người Serbia; thành công của họ trong việc ngăn chặn tham vọng của đối thủ này đã dẫn đến việc áp đặt một mức độ quyền lực của Ottoman ngày càng tăng lên trong suốt triều đại của Bayezid và sau đó dưới thời Mehmed I. Albania được cai trị bởi nhiều lãnh chúa với những lợi ích mâu thuẫn, và do đó việc sáp nhập vào nhà nước Ottoman là một quá trình dần dần. Một cuộc khảo sát địa chính được tiến hành ở đó vào năm 1432 đã củng cố thêm sự kiểm soát của Ottoman, và sự kháng cự đối với điều này đã sớm bị dập tắt. Lòng trung thành không chắc chắn của Serbia sau cái chết của Lazarević vào năm 1427 đã gây ra các cuộc tấn công của Ottoman vào giữa những năm 1430 và việc Serbia lệ thuộc vào Ottoman thay vì Hungary được chính thức hóa thông qua việc lãnh chúa Serbia George Branković trả cống và cuộc hôn nhân của con gái ông, Mara, với Murad.

Trong bối cảnh người Ottoman đang can thiệp sâu rộng vào vùng Balkan, tiểu vương Karaman, İbrahim Bey, nhận thấy cơ hội của mình nên bắt đầu tấn công các lãnh thổ của họ ở Anatolia. Nhiều năm xung đột đã mang lại cho Murad một số vùng đất giành được ở phía tây của nhà nước Karamanid nhưng nguồn lực của Ottoman không đủ để khuất phục vĩnh viễn vào thời điểm này. Karaman có hai lợi thế đáng kể: vị trí địa lý của nó như một vùng đệm giữa Ottoman và Mamluk có nghĩa là nó có thể lợi dụng sự đối đầu giữa hai bên, trong khi dân số chủ yếu là các bộ lạc du mục rất khéo léo trong việc làm rối loạn các cuộc tấn công của Ottoman trên địa hình đồi núi. Khu vực này, giống như Balkan, đã chứng tỏ là tâm điểm của một cuộc đấu tranh quyền lực kéo dài.

Năm 1435, Shah-Rukh, người thừa kế của Tamerlane, đã gửi những bộ lễ phục đến các nhà cai trị của nhiều tiểu quốc Anatolia, bao gồm cả Sultan Ottoman, yêu cầu họ mặc chúng như một dấu hiệu của lòng trung thành, Murad không thể từ chối, nhưng rõ ràng không mặc nó trong những dịp chính thức. Ông đã phản công bằng một chiến dịch tuyên truyền của riêng mình, đúc tiền xu có con dấu của bộ tộc Kayı thuộc người Turk Oğuz ở Trung Á, nguồn cội dòng dõi Ottoman của mình, một sự tự phụ về triều đại được chấp nhận ở tiểu vương quốc Turcoman Dulkadır ở miền đông trung tâm Anatolia và nhóm người Karakoyunlu, không giống như Karamanid và Akkoyunlu, vốn là những người ủng hộ Ottoman. Tuy nhiên, giống như các triều đại chống Ottoman khác có lợi ích chiến lược ở miền đông Anatolia, Shah-Rukh không coi trọng mối liên hệ được cho là với bộ tộc Oğuz này, coi người Ottoman chỉ là những tên mới nổi.

Việc cân bằng quyền lực ở vùng Balkan đã chiếm trọn thời gian còn lại của triều đại Murad. Chính sách của Ottoman trở nên quyết đoán hơn, nhắm vào việc bảo vệ tuyến phòng thủ sông Danube-Sava phía tây Belgrade trước Hungary bằng cách sáp nhập quốc gia chư hầu lâu năm Serbia vào đế chế Ottoman. Việc Quốc vương Serbia George Branković là em rể của Murad không mấy quan trọng so với yêu cầu chính trị cấp bách. Một cuộc xâm lược trừng phạt thông qua quốc gia chư hầu Wallachia của Ottoman vào tỉnh Transylvania của Hungary được tiếp nối vào năm 1438 và 1439 bằng các chiến dịch chống lại Serbia, trong đó pháo đài Smederevo mới xây dựng bên sông Danube đã thất thủ trước Murad. Thành trì quan trọng Belgrade, mục tiêu tiếp theo của ông, đã không chịu khuất phục trước cuộc vây hãm kéo dài sáu tháng vào năm 1440.

