Nghiên Cứu Lịch Sử

Các Cuộc Chiến Tranh Vĩ Đại Nhất trong Lịch Sử (Bài 3)

Năm 718, quân Hồi giáo vượt qua dãy núi Pyrenees, xâm lược Aquitaine và miền nam nước Pháp và chiếm thành phố Narbonne. Đến năm 730, một lực lượng lớn hơn đã tiến xa về phía bắc đến tận Poitiers, ở miền trung tây nước Pháp. Tại đó họ bị quân Frank dưới quyền Charles Martel đánh bại vào năm 732. Tiếp tục đọc →

Lược sử các Giáo Hoàng- Bài 1

Trong khi một số giáo hoàng từng được ngưỡng mộ và tôn trọng, những người khác lại bị ghét bỏ đến mức đám tang của họ bị gián đoạn và tượng của họ bị phá bỏ sau khi họ qua đời. Một số giáo hoàng biểu hiện các triệu chứng hoang tưởng và rối loạn tâm thần lâm sàng và nhiều vị là kẻ thù của tự do và tiến bộ, gây chia rẽ hơn là đoàn kết. Câu chuyện của họ là một câu chuyện phức tạp và mâu thuẫn. Tiếp tục đọc →

Nguồn gốc loài người

Lê Quỳnh Ba biên tập Theo “The Incredible Human Journey” “The Incredible Human Journey” (Cuộc hành trình vĩ đại của loài người) là bộ phim tài liệu khoa học 5 tập, dài 300 phút, được giới thiệu bởi Tiến sĩ Alice Roberts. Phim lần đầu tiên được chiếu trên đài BBC, Vương quốc Anh vào tháng 5 và … Tiếp tục đọc →

Những cánh đồng máu : Tôn Giáo và Lịch Sử Bạo Lực (Bài 1)

Không tôn giáo nào trở thành “tôn giáo thế giới” nếu không có sự bảo trợ của một đế chế hùng mạnh về quân sự, và do đó, mỗi tôn giáo sẽ phải phát triển một hệ tư tưởng đế quốc. Nhưng tôn giáo đã góp phần vào bạo lực ở các quốc gia mà nó gắn bó chặt chẽ ở mức độ nào ? Chúng ta có thể đổ lỗi cho chính tôn giáo bao nhiêu về lịch sử bạo lực của con người? Tiếp tục đọc →

Vận mệnh đứt đoạn: Lịch Sử Thế Giới Qua Mắt Người Hồi Giáo- Bài 1

Tamim Ansary Trần Quang Nghĩa dịch LỜI GIỚI THIỆU Thế Giới Hồi Giáo Ngày Nay Lớn lên tại Afghanistan Hồi giáo, từ rất sớm tôi đã tiếp thu câu chuyện thế giới sử hoàn toàn khác với câu chuyện mà các học sinh Âu châu và Mỹ châu nghe hàng ngày. Tuy nhiên, vào thời … Tiếp tục đọc →

Iraq cổ đại (Phần 1)

Chương 1 : BỐI CẢNH ĐỊA LÝ Georges Roux Trần Quang Nghĩa dịch Có lẽ không ở đâu mà địa lý có ảnh hưởng đối với lịch sử rõ ràng được minh chứng như trong nhóm các xứ sở trải dài từ Biển Địa Trung Hải đến bình nguyên và bộ phận thuộc Iran mà … Tiếp tục đọc →

Người La Mã- Phần 2

Phần II: Sống Đời Đáng Sống Guy de la Bedoyere Trần Quang Nghĩa dịch Trong phần này . . . Thế giới La Mã là một hệ thống __ đúng ra, là hệ thống đầu tiên trong lịch sử nhân loại __ tác động hầu như đến mỗi người thuộc Đế chế La Mã. Hệ thống … Tiếp tục đọc →

Người Hy Lạp cổ đại- Phần I

Stephen Batchelor Trần Quang Nghĩa dịch Mục Lục Tổng Quát Phần I: Quay Ngược Thời Gian Chương 1: Khi nào, Ở đâu, Cái gì, Ai? Gặp gỡ người Hy Lạp cổ Chương 2: Đối mặt nền văn minh tiền sử: người Minoan và Mycenia Chương 3: Thắp sáng thời kỳ tăm tối của Cổ Hy … Tiếp tục đọc →

