Nghiên Cứu Lịch Sử

BRADLEY K. MARTIN

Trần Quang Nghĩa dịch

HAI MƯƠI SÁU : Đồng Yen cho tổ quốc

Hong Song-il, hay còn được biết đến với tên tiếng Nhật là Seichi Tokuyama, thoạt nhìn có vẻ là một trường hợp ngoại lệ. Khi tôi phỏng vấn ông, ông 40 tuổi, là người Hàn Quốc thế hệ thứ ba sinh sống tại Nhật Bản, sở hữu một chuỗi tám tiệm pachinko (máy chơi game pinball Nhật Bản) ở Tokyo và vùng lân cận, lái xe Mercedes-Benz và cả trên thực tế lẫn trong suy nghĩ của bản thân mình là một nhà tư bản giàu có. Tuy nhiên, ông đã đóng góp một khoản tiền không nhỏ cả trực tiếp và gián tiếp cho Triều Tiên cộng sản. Trong cuộc trò chuyện, ông giải thích lý do tại sao ông và nhiều người Triều Tiên theo chủ nghĩa tư bản khác lại hướng về miền Bắc, đến Bình Nhưỡng, thay vì miền Nam, đến Seoul, để tìm kiếm tổ quốc Triều Tiên của mình.

Hỏi: Tại sao anh và gia đình lại nằm trong số 700.000 cư dân Triều Tiên đang sinh sống tại Nhật Bản?

Đáp: “Ông nội tôi đến trước. Khoảng năm 1929, cha tôi, lúc đó bảy tuổi, sang sống với ông và cuối cùng làm công nhân thời vụ ở Osaka. Sau khi Nhật Bản đầu hàng năm 1945, gia đình tôi có thể thường xuyên đi lại giữa quê nhà trên đảo Cheju. Nhưng ông nội tôi đã ủng hộ cuộc nổi dậy năm 1948 của người dân Cheju chống lại sự cai trị của Rhee ở Hàn Quốc. Sau khi chính phủ của Rhee đàn áp cuộc nổi dậy đó, toàn bộ gia đình – tất cả anh chị em của cha tôi – đều đến Nhật Bản.

Hỏi: Họ có thể đi lại giữa Nhật Bản và Hàn Quốc được không?

Trả lời: “Không. Chính phủ Hàn Quốc đã cấm nhập cảnh đối với bất kỳ ai có liên hệ với Chongryon, hiệp hội cư dân thân Triều Tiên tại Nhật Bản. Tôi nghĩ cha tôi đã gia nhập hiệp hội đó ngay sau khi nhóm người Triều Tiên duy nhất ở đây chia thành hai phe ủng hộ Bắc Triều Tiên và ủng hộ Nam Triều Tiên vào năm 1945.”

Hỏi: Tại sao ông ấy lại đứng về phía miền Bắc?

Đáp: “Trước năm 1945, ông phản đối chủ nghĩa đế quốc Nhật Bản, thế lực đã thống trị và đô hộ người Triều Tiên. Ông đến Nhật Bản vì lý do kinh tế, để kiếm sống nuôi gia đình. Ông tin rằng chủ nghĩa xã hội hoặc chủ nghĩa cộng sản sẽ mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người Triều Tiên. Ông cũng nhận thức được nỗi cay đắng của tình trạng không quốc tịch dưới sự cai trị của Nhật Bản.”

Hỏi: Đã nhiều năm trôi qua rồi kể từ thời điểm đó. Tại sao anh và những người Triều Tiên thế hệ thứ hai và thứ ba khác lại ủng hộ Bắc Triều Tiên và Chongryon?

Đáp: “Việc giáo dục có liên quan đến điều đó, ít nhất là trong trường hợp của tôi. Không chỉ cha tôi ủng hộ Bắc Triều Tiên, mà tôi và vợ tôi cũng từng học tại một trường Triều Tiên ở Nhật Bản. Trên thực tế, vai trò văn hóa của hiệp hội Chongryon là một trong những lý do khiến nhiều người thuộc thế hệ trẻ tiếp tục ủng hộ nó. Nó hoạt động như một tác nhân tập hợp hoặc thống nhất trong việc duy trì cộng đồng người Triều Tiên và giữ gìn văn hóa truyền thống. Thậm chí, nó còn tiến hành tổ chức đám cưới và đám tang.”

Hỏi: Liệu điều đó có đủ để thuyết phục ngay cả một doanh nhân như anh ủng hộ một tổ chức thân cộng sản không?

