Tác phẩm Thăng Hoa của Ovide (Bài 4)

THĂNG HOA- KIỆT TÁC ĐẾ QUỐC LA MÃ, TÁC PHẨM NỀN MÓNG VĂN HỌC THẾ GIỚI- THI HÀO OVIDE (43 TRƯỚC JC- 17 OU 18 SAU JC)

PHẠM TRỌNG CHÁNH

Tiến sĩ Khoa Học Giáo Dục, Viện Đại Học Paris Sorbonne

Dẫn nhập, chuyển ngữ thơ và chú thích

QUYỂN IV

TÓM LƯỢC:

Dân Minyades d ́ Orchomène biểu lộ sự ngỗ nghịch với thần Bacchus như họ hàng chúng là Penthée, từ chối tham dự đám rước thần, và vẫn làm việc ở nhà nên thường xãy ra các tai họa.

Chuyện kể đầu tiên của Pyrame và Thisbé ở Babylone, đôi nam nữ yêu nhau mặc dù sự chống đối của hai bên cha mẹ, vẫn trao đổi nhau qua bức vách ngăn cách hai nhà và hẹn gặp nhau trong đêm nơi lăng mộ vua Ninus và hoàng hậu Sémiramis. Sự lầm lẫn dẫn đến việc Pyrame tự tử, do Pyrame đi đến nơi nhìn thấy tấm khăn đẩm máu bởi hàm răng con sư tử, tưởng rằng Thisbé đã chết, thật ra sư tử sau khi ăn con bò thấy chiếc khăn Pyrame đánh rơi nên xé nát khăn nhuộm bởi mồm máu. Thisbé đến sau thấy Pyrame chết cũng tự tử theo người yêu, cây murier từ đó ra quả đen để tang đôi tình nhân.

Leuconoé kể chuyện thần Mặt Trời Phébus yêu Leucothé, và cô em Clytie ghen tức nói xấu, tố cáo chị. Người cha hung bạo vì tố cáo của Clytie mà chôn vùi Leucothé. Thần Mặt Trời thăng hoa nàng thành cây hương liệu. Clytie yêu thần Mặt Trời nhưng thần không yêu, ngồi quay đầu nhìn theo mặt trời, thân hình ốm lại mọc rể chết thăng hoa thành cây hoa hướng dương.

Alcithoé cuối cùng kể chuyện tình yêu ở Carie, nàng tiên nữ dòng sông Salmacis yêu Hermaphrodite, con trai thần Hermes và Aphrodite (Vệ Nữ) nàng tiên nhập vào chàng ôm hôn trong nước, mặc dù chàng không muốn, Cuộc giao hoan sinh ra Hermaphrodite, để trừng phạt nguồn nước dòng sông làm đàn ông hóa ra phụ nữ sau khi tắm sông Salmacis.

Dân Minyades đến lượt ba cô gái bị thăng hoa thành dơi bởi Bacchus để trừng phạt sự ngỗ nghịch. Ino, con gái Cadmus và chồng Athamas vua vùng Orchomène bị hóa điên bởi chim quái Érynie Tisiphone bị đầy xuống Địa Ngục, việc này tưởng thưởng bởi thần mẫu Junon, luôn luôn ghen tuông với hậu duệ Cadmus, Ino và con trai Mélicerte đều thăng hoa thành thần biển, Leucothé và Palémon thoát khỏi cuộc tàn sát điên cuồng của vua, các đồng hành Ino thăng hoa thành đá tảng và loài chim biển.

Cadmus và Harmonie lưu vong đến cùng tận xứ Illyrie, vì giết chết rồng con thần Mars bị thăng hoa thành hai con trăn hiền lành luôn quấn quýt nhau.

Nơi tận cùng vùng đất Tây Phương, eo biển Gibraltar, Atlas bị hóa đá bởi Persée, là hậu duệ một người em Agénor, cha là Cadmus đứng chống đỡ vòm trời.

Persée chiến thắng con thủy quái giải thoát Andromède con gái Céphée người Éthopie, vì sự kiêu căng của bà mẹ Cassiopée, Persée giải thoát và cưới nàng. Persée kể cuộc chiến thắng Méduse, và hoá đá đầu kẻ thù nghịch. Đầu Méduse các sợi tóc là rắn trang trí đền thờ Minerve. Việc bắt chịu hình phạt này bởi thần nữ sau khi Nepturne xâm phạm một trong các đền thờ.

Tuy nhiên, nương tử Minyas, Alcithoé không muốn tiếp đón đạo thờ Bacchus* 1

Nàng dám phủ nhận thần không phải là con Jupiter,

Các em nàng việc ngỗ nghịch cũng theo phe.

Người tế tự Bacchus tế lễ Đạo Huyền Bí,

Ra lệnh các chủ nhân và các nô lệ, dừng công việc trong ngày lễ nghỉ, 5

Mang trên ngực một tấm da*

Mang một băng vải quấn đầu tóc lòa xòa.

Choàng trên đầu một vòng nguyệt quế,

Mang trên tay cây gậy nho dây leo quấn lá.

Ông báo trước việc thần nổi giận hung bạo nếu không vâng lời. 10

Vâng lời ông, các mẹ và các cô gái ngừng con thoi,

Mang chiếc giỏ đựng các tấm vải đã dệt,

Dâng lên thần, thắp hương khẩn cầu Bacchus, Bromius, Lyéus.

Và khấn tên thần «Hỏa tử»,«Trẻ sinh hai lần», « thần duy nhất có hai mẹ mang thai»

Và còn thêm các tên Nyséen, Thyonéen tóc dài, 15

Lénéus « kẻ trồng nho vui sướng»,

Nyctélius, cha Éléléeus, Iacchus, Évhan và các tên thần thánh.

Bacchus, Hy Lạp phố thành*, các bà còn khấn rằng:

«Cầu ngài, bất tử tuổi thanh xuân,

Luôn luôn trẻ mãi, vẻ đẹp mắt ngài nhìn cõi thiên từ thuở, 20

Vầng trán như có đôi sừng*kiêu hãnh rộng mở,

Tất cả ân huệ từ người mẹ đồng trinh.

Phương Đông khuất phục đến tận sông Hằng,

Chảy tưới mát Ấn Độ và cư dân đông đúc.

Penthée và Lycurgue*, bị hai lưỡi bén nhọn rìu, chém kẻ phạm thượng trong một nhát, 25

Thần đáng kính ném xuống biển sóng bọn thủy thủ Tyréeniens.

Ngài cong mình cái đầu mèo rừng dưới đôi gông,

Dẫn dắt bởi các tia sáng bánh xe phanh thắng,

Đi theo bước chân các Bacchants,

Các thần dê và các cụ già, cầm gậy chống đỡ bước chân, 30

Dưới men say hơi rượu vang nồng,

Hay kẻ ngồi trên lưng lừa lư lắc.

Khắp nơi vang dội tiếng bọn thanh niên cười khúc khích,

Tiếng các bà, tay trống đập bon bon,

Chập chỏe tung tiếng đồng vang rền,

Vào khu rừng thưa ánh sáng xuyên lổ chổ. 35

Hãy cho Thibétain như bao lời khẩn cầu phù hộ.

Tế lễ đạo Bí Mật, vâng lời ý nguyện ngài.»

Nhưng chỉ trong nhà, các cô gái Minyas,

Quấy rối lễ hội, bởi công việc nhà ngoài mùa đồng áng.

Các nàng quay sợi len, ném con thoi dưới các ngón, 40

Dệt chăm chỉ các tấm thảm len công phu.

Không cho người nô lệ một lúc nghỉ ngơi.

Một nàng trong lúc cuộn dây len dưới ngón tay nói:

«Trong lúc các kẻ khác bỏ công việc tế lễ đạo nói dối,

Chúng ta theo Pallas*, nữ thần chăm chỉ khéo tay, 45

Chúng ta vẫn làm việc trong nhà này,

Giữ công việc hữu ích dưới bàn tay ta nhẹ nhàng thoải mái,

Và lần lượt kể cho nhau nghe chuyện tích,

Quên thời gian dài trôi, vui thú nghe chơi.»

Các chị em vổ tay, và mời nàng bắt đầu câu chuyện vui. 50

Vài câu chuyện được biết nàng lục lọi trong ký ức.

Chuyện Dercétis phiêu lưu, Babylonne tiên nữ,

Thân phủ đầy vẩy cá, và tưởng rằng dân Palestine sống trong đầm lầy?

Nàng nói với con gái thăng hoa thành chim bay,

Trên những tháp cao trong đời sống nàng những năm tháng cuối? 55

Naïs thế nào, bởi lời quyến rũ nàng, bởi hiệu năng mạnh mẻ cây thuốc.

Đã thăng hoa chàng thanh niên, thành con cá lặng câm.

Tại sao cây mang trái màu trắng trên cửa, thấm máu hóa thành đen*?

Nàng chọn chuyện sau cùng, bởi vì nàng ít biết,

Trong lúc quấn sợi nàng bắt đầu câu chuyện: 60

“Pyrame và Thisbé hai người trai tài gái sắc vẹn toàn,

Sắc đẹp nàng lấn áp các cô gái phương đông,

Cả hai ở hai ngôi nhà cùng chung vách.

Nơi Sémiramis*xây bao quanh thành phố một tường thành bằng gạch.

Đôi trai gái cận kề quen biết từ nhỏ và yêu nhau. 65

Theo thời gian tình yêu lớn dần theo.

Ngọn đuốc tình chân chính nếu cha mẹ hai bên không chống đối,

Họ ngăn cản đôi trái tim yêu nhau tiến tới.

Tình yêu họ không thể gửi gắm cho ai,

Họ hiểu nhau bằng dấu hiệu, bằng mắt nhìn thắm thiết đổi trao. 70

Tình yêu cháy và nồng nàn dấu che bí mật.