Người Ai Cập cổ đại

Charlotte Booth Trần Quang Nghĩa dịch Giới Thiệu Phần I: Giới Thiệu Người Ai Cập Cổ Đại Phong cảnh và hệ sinh thái của Ai Cập là nền tảng trong việc hình thành nền văn minh và cốt lõi trong việc hiểu được văn hóa, nhà nước, và ngay cả tôn giáo đã phát triển … Tiếp tục đọc →

Lịch Sử Nghệ Thuật- Phần 1

Jesse Bryant Wilder Trần Quang Nghĩa dịch Giới thiệu Mục đích của tôi khi viết Lịch Sử Nghệ Thuật là viết hữu dụng, đọc hấp dẫn, và thuận tiện như sách hướng dẫn du lịch. Sách này đề cập đến phần lớn sử nghệ thuật, nhưng không phải là tất cả. Tộí tập trung vào … Tiếp tục đọc →

Hatchepsut- Nữ Pharaoh (Phần 2)

Joyce Tyldesley Trần Quang Nghĩa dịch CHƯƠNG 2 MỘT GIA ĐÌNH MẠNH MẼ: TUTHMOSIS Bản thân Vua [Ahmose] đã nói rằng ‘Ta nhớ mẹ của mẹ ta, mẹ của cha ta. Vợ của Đại vương và Mẹ của Đại vương, Tetisheri người công minh. Hiện bà có một ngôi mộ nằm trên đất tỉnh Thebes và … Tiếp tục đọc →

Jerusalem: Những thăng trầm lịch sử – Phần 2

Simon Sebag Montefiore Trần Quang Nghĩa dịch CHƯƠNG 7 NGƯỜI MACEDON (336–166 TCN) ALEXANDER ĐẠI ĐẾ Trong vòng ba năm sau khi vua cha băng hà vào năm 336 TCN, Alexander đã hai lần đánh bại vua Ba Tư Darius III, buộc y phải rút quân về đông. Lúc đầu Alexander không truy đuổi, mà hành … Tiếp tục đọc →

50 sự kiện bạn cần biết về Lịch Sử Thế Giới- Phần 2

Ian Crofton Trần Quang Nghĩa dịch 06 SỰ BÀNH TRƯỚNG CỦA QUYỀN LỰC LA MÃ Trong tất cả các đế chế hùng mạnh, đế chế La Mã là đế chế hùng mạnh nhất và lâu dài nhất. Người Hy Lạp đã truyền bá văn hóa xa rộng sau những cuộc chinh phục của Alexander Đại Đế, … Tiếp tục đọc →

Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 1)

C.W. Ceram Nguyên tác tiếng Đức Trần Quang Nghĩa dịch từ bản tiếng Anh của E.B. Garside và Sophie Wilkins Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 2) Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ (Phần 3) Thần linh, mồ mã và học giả- Câu chuyện khảo cổ … Tiếp tục đọc →

Bắc Triều Tiên và Triều Đại Kim (Bài 8)

BRADLEY K. MARTIN Trần Quang Nghĩa dịch TÁM : Những bông hoa tình yêu vĩ đại của Người đang nở rộ Đầu những năm 1970, các vấn đề trong nước bắt đầu khiến Kim Il-sung xao lãng sứ mệnh lâu dài là thống nhất Triều Tiên. Các vấn đề kinh tế ngày càng trở nên rõ … Tiếp tục đọc →

Lần theo thư tịch tìm hiểu về gia tộc Trần Thượng Xuyên

Lê Ngọc Quốc[1] Mở Đầu Trong tiến trình nam tiến của dân tộc ta trong giai đoạn nữa cuối thế kỷ 17 đến hơn nửa thế kỷ 18, một trong những gia tộc được ghi chép về hành trạng và công lao nhiều nhất trong công cuộc này chính là gia tộc của Tướng quân … Tiếp tục đọc →