John VIII Palaeologus đã là hoàng đế ở Constantinople kể từ khi Manuel II qua đời năm 1425. Năm 1437, ông thúc giục xem xét lại vấn đề gai góc về sự thống nhất Giáo hội tại Công đồng Ferrara, vốn đã được triệu tập cho mục đích này. Sự chia rẽ kéo dài hàng thế kỷ giữa Công giáo và Chính thống giáo đã nhiều lần được dùng làm cái cớ để các quốc gia Kitô giáo ở châu Âu trì hoãn khi Đế quốc Byzantine cầu xin sự hỗ trợ. Vì sự trỗi dậy của Đế quốc Ottoman sau khi tái chiếm Thessalonica không chỉ đe dọa lãnh thổ của chính ông mà còn gây ra mối đe dọa trực tiếp hơn đối với Venice và Hungary, John hy vọng rằng người Công giáo sẽ ủng hộ đề xuất hợp nhất của ông. Trong số những vấn đề thần học quan trọng nhất chia rẽ hai Giáo hội là việc sử dụng bánh mì có men hay không men trong Thánh lễ, giáo lý Latinh về luyện ngục, không được Chính thống giáo chấp nhận, và vấn đề quyền tối cao của Giáo hoàng. Vào tháng 7 năm 1439, sau một năm rưỡi tranh luận gián đoạn và việc dời Công đồng đến Florence sau khi dịch bệnh bùng phát ở Ferrara, sự chia rẽ kéo dài 375 năm đã chấm dứt, kết thúc bằng việc ký kết văn kiện thống nhất.

Thoạt đầu, dường như John đã tính toán sai. Việc liên minh với Rome đã khiến ông phải hứng chịu sự phẫn nộ của giới chức Chính thống giáo và phần lớn dân chúng Byzantine. Thậm chí, nó còn dẫn đến một cuộc tấn công chung vào Constantinople do em trai ông là Demetrius, Quốc vương của Mesembria (Nesebŭr) ở bờ tây Biển Đen, và một lực lượng người Thổ thực hiện. Xa hơn nữa, Giám mục Isidore của Kiev (Kyiv), người được Giáo hoàng phong làm hồng y, đã bị phế truất và bắt giữ khi đến thăm Moscow, và phải chạy trốn sang Ý. Các thượng phụ của Alexandria, Jerusalem và Antioch (Antakya) đã từ bỏ sự liên minh. Thế giới Chính thống giáo bị chia rẽ, nhưng đối với John, hành động táo bạo của ông đã mang lại kết quả, bởi vì Giáo hoàng đang huy động sự ủng hộ cho cuộc thập tự chinh đã hứa chống lại người Ottoman.