Có một khe hở giữa hai nhà từ khi xây cất,

Mà chẳng ai được biết, nào có ai hay,

Đôi tình nhân thầm thì to nhỏ trìu mến nhau không hiểm nguy qua khe hở này.

Thường thường Thisbé bên này và Pyrame bên kia chờ đợi, 75

Lần lượt thì thào vào khe hở, lời âu yếm nói.

Rằng: “Bức tường ganh ghét ơi, tại sao tường ngăn cản mối tình ta?

Cái giá nào tường không cho thân thể chúng ta kết nối giao hòa.

Thật quá quắc không cho đôi ta đổi trao nụ hôn khao khát.

Trong lúc chúng ta không bao giờ bội bạc. 80

Chính nhờ tường mà ta yêu nhau,

Lời thì thầm qua khe hở, tường là tai bạn thân yêu.”

Sau lời nói vô vọng, mỗi bên nói lời hôn nhau mà không gặp được.

Ngày hôm sau khi bình minh lên xóa ánh sáng các vì sao mờ nhạt.

Khi ánh sáng vừa khô hạt sương đọng ban mai. 85

Họ đến bức tường nơi hò hẹn thường ngày.

Sau những lời thì thầm than vãn, họ quyết định thừa cơ đêm yên lặng,

Đánh lừa người canh gác, trốn khỏi nhà qua nơi thanh vắng,

Ra khỏi phố thành, để không lạc trong vùng quê rộng bao la.

Họ hẹn nhau nơi Ninus lăng mộ nhà vua. 90

Ẩn mình dưới vòm lá trong nơi vừa đến.

Nơi đó đầy trái cây màu trắng tuyết,

Có một cây dâu cao gần dòng suối mát trong,

Họ đồng ý nhau dự định chung cùng,

Ngày chầm chậm trôi qua như muôn đợt sóng. 95

Và đến lúc màn đêm buông xuống,

Khéo léo đi ra qua bóng tối đêm đen,

Thisbé quay chốt cửa nhẹ nhàng bước chân.

Nàng cũng ra đi dấu không cho người thân hay biết.

Phủ tấm khăn choàng đến gần ngôi mộ và núp dưới vòm cây tuyết, 100

Tình yêu cho nàng lòng can đảm ra đi,

Có một con sư tử cái, mồm còn đẩm máu con bò nó xé nhai,

Đến uống nước bên dòng suối bên cạnh.

Dưới ánh trăng, nàng Babylonienne nhận ra Thisbé thấp thoáng.

Bước chân rẩy run nàng trốn trong góc tối âm u, 105

Trốn vội vả nàng đánh rơi chiếc khăn choàng phủ đầu,

Con sư tử hung bạo, sau khi uống nước toan đi vào rừng sâu thẳm.

Tìm thấy tình cờ chiếc khăn rơi nó xé nát với mồm đầy máu.

Pyrame sau đó bước ra thấy dấu vết máu trên cát bụi chiếc khăn,

Nhìn sự kiện mặt chàng tái xanh. 110

Nhìn khăn máu Thisbé than thở cuộc đời đã hết :

“Cùng đêm nay, có hai người yêu nhau chết,

Nàng ít ra xứng đáng sống lâu dài!

Thủ phạm này ôi chính là ta,

Chính vì ta mà nàng đã mất, 115

Bất hạnh thay, lỗi vì ta thúc giục.

Nàng đi trong đêm đến nơi chốn kinh hoàng.

Và ta đã không đi đến đầu tiên!

A! Để thân thể ta bị xé nát và bị trừng phạt tội ác,

Xé nát ruột lòng, cắn xé bạo tàn tan tác, 120

Bởi sư tử sống dưới ghềnh đá này!

Để kẻ hèn nhát không muốn chết là đây!”

Chàng nói thế và nhặt tấm khăn Pyrame đẩm máu đưa lên mặt.

Mang đến gốc cây và hôn khăn thân yêu đầm đìa nước mắt:

“Hãy cùng nhận hôm nay dòng máu ta chảy tuôn”.

Chàng ấn vào mình tự vẫn với thanh gươm, 125

Và rút ra từ vết thương máu nóng,

Chàng ngã xuống đất, và máu phun cao như vỡ ống,

Bị tung ra như vòi nước trào thổi không gian,

Tưới như mưa máu xuống cây rừng,

Máu đẩm gốc rể cây dâu đong đưa thành trái đỏ. 130

Pyrame chân tay còn rẩy run, không muốn người yêu thất vọng vì chờ đợi.

Nàng phóng mắt đi tìm chàng, nóng lòng muốn kể lại những gian nguy đã trải qua.

Nàng nhận ra cây, nhưng trái đổi màu đỏ, nàng nghi ngại việc xãy ra.

Nàng do dự, nàng thấy thân thể chàng thoi thóp trên đất đầy vũng máu.

Nàng lui bước, mặt tái như cây bui xanh lá, 135

Lòng khủng kiếp khóc than, gào khóc cạnh bên,

Nhận ra tấm khăn voan đẩm máu với thanh gươm.

Gươm xuyên ngực, nàng bứt tóc thét gào bên cánh tay người tình yêu dấu.

Khóc bên vết thương chàng, nước mắt trên khuôn mặt nàng đầm đìa máu.

Nàng hôn lên khuôn mặt giá băng: 140

“Thisbé ơi! vận mệnh nào chia cắt tình anh,

Chàng yêu dấu, trả lời em, người yêu anh Pyrame khóc gọi.”

Nghe tiếng nàng, chàng ngẩng đầu lên rồi gục mặt!

Thisbé nhướng mắt lên bóng tối tử thần,

Mắt khép lại nhìn lần cuối cùng. 145

Nàng nhìn tấm khăn nàng và chiếc cán ngà thanh gươm xuyên ngực:

“Chính bàn tay chàng, bất hạnh thay ! vì tình yêu đã tìm cái chết.

Và em tìm thấy trong tay, lòng can đảm tấm gương chàng,

Sức mạnh này để thoát khỏi trần gian,

Em theo bước chàng cùng vào cõi chết. 150

Có thể nói bất hạnh là nguyên nhân sau hết.

Than ôi! chỉ cái chết còn ngăn cách tình ta,

Và cách ngăn sẽ không còn cách xa,

A! ít nữa còn những lời cầu nguyện,

Hai bên cha mẹ Thisbé và Pyrame đau đớn, 155

Cho tình yêu phút cuối sum vầy,

Không cản ngăn đôi tình nhân chung nấm mộ từ đây.

Và cây trái phủ đầy quanh đó,

Đôi trai gái bên nhau gần gủi,

Còn dấu yêu cái chết thương tâm. 160

Không bao giờ màu cây trái tang thương,

Đã chứng khiến sự hy sinh đôi trai gái!»

Nàng nói thế và đâm gươm vào ngực,

Xuyên qua tim đẩm máu Pyrame,

Các vị thần chấp nhân lời cầu nàng, 165

Hai bên cha mẹ cũng chấp nhận lời ước nguyện.

Cây dâu chín cùng chung màu máu đỏ,

Và tro cốt hai người chung một huyệt chôn.»

Ngừng giây phút sau khi câu chuyện đã kể xong,

Leucothoé lại kể, các chị em chung quanh nghe trong yên lặng:

«Ánh sáng mặt trời thiêng liêng kết hoa trái vũ trụ mùa hạ, 170

Kể chuyện tình yêu dưới ánh sáng mặt trời.

Vị thần đầu tiên chứng kiến thời.

Vénus ngoại tình cùng thần Mars*.

Chính là thần đầu tiên thấy mọi sự việc.

Phẩn nộ việc này, thần đã báo cho con trai Junon* việc và nơi ngoại tình. 175 Hay tin, thần rụng rời bỏ dỡ bỏ dỡ thanh sắt đang rèn.

Thần chế tấm lưới nhẹ bằng đồng mắt xích,

Mài dũa tinh tế làm cả mắt thần không trông biết.

Như tấm lưới nhện giăng treo dưới mái ngói nhà,

Phối hợp với lò xo khéo léo tự động tung ra. 180

Và xiết chặt quanh giường đôi tình nhân thần thoại.

Vừa vào lúc người vợ và kẻ ngoại tình vào cuộc trên giường ân ái.

Tài nghệ sáng chế người chồng và tấm lưới bí mật chẳng ai hay,

Hai thần bị cầm tù trong ân ái bị bắt quả tang ngay.

Thần Lemnos* mở cánh cửa ngà cung điện mời các thần chứng kiến. 185

Hai thần nằm đó, tay trong tay, lẫn lộn vào nhau tấm lưới dăng cột chặt.

Một trong các thần không buồn, vì hổ thẹn cùng cùng nhau.

Các đấng bất tử cười, cuộc phiêu lưu vụng trộm, được kể nhiều nhất trên trời cao.

Thần nữ Cythère*, từ đó nuôi căm hận gây một cuộc trả thù đáng nhớ.

Nàng làm cho ai phản bội bí mật tình yêu sẽ bị phản bội trong tình yêu tương tự. 190

Ôi, từ đó về sau, ôi thần tử Hypérion*, vẻ đẹp, sức nóng và ánh sáng huy hoàng.

Thần con mắt hôn lên tất cả, nhưng nàng Leucothée thần không còn trông.

Ngài không ngắm được một nàng tiên, vì tia mắt nhìn phải toàn thế giới.

Ngài thức dậy sớm từ phương đông, và lặn xuống vùng biển nước.

Và khi ngài dừng để ngắm nàng, làm kéo dài giờ trong giá băng. 195

Và đôi khi ngài cởi bỏ ánh sáng trong,

Những phiền muộn trong tim hiện trên vầng trán,

Âm u phủ trên cửa mệt nhọc kẻ vào địa ngục,

Mặt trăng không đến thay giữa cái dĩa mặt trời và đất không gần.