Sử ta, chép hoài chưa trúng- Bài 4

Đỗ Ngọc Giao 19-Mar-2026 4. Chuyện kỷ nhà Triệu: khi sử gia ôm chặt thiên kiến 4.1 Định nghĩa Thiên kiến (tiếng Anh bias) là một thái độ hay gặp trong cuộc sống, thí dụ ta có hai cách A và B để xét điều gì hay làm việc gì đó, nhưng ta luôn … Tiếp tục đọc →

Về việc định danh quốc hiệu Việt Nam

Tôn Thất Thọ Quốc hiệu Việt Nam chính thức xuất hiện vào thời nhà Nguyễn. Tư liệu lịch sử nhiều nguồn đã ghi lại : Vua Gia Long (1802-1820) đã đề nghị nhà Thanh công nhận quốc hiệu Nam Việt, với lý lẽ rằng “Nam” có ý nghĩa “An Nam” còn “Việt” có … Tiếp tục đọc →

Khắc Cốt Ghi Tâm: Một giả thuyết mới về nguồn gốc Ngọc Tông

Tôn‑Thất Duy Anh Văn minh Lương Chử (khoảng 3300–2200 TCN), phát triển tại hạ lưu sông Trường Giang, nổi bật bởi hệ thống thủy lợi, cấu trúc xã hội phân tầng, và đặc biệt là truyền thống chế tác ngọc khí có tính nghi lễ cao. Trong số đó, Ngọc Tông (琮), một khối vuông … Tiếp tục đọc →

Lịch sử Việt Nam thời tự chủ: Vua Quang Trung [1789-1792] – Phần 10

Hồ Bạch Thảo Vào tháng trước Tuần phủ Quảng Tây nhận được tin nhà Tây Sơn cử sứ bộ Nguyễn Văn Điển sang cống, đến ngày 7 tháng 6 [7/7/1791] mới đến tỉnh Bắc Giang; xét về hành trình không thể nào đến Nhiệt Hà kịp vào đầu tháng 8 để cùng với sứ bộ … Tiếp tục đọc →

Bắc Triều Tiên và Triều Đại Kim (Bài 7)

BRADLEY K. MARTIN Trần Quang Nghĩa dịch BẢY : Khi Người ôm chúng tôi vẫn còn đẫm nước biển Kim Il-sung có thể còn ngủ ít hơn nếu ông nhận ra đầy đủ ý nghĩa của sự kiện ở Seoul ba tháng trước đó, vào ngày 16 tháng 5 năm 1961. Ở miền Nam các sĩ … Tiếp tục đọc →

Ashoka- Đi Tìm Vị Hoàng Đế Thất Lạc của Ấn Độ (Bài 3)

CHARLES ALLEN Trần Quang Nghĩa dịch 3 Đối tượng điều tra Một học giả Bà La Môn đang giảng kinh Puranas tại một ngôi đền Hindu ở Varanasi. Một bản in thạch bản của James Prinsep từ bản vẽ của ông được thực hiện vào những năm 1820 và đã được ông trình bày trong tác … Tiếp tục đọc →

Quá trình xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam tại Hoàng Sa, Trường Sa thời thuộc Pháp (Bài 4)

Nxb. Khoa học xã hội. Hà nội, 12/2025. Tác giả: GS.TS. Hồ Sĩ Quý, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam Phần 2. 4.3. Pháp trở lại kiểm soát Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa tháng 5/1945. Trung Quốc chiếm đảo Ba Bình tháng 1/1946 và Phú Lâm tháng 12/1946 Trong thời … Tiếp tục đọc →

Bắc Triều Tiên và Triều Đại Kim (Bài 6)

BRADLEY K. MARTIN Trần Quang Nghĩa dịch SÁU Với lãnh tụ đã mở cửa thiên đường Trong suốt sự nghiệp của mình, bắt đầu với những vở kịch ngắn do ông soạn ở Kilin với tư cách là một người tổ chức sinh hoạt cho học sinh, Kim Il-sung đã thể hiện năng khiếu của … Tiếp tục đọc →