Đáp: “Để tồn tại ở Nhật Bản tư bản, bạn cần một số hỗ trợ chính trị. Chính sách kinh tế của chính phủ Nhật Bản rất thù địch với người Triều Tiên. Công việc kinh doanh của tôi, máy chơi pinball, cần có giấy phép. Công việc kinh doanh của tôi càng thành công, thì sự quấy rối của cảnh sát và chính trị càng tồi tệ hơn. Chongryon bảo vệ quyền lợi của chúng tôi. Đó là lý do chúng tôi ủng hộ tổ chức này. Kim Il-sung giống như một người cha đối với chúng tôi.”

Hỏi: Trong phim “Người phụ nữ thu thuế” của Juzo Itami, nữ thanh tra thuế điều tra chủ một cửa hàng trò chơi điện tử pachinko. Khi nói về sự quấy rối của quan chức, liệu thuế có phải là một trong những vấn đề anh đang đề cập đến?

Đáp: “Có cả hành vi quấy rối công khai và ngấm ngầm.”

Hỏi: Sau ngần ấy năm sống ở Nhật Bản, anh có bao giờ nghĩ đến việc nhập quốc tịch Nhật Bản không?

Đáp: “Sau khi tốt nghiệp trường Bắc Triều Tiên ở đây, tôi đã lưỡng lự và nghĩ đến việc nhập tịch. Nhưng một ngày nọ, hai thanh niên say rượu đã đá vào xe tôi, và khi tôi nói chuyện với họ về điều đó cuộc tranh cãi đã nổ ra. Lúc đầu, các nhân chứng và viên cảnh sát đến hiện trường rất lịch sự với tôi, đổ lỗi cho hai người say rượu và thông cảm với tôi như một nạn nhân. Nhưng sau khi viên cảnh sát yêu cầu xem bằng lái xe của tôi và thấy tôi là người Triều Tiên, thái độ của y thay đổi đột ngột và y đổ lỗi cho tôi về vụ việc, đồng thời xúi giục các nhân chứng cũng đổ lỗi cho tôi, nói với họ rằng tôi là người Triều Tiên. Y đe dọa sẽ không cho tôi về nhà cho đến khi tôi thú nhận mình là người gây ra toàn bộ sự việc. Khi vợ và con nhỏ của tôi đến đón tôi ra, tôi nhìn vào mặt con mình đang ngủ và chợt nhận ra mình phải giữ vững bản sắc Triều Tiên. Mặc dù người Triều Tiên nói tiếng Nhật và sống theo phong cách Nhật Bản, nhưng chúng tôi vẫn phải là người Triều Tiên.”

Hỏi: Anh có tin vào hệ thống cộng sản miền Bắc?

Đáp: “Thẳng thắn mà nói, tôi không có nhiều niềm tin vào chủ nghĩa cộng sản. Tôi nghĩ cần phải có một cuộc cải cách kiểu Hàn Quốc để thay đổi nó.”

Hỏi: Anh đã từng đến miền Bắc chưa?

Đáp: “Vâng, vào năm 1982 và một lần nữa vào năm 1987, để thăm một ông chú và một bà  dì đã di chuyển đến đó từ Nhật Bản. Gia đình chú sống ở vùng núi thuộc tỉnh Bắc Pyongan. Còn người dì thì sống ở Wonsan.”

Hỏi: Anh nghĩ thế nào về những gì đã chứng kiến?

Đáp: “Tôi cảm thấy có sự mâu thuẫn giữa những gì tôi thấy ở Triều Tiên và những gì tôi được cho biết. Hệ thống đảng của họ là tối cao. Đảng Lao động là tất cả. Các nhu cầu cơ bản của cuộc sống được đáp ứng, đúng vậy, nhưng lại thiếu thốn về thực phẩm, nhà ở hoặc tiện nghi. Bình Nhưỡng đã phát triển ấn tượng nhưng một khi bạn ra khỏi thủ đô, còn nhiều điều cần cải thiện. Tuy nhiên, trên chuyến bay trở về Nhật Bản, tôi đã suy nghĩ rằng những mâu thuẫn là điều không thể tránh khỏi. Xét đến tình hình quân sự mà Triều Tiên phải đối đầu, sự xung đột với Hoa Kỳ và việc nước này gần như bị bao vây bởi các quốc gia lớn, sự sống còn của Triều Tiên đang bị đe dọa.”

Hỏi: Còn vấn đề tự do cá nhân thì sao?

Đáp: “Những gì anh gọi là ‘tự do’ ở các nước tư bản không thể tìm thấy ở Triều Tiên, nhưng họ vẫn được hưởng chủ quyền và độc lập. Cứ nhìn xem: Không có quân đội nước ngoài nào ở Triều Tiên.”