Ở châu Âu, người ta lạc quan rằng lần này thành công sẽ đến với nỗ lực thống nhất nhằm kiềm chế đế chế Ottoman. Những lợi ích tiềm năng rất đáng kể: Hungary sẽ giành được lãnh thổ ở Balkan, Serbia sẽ giành lại độc lập, mối đe dọa đối với Venice ở biển Aegean và Adriatic sẽ biến mất, và Constantinople sẽ tồn tại; những điềm báo đều thuận lợi. Vị tướng tài ba John Hunyadi, voyvode (thống quân) của Transylvania, đã giữ vững vị trí của mình trước hai cuộc tấn công của Ottoman qua Wallachia trước khi bị quân Ottoman đẩy lùi tại đèo Zlatitsa tuyết phủ, phía đông Sofia, vào mùa đông năm 1443-1444. Cuộc nổi dậy chống Ottoman mới chớm nở ở miền bắc Albania của ‘Scanderbeg’, İskender Bey – người xuất thân từ một gia đình lãnh chúa Cơ đốc giáo địa phương và được nuôi dạy theo đạo Hồi tại triều đình Murad – và sự bành trướng quyền lực của Đế quốc Byzantine ở miền trung Hy Lạp bởi Constantine, em trai của John VIII, quốc vương của Morea và đóng quân tại Mistras, càng làm dấy lên những dự báo ở tương lai. Thành tựu đặc biệt của Constantine là việc xây dựng lại bức tường Hexamilion bắc ngang eo đất Corinth vào mùa xuân năm 1444, bức tường đã bị quân Thổ phá hủy vào năm 1431. Mối lo ngại về động lực được tạo ra bởi sự kết thúc của cuộc ly giáo đạo Kitô  đã khiến người Ottoman tập trung vào khả năng rất thực tế rằng đòn giáng chí mạng mà Tamerlane gây ra cho nhà nước của họ có thể lặp lại thông qua những nỗ lực thống nhất của các cường quốc chống Ottoman ở phương Tây.

Tuy nhiên, lợi ích của các cường quốc Trung Âu – Hungary và Ba Lan, nay đã thống nhất dưới thời các vị vua trẻ Wladyslaw I và III, và Serbia, dưới thời Quốc vương George Branković – lại mâu thuẫn với lợi ích của người Latinh ở Địa Trung Hải. Đối với người Latinh, lý tưởng thập tự chinh là một nỗi ám ảnh dai dẳng, thái độ của họ hiện nay không khác mấy so với năm 1396, khi việc người Pháp khăng khăng giành lấy vị trí chỉ huy từ quân đội giàu kinh nghiệm hơn của Vua Sigismund của Hungary là một yếu tố quan trọng dẫn đến thảm họa tại Nikopol. Cuộc rút lui đau đớn và hỗn loạn của quân đội Hungary đồng minh trong chiến dịch năm 1443-1444 là một kinh nghiệm cay đắng khác khiến các nước láng giềng Trung Âu của Đế quốc Ottoman đặt câu hỏi liệu họ thực sự có thể hy vọng đạt được những lợi ích đáng kể hay không, hay liệu một sự cân bằng quyền lực được đàm phán có thể có lợi hơn cho họ hay không. Thông qua các mối liên hệ được tạo điều kiện bởi Mara, bà vợ người Serbia của Sultan, các nhà lãnh đạo Wladyslaw của Hungary-Ba Lan, John Hunyadi của Transylvania và George Branković của Serbia đã gửi một đoàn sứ giả đến Edirne gặp Murad, nơi vào ngày 12 tháng 6 năm 1444, một hiệp ước đình chiến mười năm đã được ký kết. Khoảng thời gian này, Murad triệu con trai nhỏ Mehmed đến Edirne từ thành phố Manisa ở Tây Anatolia, thủ đô cũ của tiểu vương quốc Saruhan, nơi ông là hoàng tử-thống đốc tỉnh Saruhan. Bối rối, các chỉ huy của Murad cảnh báo ông về mối đe dọa từ hạm đội thập tự chinh Venice – lúc đó đang ở ngoài khơi Peloponnese – nhưng trước sự ngạc nhiên của tất cả mọi người, ông tuyên bố rằng mình sẽ thoái vị. Việc thoái vị của một vị sultan là điều chưa từng có trong lịch sử Ottoman. Động cơ của Murad II khi thực hiện bước đi này ở tuổi 41 vẫn còn là vấn đề gây tranh cãi. Ông đã phải chịu đựng nhiều khổ não trong những tháng gần đây – ví dụ, cái chết đột ngột của con trai cả và yêu quý nhất của ông, Alaeddin, sau lễ an táng con ở Bursa, ông đã ra lệnh mình sẽ được chôn cất bên cạnh mộ của con trai. Có lẽ, sau hơn 20 năm trị vì khó nhọc, ông ấy đơn giản là đã mệt mỏi.