Tình yêu cho ngài màu sắc đỏ, tái xanh. 200

Ngài chỉ yêu Leucothoé, chẳng phải Clymène*, chẳng Rhodé*

Chế ngự trái tim ngài, không phải nàng tiên nổi danh sắc đẹp.

Cho Circé trong đảo Éa*

Chẳng phải Clytie* mặc dù ngài coi thường vẫn ước mơ trong giường ngài,

Cả lúc bị vết thương sâu đau đớn cũ. 205

Leucothoé làm ngài quên các tiên nữ.

Eurymoné người đẹp nhất trong dân tộc, nơi tinh chế đến nước hoa, nàng sinh ra,

Dưới trời Hespérie*đồng cỏ cho ngựa thần Mặt Trời bay qua,

Thức ăn thần tiên mọc giữa cỏ mượt.

Chúng ăn cao lương và cho sức lực mới sau ngày mệt nhọc. 210

Trong lúc chúng ăn thiên lương và nghỉ ngơi cho lại sức ban đêm,

Thần đi vào nơi cư ngụ tình nhân, dưới dạng hình Eurynomé mẫu thân nàng,

Giữa mười hai nô lệ, thần trông thấy Leucothoé quay sợi,

Dưới ánh sáng ngọn đuốc, len long lanh màu sắc mới.

Sau nụ hôn nông nàn như người mẹ dấu yêu hôn con, 215

«Đây là điều thầm kín». Thần bảo các nô lệ ra ngoài sân : «Để mẹ nói một mình với con.»

Khi các nô lệ ra ngoài không còn ai chứng kiến, thần nói:

«Ta là kẻ đo thời gian một năm*, kẻ trông thấy tất cả, ta là con mắt thế giới,

Hãy tin điều này, nàng làm lòng ta sướng vui.»

Leucothoé* nghe rẩy run đánh rơi cả con thoi. 220

Cái guồng tơ trong tay rung rinh, càng làm tăng thêm nhan sắc*.

Cùng lúc đó Apollon lấy lại hình dạng, và vẻ huy hoàng sáng rực.

Sợ hãi bởi thay đổi bất ngờ, chinh phục bởi ánh sáng, thiếu nữ chịu nhường cho bạo lực thần.

Nàng làm sống dậy lòng ham muốn của cô em, Clytie, mà tình yêu với Mặt Trời không quên,

Nỗi ghen tức thúc đẩy ghét ganh tiết lộ lỗi lầm, nàng tố cáo với cha lời bôi nhọ. 225

Hung bạo không thương xót, người cha bất chấp cả lời khẩn cầu con gái.

Nàng thét lên, đưa hai tay lên ánh sáng Mặt Trời,

Nhưng người cha vẫn tàn bạo mặc bao lời.

Man rợ chôn vùi nàng sâu trong lòng đất, trong cát,

Và đắp cao nấm trên mình nàng nặng nề khối đất*. 230

Ánh sáng thần tử Hypérion không thể sáng soi,

Nên mở một lối, để vầng trán bị chôn vùi thấy mặt trời.

Nhưng cái chết đã đến trên đầu giá lạnh.

Dưới nấm đất nặng nề nàng không thể cử động.

Nàng tiên nữ chỉ còn một thân thể im lặng không hồn. 235

Người ta kể rằng từ đó, thần Phébus lái bầy ngựa cả ngày tròn,

Từ khi sấm sét đánh chết Phaéton, để lại trong hồn niềm đau đớn.

Thần thử cứu cấp bằng ánh sáng và sức nóng,

Các tứ chi giá lạnh tình nhân,

Gọi sức nóng và cuộc đời, nhưng số mệnh chống lại việc gắng công. 240

Rồi thần rải nước cam lồ trên thi thể và trên cát phủ.

Thần thốt lên sau ngày dài than thở:

«Ít ra nàng sẽ lên tận trời xanh!»

Tức thì thi thể tiên nữ, thấm nước cốt thánh thần,

Nàng mềm ra và đất thơm mùi hương mới. 245

Một thân cây hương liệu nẩy sinh, rể qua lớp đất mềm vươn lên qua nấm mộ.

Nhưng với Clytie dù cho tình yêu chẳng thể thay đổi lỗi lầm,

Biết lời tố cáo nàng, thần Ánh Sáng không còn viếng thăm,

Và chấm dứt tiếp xúc với nàng từ đó.

Từ lúc ấy sống với lòng tội lỗi, 250

Nàng Clytie héo hon không còn sống với bạn bè,

Dưới mặt trời bên ngoài ngày tháng lê thê,

Nàng biếng trang điểm đầu bù tóc rối.

Chín ngày không ăn uống, chỉ nếm sương mai và nước mắt.

Nàng thẩn thờ không cử động trên đất, 255

Ngắm thần Mặt Trời đi qua trong ngày, nàng chỉ quay đầu,

Thân thể bám vào đất, mặt đổi thay thân thành cọng cây hoa vàng màu,

Và mọc rể quay đầu theo mặt trời soi rọi.

Tình yêu thăng hoa nàng thành một loài hoa mới.*

Alcithoé kể chuyện tích bùi tai mọi người lắng nghe, 260

Nhiều người phủ nhận việc thăng hoa không thể xảy ra,

Người khác tin tưởng các thần có thể biến hóa ra tất cả.

Nhưng Bacchus không có trong thần thoại cổ.

Các cô gái lặng im và xin kể chuyện khác cho,

Alcithoé lại bắt đầu, tay vẫn ném con thoi dệt vải thô: 265

«Tôi không kể các tình yêu quá nổi tiếng núi Ida người mục tử,

Daphnis, bị hóa đá bởi sự nổi giận người yêu tiên nữ.

Bao tình yêu bùng cháy phẩn nộ kinh hoàng*,

Tôi không nói đến, thế nào bởi luật thiên nhiên.

Cặp Scython đổi thay từ đàn ông thành phụ nữ* 270

Và nàng, kim cương, ngày nay người trung thành Jupiter nhũ mẫu,

Ôi Celmis, Curète sinh từ cơn mưa vu sơn,

Và cũng như thế Crocus và Smilax* thành đóa hoa cỏn con, tôi không quên.

Tôi muốn các em lưu ý trước câu chuyện mới.

Hiểu tại sao Salmacis*là dòng nước bỉ ổi, 275

Mà nước sông có tính chất bất lương,

Làm bải hoải và mềm đi những ai tiếp xúc với dòng sông.

Nguyên nhân còn bí ẩn, nhưng ảnh hưởng mọi người đều biết.

Một đứa trẻ sinh từ Cythère* và thần Hermès.

Được nuôi bởi các Naïades trong hang động núi Ida. 280

Dễ nhận ra bởi tên cho bởi mẹ và cha.

Khi khôn lớn vừa tròn ba “lustre”*

Chàng rời bỏ núi rừng nơi sinh trưởng,

Xa Ida, chàng thích lang thang nơi chốn không quen,

Thăm các dòng sông mới, sự tò mò làm mệt nhọc lãng quên. 285

Chàng đi đến Lycie và Carie* gần nhất.

Trong tầm mắt khám phá hồ nước như pha lê trong suốt thấy đất,

Không lao sậy, đầm lầy, không rong rêu bám thuyền chiến chìm, gươm dáo vẫn đục nước trong,

Quanh hồ một vòng thảm cỏ mát luôn luôn xanh*.

Một nàng tiên nữ ở, việc đi săn nàng không thành thạo, 290

Chẳng bao giờ người ta thấy nàng giương nỏ và chạy nhanh đuổi thú vật.

Là tiên nữ duy nhất không có tài khéo léo của Diane*

Người ta kể rằng các chị em thường nói với nàng :

“Salmacis, hãy cầm lấy cây lao và cung tên sắc màu cùng vui thú mệt nhọc săn bắn.”

Nhưng nàng, không cầm lao, ống tên cùng mọi người vui trong cuộc săn đuổi bắt, 295

Khi nàng tắm trong dòng nước trong, chân tay dáng duyên,

Khi chải đầu với lược cây bui Cytore*, gỡ tóc dịu dàng,

Nàng thường soi bóng mình trên nước,

Thường nàng mang tấm voan trắng mờ, mằm nghỉ trên lá nhẹ hay cỏ mướt.

Trong lúc ấy một chàng mục tử qua nơi nàng thường hái hoa. 300

Thấy chàng, nàng khát vọng mộng mơ, thiết tha.

Chải lại mái tóc, mắt nhìn lại khăn áo và dung nhan trang điểm.

Khi thấy mình đẹp dưới mắt người chiêm ngưỡng,

Nàng ngỏ lời : “Thiếu niên ơi, người xứng đáng một thiên thần, một Cupidon,

Nếu người trần thế, sung sướng thay cho mẹ cha đã thụ sinh! 305

Sung sướng cho anh, chị, nếu người có em gái, hạnh phúc cho nhũ mẫu đã cho bầu vú,

Ngàn lần hơn, nếu có nàng được hôn ước,

Được cùng người thắp đuốc đêm tân hôn!

Nếu người có ai, người cùng ta một bí mật nhân duyên.

Nếu người không có ai, ta ao ước được cùng người chăn gối.” 310

Ngỏ xong lời nàng tiên im lời nói,

Thiếu niên đỏ mặt, chàng không hề biết tình yêu,

Mặt ửng hồng làm vẻ đẹp hơn nhiều.

Nàng trông gợi cảm như quả táo đong đưa trên cành trong nắng,

Như ngà voi hồng nhuộm, hay mặt trăng hồng trắng. 315

Khi tiếng chập chỏe đồng rền vang, kêu vô vọng giữa không gian.*

Nàng tiên mong ước hôn chàng trai như người chị hôn em,

Và nàng đặt hai bàn tay trên cổ chàng mục tử.