Hỏi: Điều kiện sinh hoạt tại nhà ông chú của anh như thế nào?

Đáp: “Khá tệ theo tiêu chuẩn Nhật Bản, mặc dù nếu bạn đến đó từ một số quốc gia châu Á khác, bạn sẽ thấy điều kiện sống tốt hơn so với các nước đó.”

Hỏi: Nếu chú anh chuyển đến Triều Tiên tự nguyện, tại sao chú ấy lại bị đưa đến một vùng hẻo lánh như vậy của đất nước thay vì được sống ở một nơi có tiện nghi đô thị hơn?

Đáp: “Tình trạng kinh tế ở đó giống như ở khắp mọi nơi trong cả nước.”

Hỏi: Người thân của anh làm nghề gì?

Đáp: “Chú tôi là kỹ sư khai mỏ. Con trai chú ấy lái xe tải và con gái chú ấy làm thư ký. Một người con trai khác của chú tốt nghiệp trường y ở Bình Nhưỡng.”

Hỏi: Một báo cáo gần đây của Asia Watch (Cơ quan Theo Dõi Nhân quyền Châu Á) và một nhóm nhân quyền khác mô tả hệ thống giai cấp ở Triều Tiên, trong đó người dân được xếp hạng dựa trên mức độ đáng tin cậy trong việc ủng hộ Kim Il-sung, với những ai chống đối chế độ phải sống trong điều kiện khắc nghiệt nhất. Điều đó có phù hợp với những gì anh đã chứng kiến ​​không?

Đáp: “Tôi không phát hiện bất cứ điều gì cho thấy sự hiện diện của bất kỳ phe đối lập nào đối với chính phủ. Bất cứ nơi nào tôi đến, tôi đều không thấy dấu hiệu phản đối hay bất mãn với Kim Il-sung hoặc Kim Jong-il. Tôi chỉ thấy sự khác biệt về mặt đối xử chính trị. Tất nhiên, những người được đối xử tốt nhất là gia đình Kim Il-sung, sau đó là các chiến sĩ du kích chống Nhật trong Thế chiến II. Tiếp theo là những người đã chiến đấu chống lại người Mỹ trong Chiến tranh Triều Tiên.”

Hỏi: Anh được đón tiếp như thế nào ở nhà chú mình?

Đáp: “Tôi đã nhận được sự đón tiếp nồng nhiệt và lòng hiếu khách chân thành nhất vì tôi là một doanh nhân Triều Tiên ủng hộ Bình Nhưỡng và đã quyên góp tiền cho thị trấn. Tôi đã quyên góp hàng trăm triệu yên cho tổ chức ủng hộ Bình Nhưỡng ở Nhật Bản, chủ yếu dành cho các trường học Triều Tiên ở  đây như một hình thức trả ơn những gì các trường học đó đã làm cho tôi. Chính phủ Bắc Triều Tiên bắt đầu gửi tiền cho các trường học Triều Tiên ở Nhật Bản ngay sau Chiến tranh Triều Tiên. Tôi đã trực tiếp quyên góp hàng chục triệu yên cho chính phủ Triều Tiên bằng tiền mặt, xe tải và thiết bị hạng nặng. Nhưng những khoản quyên góp của tôi vẫn chẳng thấm thía gì so với những khoản quyên góp mà một số doanh nhân khác đã trao tặng.”

Hỏi: Gia đình anh sẽ ở lại Nhật Bản hay có ý định quay về Nam Hàn?

Đáp: “Nếu Triều Tiên thống nhất, tôi sẽ trở về Nam. Hiện tại, về mặt chính trị, việc trở về là bất khả thi. Tôi thường nói với các con mình rằng: “Đừng bao giờ nghĩ Nhật Bản là nơi duy nhất người Triều Tiên có thể sống. Các con có thể đến Canada hoặc Hoa Kỳ nhưng vẫn giữ được bản sắc Triều Tiên của mình. Nhật Bản là một quốc gia không khoan dung về chủng tộc và chính trị. Chúng tôi nghĩ rằng Canada hoặc Hoa Kỳ khoan dung và thoải mái hơn đối với người Triều Tiên. Thế hệ bố mẹ tôi luôn nói về việc trở về quê hương. Còn thế hệ tôi thì quan tâm nhất là làm sao để sống đúng với bản sắc Triều Tiên dù ở bất cứ đâu. Có lẽ đến thế hệ thứ tư thì thái độ sẽ thay đổi, tôi không biết nữa.”