Không có gì lạ khi việc Murad rút lui và con trai 12 tuổi của ông lên ngôi được phương Tây coi là dấu hiệu của sự yếu kém mà họ có thể khai thác. Khi hiệp ước Edirne được Wladyslaw, Hunyadi và Branković xác nhận tại Hungary vào tháng 8, Wladyslaw và Hunyadi đã thốt ra những lời thề giả dối, sau khi được đặc sứ của Giáo hoàng tại các vương quốc Bohemia, Hungary và Ba Lan, Hồng y Giuliano Cesarini, giải tội trước đó. Từ ngày 18 đến 22 tháng 9 năm 1444, quân đội Hungary tham gia cuộc thập tự chinh đã vượt sông Danube trong cuộc hành quân về phía đông và nhanh chóng đến Varna trên bờ Biển Đen. Chỉ có George Branković từ chối tham gia cuộc tiến quân, vì Serbia đã được Murad hứa hẹn độc lập, và trả lại các pháo đài Smederevo và Golubac trên sông Danube. Tại Edirne, cách Varna hai tuần hành quân, nỗi sợ hãi hiện hữu rõ rệt. Chưa đầy một năm kể từ lần cuối quân đội Hungary tiến qua vùng Balkan và vào các thung lũng sông dẫn đến thành phố. Các chiến hào được đào để bảo vệ thành phố và các bức tường thành được gia cố. Nỗi hoảng loạn càng tăng trầm trọng bởi các đạo sĩ của một giáo phái khổ hạnh gốc Iran, Hurufi, có giáo lý tương đồng với giáo lý của Sheikh Bedreddin dị giáo; các tòa nhà công cộng và nhà riêng đều bị phá hủy trong sự hỗn loạn đi kèm với việc đàn áp các cuộc nổi loạn của họ.  Thêm vào sự hỗn loạn, hoàng đế Byzantine John VIII đã thả một kẻ yêu sách khác đòi lên ngai vàng Ottoman. Không tìm thấy sự ủng hộ ở Thrace, y quay về phía bắc đến “Rừng Hoang”, phía nam đồng bằng sông Danube, nơi trước đây diễn ra cuộc nổi dậy của Sheikh Bedreddin chống lại Sultan Mehmed I; từ Edirne quân đội đã được gửi đến đánh dẹp y nhưng y đã chạy trốn về phía Constantinople.

Khi Murad bổ nhiệm Mehmed làm sultan thay mình, ông đã ra lệnh cho tể tướng tin cậy của mình là Çandarlı Halil Pasha ở lại Edirne cùng ông. Các thành viên của gia tộc Çandarlı đã giữ chức vụ tể tướng của đế chế Ottoman gần như liên tục kể từ triều đại của Murad I; mối quan hệ thân thiết này đã vượt qua cả thảm họa Timur và cuộc nội chiến khốc liệt, và Çandarlı Halil đã kế vị cha mình là Çandarlı İbrahim Pasha vào giữa những năm 1430. Çandarlı Halil cho rằng Mehmed còn quá trẻ, và những người xung quanh cậu ta không đáng tin cậy. Những người như Zaganos Mehmed Pasha, Saruca Pasha, và vị tướng tài ba Şihabeddin Şahin Pasha là những “nhân vật Ottoman chuyên nghiệp”. Không giống như các lãnh chúa vùng biên giới như Evrenosoğulları hay các gia tộc Hồi giáo lâu đời của Anatolia như Çandarlı, họ thuộc về tầng lớp chính khách gốc Cơ Đốc giáo đã nổi lên dưới thời Murad, hoặc là những kẻ phản bội Byzantine hay những người được tuyển mộ trong lực lượng thanh niên Cơ đốc giáo và cải đạo sang Hồi giáo. Cuộc nổi dậy của Sheikh Bedreddin đã cho thấy sự mong manh dai dẳng của nhà nước Ottoman và chứng minh cho Murad thấy rằng đức tin mà ông theo phải trở thành nền tảng của nhà nước. Do đó, ông đã mở rộng lực lượng thanh niên như một nguồn nhân lực quân sự trung thành đáng tin cậy, đều được tuyển mộ và cải đạo theo tôn giáo của triều đại và triều đình ông.