“Chớ làm thế, tôi sẽ chạy trốn”, chàng nói:

“Tôi sẽ bỏ nàng một mình nơi đây.” 320

Salmacis run rẩy rằng: “Chàng trai lạ ơi hãy sống tự do và làm chủ chốn lưu đày.”

Nàng giả vờ chạy xa, và quay đầu nhìn lại chàng mục tử,

Nàng núp mình trong bụi rậm dày ẩn dấu,

Đầu gối gấp lại và nín thở lặng yên.

Chàng thiếu niên với sự ngây thơ tuổi mới lớn lên. 325

Nhận thấy chung quanh không mắt nào nhìn thấy nơi hoang vắng,

Đuổi bắt nàng quanh thảm cỏ xanh, phóng mình trong nước lặng,

Rong cỏ dưới gót êm và nước tới gót chân,

Rồi bắt được nàng mềm mại trong nước trong.

Chàng cởi tấm voan nhẹ khám phá ra khuôn mắt xinh trang điểm. 330

Salmacis mê ly thấy tấm thân nàng kiều diễm,

Bốc lên trong hồn, nồng cháy khát vọng yêu thương.

Đôi ánh mắt giao nhau, rực rỡ phản chiếu ánh dương.

Vừa ôm nhau nàng rạo rực trong lòng sung sướng,

Nàng cháy bỏng trong đôi cánh tay khát vọng. 335

Nàng không còn tự chủ phút đam mê.

Chàng mục tử bàn tay nhẹ nhàng vuốt ve,

Đôi bàn tay lần lượt ôm nhau trong sóng nước.

Nước pha lê trắng thân nàng ngà ngọc.

Thân mượt nõn nà dưới làn nước sông trong. 340

“Ta chiến thắng, chàng thuộc về ta.” tiên nữ thì thầm.

Nàng ném ra xa tất cả y trang, phóng mình trên sóng.

Dù đôi chút kháng cự, chàng ấn mình trên ngực nàng bàn tay thả lỏng.

Chàng cùng nàng xiết chặt vào nhau,

Và bàn tay ve vuốt đổi trao. 345

Cùng quấn quít như hai con rắn.

Mang tận trời cao bởi vua loài chim, đại bàng trong móng vuốt nhọn sắt,

Lơ lững xoán vòng từ đầu đến tận chân,

Đuôi quấn chung quanh đôi cánh rộng mênh mông,

Như dây trường xuân quấn chung quanh thân cây lớn. 450

Như thú nắm con mồi, ngạc nhiên trên sóng nước ngàn cánh tay mở rộng.

Hậu duệ Atlas* kháng cự vô vọng, nàng tiên hạnh phúc đón chờ.

Nàng xiết chặt chân tay, bám víu vào chàng gắn bó mộng mơ.

“Chàng kháng cự vô ích, chớ hung dữ, chàng không thể thoát.

Các thần ra lệnh chẳng bao giờ ngăn cách, 455

Càng yêu ta, chẳng bao giờ chàng có thể rời xa.”

Các thần chấp thuận lời cầu tiên nữ, hai thân thể hòa đồng thành một.

Như hai cành lá bên nhau, cành này cành khác,

Cùng vỏ thân cây sinh trưởng cùng nhau,

Chung hình dáng không đàn ông, không phụ nữ khác nhau. 460

Nhìn thấy trong nước trong suốt từ đó sinh ra loại người hai giới tính.

Hermaphrodite nam nữ không còn đặc tính,

Đưa tay lên cao, giọng nói nàng ồ ề giọng đàn ông hơn.

“Hãy cho con trai cả hai giới tính, cả cha và mẹ hồng ân chung.

Mà tất cả mọi người khi tắm dòng sông này sẽ trở nên biến đổi. 465

Tính đàn ông chỉ còn phân nửa, khi ra khỏi, mất đi rắn rỏi.”

Cảm động cha mẹ nghe con trai, chấp thuận lời cầu,

Từ đó dòng sông mang đặc tính ấy về sau.”

Chuyện ngừng kể, các cô gái Minyas tiếp tục công việc làm chăm chỉ,

Và xem thường các thần đặt bày hội lễ. 470

Bổng dưng tiếng trống hội từ đâu, thì thầm tiếng kèn cong vọng vang,

Cùng tiếng đồng chập chỏe oang oang,

Mùi trầm ngát, mùi hoa nghệ hương thơm xông ngát.

Ôi điều kỳ diệu lạ lùng những tấm màn xanh biếc,

Những màn vải bồng bềnh phủ cây lá trường xuân, 475

Và một phần đã biến thành vườn nho xanh,

Các chùm nho thay cuộn len đong đưa đỏ hồng dưới nắng,

Và thời gian đến lúc không đêm không ngày ánh sáng,

Ranh giới của ban ngày và của bóng tối hoàng hôn.

Trên mái nhà muôn ngọn đuốc sáng rực lên, 480

Lâu đài chiếu rực ngàn muôn tia sáng.

Loài quái vật, quỷ ma, tiếng hú kinh hồn vang xa thẳm.

Ba chị em Minyas chạy trốn cuối lâu đài khói dâng,

Trốn ánh sáng trốn ngọn lửa bốc lên.

Trong lúc tìm nơi ẩn trốn, những tấm màng mở rộng trên thân thể dần dần co cụm. 485

Đôi cánh nhẹ bao phủ cả tay chân dang rộng,

Bóng tối không còn cho biết đến hình dáng đầu tiên.

Không cần đến lông vũ, nó bay trong không, trên đôi cánh da trong,

Chúng muốn nói, nhưng giọng nói chỉ còn tiếng kêu yếu ớt.

Từ thân thể mong manh, thì thầm chí chít, 490

Tiếng nói duy nhất còn cho than vãn đau thương.

Chúng ở trong nhà và không ở trong rừng,

Thù địch ban ngày, chúng chỉ thấy trong đêm tối,

Chúng chỉ còn biết khi Sao Hôm vừa tới.

Cả vùng Thèbes cử hành lễ hội Bacchus rộn ràng, 500

Các cô dì thần mới ca tụng khắp nơi sức mạnh lừng vang,

Chỉ có tất cả các cô gái Cadmus không ưu phiền niềm đau các chị.

Các con họ vinh dự chia sẻ chuyện Althamas

Một thần dành riêng cho trẻ sơ sinh,

Và với đầy kiêu hãnh trong lòng. 505

Biết điều đó thần mẫu Junon bất bình câu chuyện,

Rằng: “Con trai kẻ ngoại tình* sao có thể thăng hoa thành Méonie* thú biển,

Thường phóng lên trên mặt nước mênh mông.

Phải bầm tả tơi đứa trẻ bởi bàn tay chính mẹ nó sinh.

Và biến ba cô gái Minyas đôi cánh thành một loài chưa từng có. 510

Junon sẽ trả thù tất cả, làm cho tất cả tình địch phải than khóc,

Vì những điều gian dâm quyến rũ ông chồng !

Điều trả thù ta có đủ hả lòng, ấy có phải tất cả quyền lực ta chăng.

Chính hắn dạy ta những điều ta phải hành động.

Người ta có thể nhận từ kẻ thù bài học. 515

Cái chết của Penthée dạy ta có thể hoang tưởng rất nhiều điều.

Tại sao kích thích bởi chị em Ino* trong cùng lầm lạc bấy nhiêu.”

Một con đường dốc lên đầy bóng râm cây thông đỏ.

Dẫn đến cõi địa ngục qua bao thâm sâu lặng lẽ.*

Nơi đó hơi sương xông lên từ Styx đầm lầy. 520

Nơi đó người đi xuống khi rời khỏi cuộc đời.

Bóng người chết sau khi nhận vinh dự nơi nấm mộ.

Xanh tái và Lạnh lẽo* nơi sa mạc hoang lộ,

Nơi người ta thấy những Hồn ma mới lang thang.

Không biết chắc đâu dẫn tới vùng người chết con đường. 525

Lâu đài khủng khiếp tối đen vua Địa Ngục*

Những đại lộ vô số và cánh cửa mở mỗi bên dẫn vào thành rộng lớn,

Giống như biển, mỗi nơi đất chảy ra các dòng sông.

Là đường đến tất cả các âm hồn.

Trở nên chật hẹp bởi đám đông linh hồn vội vã, 530

Không còn cảm nhận đã gần đến chổ.

Lang thang đó đây trắng bệch các ma hồn.

Không xương, không thịt, hồn đi đến Forum*

Kẻ khác đi đến lâu đài vua tối tăm hình bóng.

Kẻ làm công việc theo hình ảnh đã làm khi còn sống. 535

Junon, nương tử Saturne giải quyết công việc từ cõi trời đi đến u minh.

Với bao nhiêu thù hận và giận dữ trong lòng.

Vừa đến nơi nghe bước chân thần thánh đến ngưỡng cửa rung động.

Con chó ngao Cerbère*, ba đầu kêu vang ba giọng.

Junon gọi ba chị em con gái Đêm Tối*, điểu linh khắc khe kinh hoàng. 540

Canh Địa Ngục, ngồi trước cửa kim cương.

Chúng ngồi chải tóc, mỗi sợi tóc là một con rắn độc khủng kiếp.

Từ lúc nhận ra thần mẫu qua làn sương dày, chúng đứng dậy đón tiếp.

Nơi đây trừng trị các tội hình*,

Nơi kia Tityus trải dài chín tất trên đất thân mình. 545

Bầy kênh kênh, xé lòng rút ruột.

Nơi nọ Tantale, nước chảy trốn không ngừng, không thể uống,

Trái cây thoát khỏi bàn tay khi muốn hái ăn.

Và chàng Sisyphe đẩy lên dốc tảng đá lớn lăn,

Lăn vài bước đá lại tụt rơi vào chổ cũ. 550

Nơi kia Ixion quay bởi bánh xe đuổi và tránh không ngừng nghỉ.

Nơi nọ kẻ dám giết chồng, hậu duệ Bélus mang vò nước thủng chảy luôn luôn,

Nương tử Saturne ném tia nhìn nổi giận vào đám phạm nhân,

Từ Ixion cho đến Sisyphe rằng : “Tại sao chỉ tất cả anh em chịu sự trừng phạt vĩnh cửu.

Mà Althamas kiêu ngạo và vợ trong lâu dài huy hoàng, luôn vinh quang mà với ta kinh bỉ?.” 555

Bà nói tất cả hận lòng và ước muốn trả thù.

Bà muốn lâu đài Cadmus không đứng vững dài lâu.

Ba điểu linh phải kéo Athamas ra trừng trị tội.

Lệnh truyền, lời hứa tưởng thưởng, kích động, bà dùng tất cả để sai khiến ba quái điểu.

Cuối cùng bà im lặng, Tisiphone lắc lư đều tóc trắng rối tung, 560

Ném ra phía sau đầu tóc rắn và nói rằng :“Chẳng cần dài dòng lệnh ngài sẽ được thi hành,

Ngài hãy từ bỏ nơi khủng kiếp này, trở về cõi trong lành Olympe cao thượng.”

Junon rời xa về cõi thiên với lòng vui sướng.

Iris Cầu Vòng, nương tử Thaumas rắc nước tịnh tắm mát sương mai.

Trong lúc Tisiphone nghiêm khắc cầm ngọn đuốc đẩm máu, mặc áo choàng máu đỏ còn rơi. 565

Đai thắt con trăn lớn rời khỏi chốn tối đen ngục thất.

Đi hộ tống có quỷ Tang tóc, Ghê sợ, Kinh hoàng, Điên dại, dữ dằn khuôn mặt,

Ả dừng trước ngưỡng cửa lâu đài Athamas.

Các cửa rung động, cánh cửa gỗ cây thích, nhợt nhạt tái xanh, ánh mặt trời rời xa.

Điềm tiên báo làm vợ chồng Athamas và chính ông lạnh gáy. 570

Họ muốn trốn khỏi lâu đài, nhưng Érinye bất ngờ ̣ứng trước mặt tung nhảy.

Hai cánh tay chận đường, tóc đong đưa đầy rắn độc lắc lư.

Bầy rắn dữ phì phò trên vai, leo trên trán, phun nọc độc lưỡi lừ đừ.

Ả tóm giữa đám tóc hai con rắn, ném ra từ hai bàn tay thối hôi.

Chúng bò lục lạo trên ngực Ino và Athamas và nọc độc phù hơi, 575

Thân hình họ không bị thương, nhưng chỉ có tâm trí bị tổn hại bởi tàn bạo loài rắn dữ.

Érinye có mang trong mình thuốc độc tồi tệ,

Bọt con Cerbère nôn mửa và nọc độc Échidna*

Tạo nên cơn sóng ảo giác, trí nhớ mù lòa,

Lý lẽ, tội ác, khóc than, điên cuồng hăng say chém giết, 580

Sự lẫn lộn kinh hoàng đẩm máu mới gieo rắc,

Quậy lên với cây độc cần nấu trong một nồi đồng.

Đôi vợ chồng run rẩy khắp mình,

Érinye rót trong tim họ chất độc đến tận cùng gan ruột tạo nên hoang tưởng.

Rồi lắc lư ngọn đuốc hai vòng nhanh chóng tạo nên hai vòng lửa, 585

Chiến thắng và hãnh diện đã thực hiện mệnh lệnh nữ thần,

Ả trở về nơi cư ngụ chốn bóng tối vua địa ngục, cởi con trăn thắt dây dai quanh mình.

Thốt nhiên, công tử Éole* giữa lâu đài thét lớn :

“Io! Các bạn ơi, hãy chạy đến cái bẩy trong rừng, ta vừa bắt được bầy sư tử con và mẹ nó.”

Hoang tưởng! hắn nhìn vợ là con sư tử cái và chạy theo. 590

Hắn kéo Léarque ra khỏi vú mẹ, cười bi bô, nắm đôi cánh gieo.

Quay hai ba vòng trong không, trong điên dại ném vào tường xương vỡ vụn.

Ino lầm lạc bởi đau đớn thuốc độc trong mạch máu, thét lên kinh khủng.

Nàng trốn chạy ngoài sức mình, mang trong đôi tay trần, 595

“Ôi Mélicerte*” dịu hiền, “Évohé Bacchus” nàng thốt lên.

Nghe tên Bacchus, Junon cười: “Nhận, phần thưởng chăm sóc cho con trẻ!”

Nhô lên một mỏm đá cao, đào sâu bởi sóng biển tránh các cơn giông bão.

Đỉnh núi dốc đứng trên nước tiến xa hơn.

Ino gắng hết sức trong cơn hoang tưởng leo lên. 600

Không ngại, nàng ôm đứa trẻ trong tay vượt núi, sóng làm nàng rơi xuống bắn tung bọt trắng.

Lúc đó Vénus chạnh lòng bởi cháu gái khổ đau không xứng đáng.*

Bèn nói với Neptune bằng giọng nói vỗ về dịu dàng :

“ Thần Biển Cả, ngài được chia cho cai trị đế quốc hùng mạnh nhất trần gian,

Chỉ sau đế quốc cõi Trời, ôi Neptune, rất nhiều nơi ngài, tôi chờ đợi, 605

Hãy xót thương cho cháu con tôi với,

Ngài thấy nó bấp bênh trên biển rộng Ionie,

Hãy nhận nó vào trong hàng ngũ các thần đế quốc ngài đi.

Sự tốt lành nơi làn sóng của ngài tôi đã cảm nhận,

Nếu sự thật, tôi đã được tạo sinh từ lòng vực sâu vô tận, 610

Mà tôi mang tên Hy Lạp, chứng minh nguồn gốc tôi sinh.*»

Neptune bằng lòng nhận lời cầu xin,

Thần thu nhận Mélicerte và mẹ nó, hai người trần thế,

In vào trán sự uy nghiêm thần thánh, đổi thay tên và khuôn mặt.

Người mẹ trở thành Leucothé, và đứa con thành thần Palémon, 615

Các thị nữ Ino chạy nhanh theo dấu bước chân,

Họ thấy phía sau đỉnh đá, và không còn nghi ngờ nàng đã chết,

Họ thương xót, điêu tàn gia đình Cadmus, đau đớn trong lồng ngực, xé quần áo, bức tóc,

Họ kết án thần mẫu bất công, quá tàn bạo với người tình của chồng.*

Xúc phạm những lời đắng cay oán than, Junon thét lên: 620

«Các người sẽ thấy nơi chính các người tấm gương kinh hoàng sự tàn bạo»

Hậu quả tiếp theo sau lời hăm dọa: lúc tha thiết nhất nàng nói thành hình tự tạo :

«Tôi sẽ theo nữ hoàng xuống tận biển sâu»

Có nàng chưa kịp phóng mình, đã không thể cử động, thành đá đứng cao đầu,

Nàng đấm vào ngực, khi tay đưa lên bổng dừng thành đá cứng, 625

Nàng vươn tay vào sóng, tay thành đá chắn.

Nàng đưa tay bứt tóc, tóc bổng thành đá với các ngón tay.

Mỗi một nàng đều thành đá lúc động lay,

Có vài nàng đ̃a hóa thành chim, giữ việc tiếp đón bên bờ biển,

Lướt đôi cánh trên mặt nước sóng lượn. 630

Cadmus không biết con gái và cháu trai trở nên thần biển trong số các thần,

Lòng đau thương, bại liệt bởi bao thất bại tiếp nối xích xiềng.

Bởi bao kỳ diệu ông chứng kiến, ông từ bỏ kinh thành đã thành lập.

Nghĩ vận mệnh đau khổ trong nơi ông ở, hơn cả gia tài sự nghiệp.

Sau thời gian dài lang thang, ông dừng lại cuối cùng nơi xứ Illyrie*. 635

Cùng đồng hành, người vợ theo chân ông ra đi.

Chồng chất bởi thương đau, qua năm tháng,

Ông vạch lại trong ký ức, đầu tiên trong gia đình những bất hạnh.

Những điều làm sống lại trong câu chuyện kể ra,

Cadmus rằng: «Có phải bất hạnh khởi đầu từ con rồng thiêng đâm bởi ngọn lao ta, 640

Làm ta xa cách Tyr, ta chôn răng rồng trong đất, mở đầu gieo hạt như thế?

Nếu chính cơn giận trả thù xưa của các thần không thể tránh,

Mà ta thấy tay chân như con rắn dài ra.*!»

Cadmus thấy da cứng lại bao phủ vẩy, sườn đen như chạm sứ màu xanh lơ.

Rơi bằng ngực và trườn mình bò sát, 645

Chân xích xiềng cái nọ lẫn cái kia, cong như ngọn lao co giản và sắc nhọn không cảm giác.

Còn hai cánh tay hắn đưa lên với người tình, chảy dòng nước mắt còn lại hình thái con người.

«Lại gần đây, hôn thê tôi ơi! lại gần, ôi bất hạnh! Còn một chút gì nơi tôi.

Chỉ còn sót bàn tay, thân rắn đã bao phủ khắp tất cả.»

Ông con muốn nói nhưng lời đà hụt hẩng, khi muốn nói ra chỉ còn tiếng rít xa lạ. 650

Lời duy nhất ông để lại cho thiên nhiên.

Đấm tay lên ngực trần, người vợ thở than:

«Ôi chốn này Cadmus, bất hạnh hóa thân thành sinh vật khốn khổ.

Cadmus ơi! Ta thấy gì? Chân anh đâu? Vai anh đâu? Tay anh đâu hỡi!