Vị thế tối cao của Çandarlı Halil Pasha đã gây ra nhiều sự ghen tị trong nhóm thân cận xung quanh Mehmed, vốn hình dung ra một nhà nước Ottoman khác biệt về bản chất so với sự cân bằng quyền lực ổn định ở Anatolia và Rumeli mà Murad và cố vấn của ông đã thận trọng hướng tới để cai trị nó. Çandarlı Halil miễn cưỡng cho phép vị sultan trẻ tuổi đầy nhiệt huyết dẫn quân chống lại quân Thập tự chinh và, lo ngại trước tình trạng bất ổn dân sự ở Edirne, cảm thấy rằng mình chỉ có một lựa chọn duy nhất – kêu gọi Murad, đang ở Manisa, trở về. Trên đường từ Anatolia về Edirne, Murad không tiến vào thành phố mà dẫn quân trực tiếp ra mặt trận chống lại người Hungary. Trận chiến lớn Varna trên bờ biển Rumelia thuộc Biển Đen diễn ra vào ngày 10 tháng 11. Hạm đội chở quân Thập tự chinh từ phương Tây vẫn chưa đến Constantinople, nhưng mặc dù điều này khiến quân đội của Wladyslaw của Hungary-Ba Lan và Hunyadi của Transylvania phải chiến đấu một mình chống lại quân Ottoman, tình hình ban đầu diễn biến không thuận lợi cho quân đội Ottoman. Tuy nhiên, vào buổi tối, Vua Wladyslaw bị giết và binh sĩ của ông ta bỏ chạy. Kết quả khả quan của cuộc giao tranh này phần lớn là nhờ vào tài chỉ huy của Şihabeddin Şahin Pasha của Mehmed trong việc phong tỏa các con đường ở Balkan dẫn đến đồng bằng Thrace về phía kẻ thù cũng như tài thao lược của Murad. Nhưng đó chưa phải là kết thúc: năm sau, một hạm đội thập tự chinh liên minh với Hunyadi và Voyvode của Wallachia đã tấn công các vị trí của Ottoman trên sông Danube, nhưng một lần nữa Şihabeddin Şahin Pasha đã dẫn dắt cuộc phòng thủ thành công.

Trong những tháng đầu của triều đại sultan đầu tiên, Mehmed đã khẳng định sự độc lập của mình với cha bằng cách thực hiện bước đi chưa từng có tiền lệ là phá giá tiền tệ Ottoman, đồng asper bạc, hơn 10 phần trăm. Nhờ đó, có thể đúc được nhiều tiền xu hơn để đáp ứng chi phí ngày càng tăng cho việc bảo vệ và quản lý lãnh thổ Ottoman; nhưng trong khi việc phá giá tiền tệ tạo ra thu nhập cho ngân khố, nó lại có tác động không mong muốn là gây khó khăn cho các công chức nhà nước ăn lương, dù nhận được số lượng tiền xu như trước nhưng có hàm lượng bạc thấp hơn và do đó giá trị thực tế kém hơn. Murad lại rút lui về Manisa sau chiến thắng tại Varna, nhưng nỗ lực nghỉ hưu lần thứ hai của ông chỉ kéo dài hơn lần đầu một chút. Quân Janissary là phía lên tiếng mạnh mẽ nhất trong số những người bị thiệt thòi bởi việc giảm giá trị tiền tệ và vào năm 1446, một cuộc nổi dậy nổ ra ở Edirne, có lẽ do sự can thiệp của Mehmed vào việc đúc tiền. Çandarlı Halil Pasha lại thỉnh Murad trở lại Thrace. Şihabeddin Şahin Pasha trở thành vật tế thần để quân Janissary trút cơn thịnh nộ và phải tìm nơi trú ẩn trong cung điện khi vị Sultan trở về ra lệnh truy lùng những kẻ gây rối. Sau khi khẳng định quyền lực một cách dứt khoát, Murad hứa sẽ tăng lương cho quân Janissary để bù đắp cho những thiệt hại về tài chính mà họ đã phải chịu đựng.