Trong lúc em hỏi, khuôn mặt anh, đâu màu da anh, tất cả trở nên thế này chăng? 655

Các thần Olympe hãy đổi thay tôi thành con trăn giống chàng?

Nàng im lặng, con trăn hôn trên môi nàng, như điều vợ chồng cùng âu yếm.

Con trăn quấn quanh mình quanh ngực yêu mến,

Vòng quanh người nàng từng vòng tròn như xưa quanh cổ ôm hôn,

Tất cả chứng nhân, các bạn đồng hành Cadmus run rẩy kinh hồn, 660

Nàng vuốt ve bàn tay âu yếm trên đầu rồng và mào rực rỡ.

Bỗng nhiên hai con trăn đi từng vòng bên nhau, và biến mất trong khu rừng nhỏ.

Vì thế cả ngày nay trăn không bao giờ trốn người trần.

Chúng không cắn làm thương tích ai, loài bò sát hiền lành như số mệnh đầu tiên.*

Sự thăng hoa này được vinh quang bởi đời sau con cháu tin tưởng. 665

Tại Ấn Độ chinh phục niềm tin tưởng, và Hy Lạp lập nên đền thờ thần tượng*.

Chỉ con một mình Abas dòng máu lưu truyền,

Acrisus đẩy lui khỏi thành Argos,*một mình vũ trang chống lại thần.

Chàng từ chối nhận là con trai Jupiter.

Chàng từ chối cả danh này cho Persée, một cơn mưa vàng sinh ra trong bụng Danaé. 670

Nhưng nhanh chóng điều to tát là thực tế quyền hành.

Arcrisus* không cảm thấy hối hận vì đã chống thần Bacchus phủ nhận đứa cháu ông.

Kẻ được nhận vào cõi Trời, kẻ mang cái đầu con quái vật nổi tiếng.

Dựng lên trên mình rắn, lớp vỏ trong tay, vượt trên đồng phì phào hơi thở lượn.

Chiến thắng Gorgone, lượn trên cát Libye*. 675

Khi các giọt máu rơi vào quái thú trên đầu,

Đất đón nhận, sôi động và sinh ra nhiều loài rắn, đó là nguồn gốc các loài rắn trên mặt đất.

Rồi đong đưa trong không gian, nó bay dù ngược gió.

Dù mây đen mang đến cơn mưa đông.

Nó thấy trên trời cao mặt đất xa xăm. 680

Trong khi bay nó lan khắp vũ trụ.

Ba lần nó thấy Đại hùng tinh lạnh lẽo, và sao Cua hai càng hung dữ,

Nó lần lượt khi bay về hướng đông, khi về hướng Tây.

Cuối cùng khi trời lặn sợ bóng đêm, bên bờ Hespérie*, vương quốc Atlas nó ngừng bay.

Nó đòi nghỉ ngơi, cho phục sức đúng lúc, 685

Cho đến giờ Lucifer*mang lửa Bình minh, Bình minh trên chiếc xe Mặt Trời đỏ rực.

Là khi hoàng tử của Japet cai trị, Atlas vượt trên tất cả người trần thế bởi to lớn dạng hình.

Thần nắm dưới luật ngoài thế giới, và biển phủ sóng trên đường đi thái dương.

Ngoài hơi gió, thần cho nơi trú ẩn chiến xa chạy cả ngày mệt mõi.

Ngàn bầy cừu, bầy bò lang thang trên cánh đồng cỏ. 690

Vương quốc ngài không vướng bận bởi ranh giới đế quốc láng giềng.

Cây cối bóng râm mát lung linh ánh vàng trên trái táo vàng, treo lủng lẳng vòm lá xanh.*

Persée nói rằng: «Hoàng tử. nếu Jupiter là cha tôi, tôi sinh ra trong huy hoàng danh tiếng.

Nếu hoàng tử chiêm ngưỡng cho điều to lớn,

Hoàng tử cho thể chiêm ngưỡng điều tôi làm: 695

Tôi cầu người cho nghỉ ngơi và tiếp tân.»

Atlas còn nhớ lời cầu đồng cũ mà Thémis phán trên núi Parnasse*.

«Atlas, một ngày đến, cây của người sẽ đầy trái vàng bóng mát.

Và đứa con trai của Jupiter được dành riêng vinh quang sự chinh phục này.»

Sợ hãi bởi lời đồng phán, Atlas xây quanh khu vườn một bức tường dày. 670

Một con quái long canh giữ vườn, lối vào cấm cửa người xa lạ.

Nó bảo rằng: «Hãy tránh xa đi, không vinh quang mạo nhận nào đến đây cả.

Và chính Jupiter không thể cứu người.»

Nó hùng hổ hăm dọa, muốn đuổi người đến khỏi lâu đài.

Cả các anh hùng do dự và nói lời êm ái nhưng nhất quyết. 675

Quá yếu đuối để chống cự, ai có thể ngang bằng sức mạnh Atlas?

«Chính vì anh làm chút ít điều tôi mong cầu, anh sẽ nhận được tặng phần,.»

Và nó quay sang bên trái giới thiệu với hắn khuôn mặt gớm ghiếc của Méduse,

Trụ đá đã thay đổi thành núi, râu và tóc đã hóa thành rừng rậm,

Vai và tay thành các ngọn đồi, cái đầu nhô lên trên đỉnh núi, xương thành đá, 680

Thân thể trải rộng, tăng trưởng bao la và từ nay về sau,

Vị thần, ý muốn như thế, sức nặng bầu trời và tất cả các vì tinh tú đặt toàn thể trên vai.

Cháu trai Hippotès* đã nhốt các luồng gió trong ngục tù vĩnh cửu.

Lucifer nhắc lại loài người công việc, lấp lánh trên vòm trời ánh sáng sống động.

Percée lấy đôi cánh, buộc lại đôi hài, trang bị một thanh kiếm cong, 685

Cất cánh bay nhanh, rẻ khí trên không trung; thần bỏ lại bên phía trái, phía phải nhiều vùng,

Khi thần hạ mắt nhìn xuống dân tộc Éthopie, nơi cai trị Céphée*.

Do kết án bởi một đạo luật Ammon khe khắc.

Andromède* chịu tội bởi lời tự hào kiêu ngạo của mẹ nàng.

Persée thấy cánh tay nàng bị xiềng trên một tảng đá hoang. 690

Nếu làn gió Zéphirs không lay động làn tóc,

Nếu trên mi rung động nàng không tuôn dòng nước mắt,

Chàng sẽ lầm với pho tượng cẩm thạch chạm khắc khéo tay.

Vẻ đẹp làm chàng bất động, một ngọn lửa tình mới không hay,

Quyến rủ bởi nhan sắc trong mắt nhìn, như quên cả đập cánh. 695

Chàng ngừng lại và thốt lên:«Không, nàng không thể sinh ra để bị xiềng xích.

Mà để sum vầy với tình nhân mê say.

Hãy nói cho ta biết tên nàng, từ chốn nào, tại sao nàng bị xích sắt hai tay.»

Trước tiên nàng lặng im, trinh nữ không dám thốt lời cùng nam giới.

Nàng sẽ dấu khuôn mặt dưới bàn tay nếu nàng không bị trói. 700

Nàng bớt khóc và đôi mắt lệ rưng rưng,

Cuối cùng nàng nói vì giục giã trong lòng,

Và sợ chàng cho rằng im lặng vì hổ thẹn lỗi lầm dấu diếm.

Nàng cho chàng biết tên, xứ sở, và vì sắc đẹp nàng, đã làm lòng mẹ hãnh diện.

Bất ngờ sóng biển đến bao la, nàng chưa kịp nói xong. 705

Con thủy quái hiện ra trên vùng biển rộng mênh mông.

Nó tiến bước và nhanh chân hai bên sườn rộng.

Nàng thiếu nữ thét lên vô vọng.

Người cha sầu não và mẹ nàng, cả hai cùng khổ đau,

Mẹ nàng lòng mặc cảm tội nào, 710

Ôm nàng trong tay, họ không thể cứu nàng, chỉ khóc than và thất vọng.

Kẻ lạ nói: «Nước mắt hai vị có thể chảy vì vui sướng,

Vì giờ đây ta có thể cứu nàng, ta muốn xin bàn tay nàng ưng thuận cuộc hôn nhân,

Ta, Persée, con trai Jupiter, từ cơn mưa vàng trong tù ngục thụ tinh.

Ta Persée, chiến thắng Gorgone, đầu lởm chởm tóc rắn. 715

Ta mang cánh, dám phiêu lưu trong không khí,

Không còn hoài nghi, ta sẽ được chọn lựa làm rể giữa các người tranh cầu hôn.

Bao nhiêu danh dự ta muốn, nếu được hổ trợ bởi các thần,

Giúp vào điều tốt lành, nàng cùng ta hôn phối,

Ta dấn thân cứu nàng lòng can trường tiến tới.» 720

Điều kiện được cha mẹ nàng chấp nhận, ai có thể đắn đo hơn?

Họ thúc dục,họ hứa hẹn Andromède làm hôn thê và của hoàng gia hồi môn,

Như con tàu rẽ lái trên nước, bàn tay vận động đổ mồ hôi bởi các thủy thủ,

Đẩy làn sóng qua hai bên trước ngực, tiến bước con quái thú.

Khoảng cách từ tảng đá nó vượt qua, chỉ vừa tầm đạn bắn đi tung bay. 725

Bất ngờ người anh hùng dậm chân trên đất, phóng đi vút tận trên mây.

Bóng trải dài trên mặt nước, con quái thú tấn công dữ dội vào cái bóng.

Khi con chim ưng Jupiter nhận thấy trên đồng con rắn,

Cái lưng vàng lóng lánh dưới mặt trời.

Nó tấn công từ phía sau, để ngăn ngừa cái miệng rắn hung bạo nọc phun hơi.. 730

Nó xiếc chặt hai chân móng vuốt vào cổ,

Cũng như thế Persée qua không gian nhanh đôi cánh vổ.

Đâm thẳng vào lưng rung rinh xuyên qua ngực con quái vật với thanh gươm cong.

Con rồng đau đớn bởi vết thương sâu, khi vùng vẩy trên không,

Khi chìm trong sóng như con heo rừng hoảng sợ, 735

Quay quất cuộn lăn giữa bầy chó dữ,

Người anh hùng với đôi cánh nhẹ bay, tránh nhát cắn cái mồm,

Tung ngọn gươm khắp nơi như mùa gặt hái cái liềm,

Nơi gươm lướt qua, trên cái lưng vẩy rồng dựng đứng,

Trên sườn, trên đuôi, cuối cùng như cái lao nằm thẳng. 740

Như con cá bị thương mình đâm lủng bởi ngàn nhát dao*.

Con quái vật mửa ra từ mồm như sóng biển máu trào.

Đỏ như máu tung toé trên cánh Persée làm nặng bước.

Nhưng không dám cởi đôi cánh đẩm ướt.

Thần nhận ra một đỉnh đá nhô lên giữa biển lặng im. 745

Từng phủ lắp bởi làn sóng con rồng khuấy lên.

Tay vịn lấy, tay trái nắm mũi đá tiến bước,

Và tay khác ngọn gươm đâm vào mình con quái vật,

Bên bờ vang lên tiếng cổ võ tiếng vỗ tay bay đến tận cõi các thần.

Mang niềm vui, Cassiopée và Céphée, người cha chào đón Persée con rể thương thân. 750

Tuyên bố vinh danh kẻ cứu nguy hoàng tộc.

Cỡi trói xích xiềng, Andromède tiến bước,

Andromède là hôn thê, phần thưởng sau cuộc chiến đấu gian nan.

Percée rửa trên sóng biển, hai bàn tay vinh quang.

Và làm hoảng sợ trên cát cái đầu tóc đầy con rắn. 755

Chàng trải trên đất một cái giường êm ái,

Các cành cây phủ mọc trong biển phủ rong.

Đặt lên trên chiếc đầu «Méduse la phorcydienne»*

Những cành rong tươi mát, riêu biển xốp đầy nhựa sống,

Lôi cuốn những con rắn của Gorgone làm nó trở nên cứng, 760

Và rong biển cũng trở nên rắn chắc chung quanh.

Các tiên nữ thử làm lại điều kỳ diệu trên kẻ khác, vui sướng đều thành công

Nhiều lần các nàng ném các mảnh vỡ như gieo hạt.

Cho đến một ngày san hô* giữ nguyên tính chất và cứng khi tiếp xúc với không khí.

Nó giản nở trong sóng nước và trở thành đá khi ra khỏi biển xanh, 765

Persée bày biện trên cỏ ba bàn thờ cho ba thần.

Bên trái cho thần Mercure, cái khác cho trinh Thần Chiến thắng.

Và bàn thờ cho Jupiter chính giữa,

Hiến tế cho Minerve con bò cái, thần mang đôi cánh con bê,

Và Thần vương con bò mộng to. 770

Sau đó chàng dẫn Andromède ra đi với của hồi môn giá cuộc vinh quang chiến thắng,

Thần hôn phối và thần tình yêu thắp ngọn đuốc sáng,

Người ta rắc nhựa hương trên ngọn lửa, trên các cửa thành treo đèn kết hoa,

Tiếng đàn lia và tiếng sáo cung điệu vui vẻ chan hòa.

Lời chúc tụng và lời hoan hô vang khắp. 775

Cửa mở rộng, thấy từ xa vàng trang trí cổng thành lấp lánh.

Các thủ lĩnh ưu tú Céphéens ngồi vào bàn tiệc trân trọng khoản đãi bởi nhà vua.

Cuối buổi tiệc, rượu dồi dào kích động tâm hồn và lời nói tự do,

Hậu duệ Abas muốn biết phong tục và phong cách nơi xứ sở.

Sau khi tìm hiểu, một trong các tân khách hậu duệ Lyncée* bày tỏ: 780

«Bây giờ Persée gan dạ hãy kể cho chúng tôi nghe,chúng tôi khẩn cầu,

Cố gắng gan dạ nào, mưu kế nào khiến con rắn lớn to đã chặt bị đầu.»

Hậu duệ Agénor trả lời rằng: «Dưới đồng Atlas lạnh giá, nơi che chở bởi dãy đá núi,

Vào nơi ở hai cô gái Phorcys, cả hai chỉ có một con mắt nhìn lần lượt trao đổi.

Khi cô này trao con mắt cho cô kia, tôi đã đánh tráo bởi mưu kế khéo khôn, 785

Bởi nhanh nhẹn bàn tay mà hai cô không nhận biết gì hơn.

Bởi con đường dấu kín khó đi, cắt ngang giữa rừng hiểm trở và các tảng núi lạ ,

Tôi đến nơi ở Gorgone, tôi nhận ra các khuôn mặt dưới dạng Méduse người, thú vật thành đá,

Khuôn mặt xấu xí tôi nhìn, nắm cán gươm tay trái, chờ khi quái vật đầu rắn ngủ say.

Tôi chặt vào cổ, đầu lăn lóc tung bay. 790

Bất ngờ Pégasse* tung bay trên đôi cánh nhanh chóng,

Và Chrysaor em nó sinh cùng Gorgone huyết thống.

Persée kể tiếp theo cuộc chiến đấu gian nguy một còn một mất trong hành trình dài.

Vùng biển nào, xứ sở nào dưới chân nhìn thấy từ trên trời.

Các vì tinh tú lướt qua dưới đôi cánh trong không bay lượn. 795

Chàng lặng im khi mọi người nghe hết khát khao câu chuyện.

Một khách mời hỏi tại sao một mình nó có tóc lẫn giữa bầy rắn trong các chị em.

Khách Céphée rằng«Điều anh hỏi đáng kể thêm,

Nguyên cớ, nổi danh bởi sắc đẹp. Mésuse là đối tượng ngàn người cầu hôn ao ước.

Và nguyên nhân của bao ghen tuông tranh chấp. 780

Giữa các nét đẹp, mái tóc người ta yêu hơn,

Tôi biết nhiều người, bảo đảm rằng đã trông,

Người bảo rằng: vẻ đẹp đền thờ Minerve bị thần biển cả tàn phá.

Con gái Jupiter quay mắt nhìn thấy dưới tấm khiên khuôn mặt trinh nữ,

Không thể không trừng trị âm mưu này. 785

Thần đã đổi thay Gorgone thành rắn độc khủng kiếp trên tóc bay,

Giờ đây, để làm quân thù hoảng sợ Thần mang chiếc khiên da thú,

Phủ trước ngực các con rắn độc hung dữ. 788

CHÚ THÍCH

Mynias, con trai Nepturne theo vài thần thoại là cha Orchoménos, người thành lập thành Orchomène, cho cái tên Myniades
Da con hoảng gọi là «nébride»
Ovide kể các tên thần với các ý nghĩa: Bromius «run rẩy», Lyéus «kẻ giải thoát (lo âu)», Thyonéen «con trai Thyionéen» một tên khác của bà mẹ Sémélé, Lénéus «thần thùng ép rượu nho». Éléléeus «tiếng hú hu lu các Bacchantes, Évhan: tiếng kêu vui sướng «Évohé», Nyctélius «Ban đêm» vì lễ chỉ cử hành ban đêm, Iacchus tên bí mật của thần.
Chiếc sừng là dấu hiệu cao cả thần thánh, oai dũng như bò mộng.
Ovide lập lại chuyện kẻ phạm tội chống lại đám rước Bacchus bị trừng phạt, Penthée bị hóa thành heo rừng bị mẹ và các dì chặt chân và bọn thủy thủ Tyrréniens bị ném xuống biển sóng hoá thành cá heo. Lycurne vua Thrace bị mù. tự chặt chân tay mình.
Pallas Athéné là thần các công việc may dệt, thủ công khéo tay.
Dercétis là một thần nữ vùng Assyrien, con gái là Sémiramis đã thăng hoa thành con chim bồ câu. Người ta không biết chuyện một naïade thăng hoa đàn ông thành cá.. Bốn câu chuyện có nguồn gốc giữa Địa Trung Hải và Assyrie. Ovide kể các thần thoại xưa vùng Đế Quốc La Mã.
Théocrite (Idyll XVI) có nói đến xứ sở Sémiramis cai trị đã xây một tường thành rộng. Huyền thoại này có trước Ovide không xa, Hygin tả tường thành này trong bảy kỳ quan thế giới đương thời, Trong Fables lũy tường này bằng gạch đá và thanh song sắt không thể nào vượt qua.
Tình yêu vụng trộm giữa Aphrodite-Vénus và Arès-Mars bị tố cáo bởi Thần Mặt Trời. Chồng Vénus là Héphaïstote-Vulcain chế cái máy bẩy trói chặt hai thần đang làm tình trên giường và mời Zeus cùng các thần phân xử (Odyssée bản dịch thơ lục bát Nhất Uyên Phạm Trọng Chánh VIII, 226 và tiếp theo).
Héphaïstos-Vucain, thần Hỏa Thái, chế máy móc, dụng cụ, vũ khí tinh xảo, con trai Junon-Héra và Jupiter-Zeus, vì bênh mẹ nên bị Jupiter-Zeus nắm chân ném xuống trần, rơi xuống Sicile lập lò rèn trong núi Etna, chân đi cà thọt. Héphaïstos chế và điều khiển các “robot” đầy tớ gái bằng vàng từng rèn khiên và vũ khí cho Achille theo lời khẩn cầu của Thétis mẹ Achille.
Lemnos, trên biển Égée nơi thần Vulcain được dạy dỗ và làm việc.
Nơi đảo Vénus sinh ra.
Hypéron, con Ciel và Terre, cha của Aurore, Soleil, Lune và tất cả các tinh tú.
Clymène, sinh ra Phaéton chuyện kể trong quyển I. Rhodé tiên nữ đảo Rhodes, con gái Neptune và Vénus.
Nghĩa là vùng Tây Phương, Hespéros con của Aurore và Atlas, Sao Hôm tên La tinh là Vesper (buổi tối). buổi sáng là Lucifer (sao mang đến ánh sáng)

218.Ovide diễn tả Thần Mặt Trời đồng hóa với Apollon, vai trò đo thời gian, đã tả trong quyển II tả cung điện thần Mặt Trời. Ẩn dụ Oculus mundi, là nguyên tắc lý thuyết mặt trời, mà Hoàng đế La Mã Auguste và các vua kế tục tuyên xưng là vua Mặt Trời. Vua Louis XIV nước Pháp về sau cũng xưng là Roi du Soleil. Dân tộc Nhật xưng là con Thái Dương Thần Nữ.