Mức độ độc lập mà Mehmed được hưởng trong khi cha ông ở Manisa đã gây khó hiểu cho cả các nhà bình luận đương thời lẫn các nhà sử học hiện đại. Một số người, cả trong và ngoài nước, cho rằng Mehmed cai trị Rumeli, trong khi cha ông là sultan ở Anatolia. Nhà Karamanid lo sợ rằng Mehmed sẽ phá vỡ một hiệp ước mà họ đã ký với Murad vào năm 1444, vì tất cả các hành động của một vị sultan trước đó đều phải được gia hạn khi vị sultan mới lên ngôi. Mặc dù Mehmed trên danh nghĩa là sultan và đã cố gắng khẳng định sự độc lập của mình với cha, bằng những kế hoạch như chinh phục Constantinople trong thời điểm sớm nhất hoặc phá giá tiền tệ, nhưng quyền lực thực sự của anh ta bị hạn chế nhờ vào Çandarlı Halil Pasha kiềm chế hiệu quả những ảo tưởng hoang đường của chàng trai trẻ và phe cánh của anh ta, mặc dù phải trả giá bằng việc làm mất lòng họ. Çandarlı Halil thậm chí có thể đã khuyến khích quân Janissary nổi dậy để có cớ thỉnh cầu Murad trở về; quả thực, việc cách chức Mehmed là một trong những yêu cầu mà nhóm chống đối đưa ra. Khi quân Janissary đe dọa sẽ gia nhập phe của tên muốn tiếm quyền Ottoman được John VIII thả tự do vào năm 1444, lúc này đã trở lại Constantinople, cuộc chống đối rõ ràng đã vượt khỏi tầm kiểm soát.

Mehmed chấp nhận việc bị phế truất và buộc phải trở về Manisa một cách miễn cưỡng. Để thể hiện sự thách thức đối với cha mình, cậu đã cho đúc tiền xu mang tên mình tại một xưởng đúc tiền ở Tây Anatolia và tấn công các tiền đồn của Venice ở biển Aegean, vi phạm thỏa thuận đình chiến. Vì Çandarlı Halil vẫn ở lại Edirne cùng với Murad, nên ở Anatolia không có vị chính khách lão thành nào có tầm ảnh hưởng tương tự để giám sát các hoạt động của Mehmed.

Sultan Murad chuyển sự chú ý sang vấn đề cấp bách là bảo vệ biên giới của mình. Em trai của Hoàng đế, Constantine, quốc vương vùng Morea, gần đây đã giành được những thắng lợi ở Attica, đánh bại cả các lãnh chúa Latinh địa phương và người Ottoman. Murad dẫn quân về phía nam, và cùng với tướng Turahan đã chọc thủng và phá hủy tường thành Hexamilion được cho là bất khả xâm phạm, mới vừa được Constantine xây dựng lại. Tiếp theo, ông ta cố gắng tái chiếm Albania, nơi Scanderbeg đang thách thức quyền lực của Ottoman. Chiến thắng quan trọng nhất của người Ottoman đến vào năm 1448 khi họ đánh bại một đội quân chủ yếu gồm người Hungary và Wallachia dưới sự chỉ huy của John Hunyadi kiên cường trong trận chiến thứ hai tại Kosovo Polje, nơi các đồng minh Wallachia của Hunyadi đào ngũ và chính y cũng bỏ chạy.

Hoàng đế John VIII qua đời năm 1448 và được kế vị bởi em trai ông là Constantine, người trị vì từ năm 1449 với đế hiệu Constantine XI. Năm 1451, Murad qua đời, và con trai ông lên ngôi sultan với hiệu là Mehmed II. Ông và các cố vấn của mình lúc này đang tìm kiếm một chiến thắng lớn để khẳng định lại quyền lực và nền độc lập của họ.