220.230. Ovide chuẩn bị kể sự thăng hoa thành các loài hoa. “Xứ dân tộc các mùi hương”, Leucothoé trở thành một cây hoa làm dầu thơm.

Thẩm mỹ trong rối loạn tinh thần gây nên bởi đam mê có một vị trí trong loại chuyện kể này, nó thường tái diễn trong tác phẩm Thăng Hoa, giữa các biến chuyển và phân tích.
Clytie quay đầu theo mặt trời, nên thăng hoa thành cây hoa hướng dương.
Ovide tóm tắt vài chuyện thăng hoa, cây sim với tên chàng Daphnis, mục tử đảo Sicile trong Idylles I,VII của Théocrite, có vị trí trung tâm tình yêu. Daphnis chết vì không chấp nhận luật tình yêu, Trong Diodore IV, 87 và Élien. Hist, X, 18 cho rằng chuyện phát xuất từ Crète.
Không nói đến chuyện thay đổi giống của vua Thracem hay Tirésias kể trong quyển III, mà nói đến chuyện Hermaprodite.
Celmis một trong các Curète chăm sóc Jupiter lúc sơ sinh thành kim cương để có thế chống cự Rhéa. Chuyện kể khác hoa Crocus (hoa xuyên tuyết, nhụy vàng nghệ làm safran) và Smilax (hoa bìm bìm)
Cythère Vénus.
Ba “lustre”, mỗi lustre là 5 năm, tức 15 tuổi
Lycie và Carie hai vùng ở Tiểu Á. Sau khi kể các cuộc phiêu lưu ở Babylonie, Ovide kể đến các vùng phía Tây.
Cũng như Narcisse (QIII), Hermaphrodite là một thiếu niên thích du ngoạn trên bờ nước trong, báo hiệu việc siêu nhiên sẽ xãy ra trong nơi trong mát.
Trong thế giới cổ đại hoang dại, các tiên nữ Syrinx, Daphné (Q.I) Calisto(II).Aréthuse(V) từ chối thú vui săn bắn.

Proscris(VII) liên hệ thần nữ Diane bởi sự trinh tiết, ngược lại việc từ chối đi săn của Salmacis có ý nghĩa nhục dục.

Cytore núi ở Paphlagonie vùng Tiểu Á.
Nghi lễ thờ cúng được nói đến trong chuyện Médée. Các phù thủy ca hát đánh chập choẻ cho trăng xuống, tiếng đồng còn đánh khi cấp cứu.
Hậu duệ Atlas, Hermès con Maïa, và mẹ là con Atlas.
“Con trai kẻ ngoại tình”, thần Bacchus con trai của Sémélé giao hoan với Jupiter, là con gái của Cadmus và Harmonie. Junon nổi giận với tất cả hậu duệ Cadmus (quyển III). Bacchus biến ba cô gái thành dơi làm nổi giận Junon.
Cá heo vùng Méonie, theo Ovide hải tặc Thyrréniens, nguồn gốc từ vùng Méonie, Tiểu Á.
Ino là chị Sémélé mẹ Bacchus và Agavé mẹ của Penthée.
Odyssée hỏi các linh hồn người chết trong thế giới bên kia, xứ Cimmériens, Orphée xuống Địa Ngục trong Géorgiques của Virgile, Énée trong Énéide. Ovide lấy lại trong quyển X chuyện Orphée, quyển XV tóm tắc chuyện Énée, và nơi đây Ovide mô tả để tranh với chuyện Virgile.
Vua Địa Ngục, Diêm Vương, Pluton. Hadès.
Forum, Diễn Đàn, Ovide mô tả Địa Ngục theo khuôn mẫu một thành phố La Mã, có Diễn Đàn công cộng hơi hành xử các vụ việc chính trị, luật pháp và kinh tế, xã hội.
Con chó lớn giữ cửa Địa Ngục sinh bởi Typhon và Échidna.
Các Érynies hay Furies tên Latin gồm Tisiphone, Mégère và Alecto (xem Virgile. Énéide VI,280)
Ovide liệt kê các phạm nhân trong Địa Ngục, tập họp tại Tartare đối nghịch với cõi Champs Élysée trong Énéide IV. Tityus toan cưỡng hiếp Latone mẹ của Apollon và Diane. Tantale đau khổ vô cùng vì đói dù cây trái và nước phì nhiêu, tội phạm có nhiều chuyện kể khác nhau. Sisyphe vua Corinthe phạm tội xích xiềng thần Chết, phải lăn hoài tảng đá lên dốc. Axion vua Thessalie mưu sát Junon. Ngoại trừ Hypermestre (xem Héroïdes) Danaïdes các con gái Danaos và cháu Bélus bị giết đêm tân hôn bởi lệnh người cha, anh em cô cậu và chồng phải luôn luôn đi mang nước bằng một cái vò bị thủng.
Cerbère: chó giữ cửa địa ngục, Échidna con quái vật nửa đàn bà nửa rắn.

588 . Con trai Éole : Athamas.

Ovide kể trong Fastes (VI.485-550) lai lịch Ino được thần thánh hóa tại Leucothoé, với thần nữ La Mã Master Matuta và con trai là Mélicerte, thần thánh hóa tại Palémon với thần Portunusm coi bến sông Tibre (Hygin, Fables I, 2-4; Pausanias I, 44)
Ino là con gái Cadmus và Harmonie, Harmonie lại là con thần Mars và Vénus. Trong Odyssée Ino có xuất hiện cho Ulysse tấm khăn phao để thoát cơn bão tố khi thuyền đắm bởi Posséidon vì Ulysse đâm mù mắt độc nhãn, con Poséidon.
Vénus tên Hy Lạp là Aphrodite : “Aphro” có nghĩa là écume, đá bọt. Theo truyền thuyết Aphrodite sinh ra từ tinh trùng Chronos rơi xuống biển, các hình vẽ biểu tượng thần Vệ Nữ sinh ra trong võ con sò.

619, Sémélé, mẹ của Bacchus.

Illyrire: vùng ngày nay thuộc Albanie bên bờ Adriaque, có nền văn minh cổ đại. Thành phố chính là Apollonie. Octave cư ngụ sau cái chết César năm 36-35 trước JC trước khi trở về Rome. Đoạn này mang dấu ấn chính trị đương thời.
Cadmus đặt sự liên quan giữa việc giết con rồng Boétie, con thần Mars, răng rồng thăng hoa thành người. Ovide buộc tội phải gánh chịu những bất hạnh trả thù của thần Mars.
Ovide lấy lại từ Pline trong Histoire naturelle, truyền thống trung thành giữa cặp rắn, cặp cá heo và đôi quạ.

666.Ovide nói trước trong (III.559 p142-143). Acrisus sinh ra bởi Abas, hậu duệ Bélus, anh Agénor, ông cố của Bacchus.

Acrisius, cha Danaé, từ chối nàng được thụ tinh bởi Jupiter.
Chuyện kể tiếp theo qua hướng Tây, Persée bay trên Bắc Phi nơi con rắn Libye nổi tiếng.
Hespérie “Xứ đêm hôm”, chỉ vùng eo biển Gibraltar. Theo thần thoại nơi đây Atlas mang vòm trời trên vai. Theo người xưa cuộc phiêu lưu Hercule trong vườn Hespérie, nên còn gọi là Trụ đá Hercule. Nhưng với chuyện Persée, Ovide đã chọn không kể chuyện vị bán thần Hercule, mà thăng hoa chuyện thần Atlas,
Ovide tả cảnh vườn Hespérides.
Thémis cầu bởi Deucalion và Pyrrrha (I, 321 tr.64) trước khi Apollon-Phébus lập cung điện tại Delphes la Pythie.
Cháu trai Hippotès: Éole, Thần Gió.
Vue Éthopie, một trong các Argonautes, sau khi chết thành một chòm sao.
Cassiopée, mẹ của Andromède, khoa trương con gái mình đẹp hơn các Néréides. Nepturne để trừng phạt đã làm ngập lụt cả xứ sở. Lời cầu đồng Ammon (đồng hoá với Zeus-Jupiter) ra lệnh trừng phạt, Andromède bị hóa thành con thủy quái.
Percée chiến đấu với con thủy quái rồng biển trong nước. Cadmus đánh thắng con rồng bên cạnh hang trên đất.̣(QIII).
Méduse còn có tên là Phorcydienne, tên từ cha Là Phorcys.
Người xưa cho rằng san hô là một loại cây mọc trong biển.
Lyncée là con trai duy nhất Égyptus, vợ là em họ Hypermestre.
Pégasse con ngựa bay Belléron và Chrysaor, chiến binh sinh cùng huyết thống Méduse, từ khi sinh đã có thanh gươm vàng (Chrusos tiếng Hy Lạp), do đó mà có tên gọi.