Phép màu kinh tế Hy Lạp (1950 – 1973)

6

Long Phan

Từ năm 1941 đến năm 1944, Hy Lạp đã phải chịu đựng những tác động tàn khốc của Thế chiến thứ hai, gây ra thiệt hại chưa từng có cho cơ sở hạ tầng và nền kinh tế vốn đã kém phát triển của đất nước. Các khoản vay cưỡng bức do chế độ chiếm đóng yêu cầu đã làm mất giá nghiêm trọng đồng nội tệ drachma của Hy Lạp. Vào năm 1938, người Hy Lạp đã giữ trung bình một tờ tiền drachma trong 40 ngày trước khi sử dụng nó, nhưng đến ngày 10/11/1944, thời gian giữ trung bình đã giảm xuống còn 4 giờ. Năm 1942, mệnh giá tiền cao nhất là 50.000 drachma, nhưng đến năm 1944, mệnh giá cao nhất là tờ 100 nghìn tỷ drachma. Hy Lạp vào năm 1944 chứng kiến ​​giá cả tăng gấp đôi sau mỗi 4,3 ngày. Siêu lạm phát ở Hy Lạp về mặt kỹ thuật bắt đầu vào tháng 10/1943, trong thời kỳ Đức chiếm đóng đất nước trong Thế chiến thứ hai. Tuy nhiên, lạm phát nhanh nhất xảy ra khi chính phủ Hy Lạp lưu vong giành lại quyền kiểm soát Athens vào tháng 10/1944. Theo một nghiên cứu của Gail Makinen, giá đã tăng 13.800% trong tháng đó và 1.600% vào tháng 11.

Nguyên nhân chính dẫn đến siêu lạm phát của Hy Lạp là Chiến tranh thế giới thứ hai, khiến quốc gia này phải gánh thêm nợ, làm tan rã nền thương mại và bốn năm phe Trục chiếm đóng. Vào đầu Thế chiến thứ hai, Hy Lạp thặng dư ngân sách cho năm tài chính 1939 là 271 triệu drachma, nhưng con số này đã giảm xuống mức thâm hụt 790 triệu drachma vào năm 1940, phần lớn là do thương mại, sản xuất công nghiệp giảm do nguyên liệu thô khan hiếm và các khoản chi quân sự đột xuất. Thâm hụt của đất nước tiếp tục được tài trợ bởi các khoản tiền từ Ngân hàng Trung ương Hy Lạp, vốn đã tăng gấp đôi cung tiền trong hai năm. Với nguồn thu từ thuế giảm và chi tiêu quân sự tăng gần 10 lần, tài chính của Hy Lạp đi xuống. Đất nước bị chiếm đóng vào tháng 5/1941, và chi phí quân sự của Hy Lạp được thay thế bằng chi phí từ sự hỗ trợ của 400.000 quân, thay đổi từ một phần ba đến ba phần năm chi phí của đất nước trong thời gian chiếm đóng, tất cả đều được tài trợ bởi in tiền của Ngân hàng Hy Lạp. Chính phủ bù nhìn Hy Lạp – do lực lượng chiếm đóng thành lập – không đánh thuế để bù đắp chi phí và doanh thu chỉ chiếm dưới 6% chi phí trong năm cuối cùng của cuộc chiếm đóng. Điều này kết hợp với thu nhập quốc dân giảm từ 67,4 tỷ drachma năm 1939 xuống còn 20 tỷ vào năm 1942, một mức được duy trì cho đến năm 1944.

Vào ngày 11/11/1944, chính phủ đã ban hành quy định lại tiền tệ, quy đổi đồng drachma cũ sang đồng tiền mới là 50 tỷ ăn 1, mặc dù dân chúng vẫn tiếp tục sử dụng Bảng Anh làm đơn vị tiền tệ trên thực tế cho đến giữa năm 1945. Các nỗ lực bình ổn tương đối thành công, với giá chỉ tăng 140% từ tháng 1 đến tháng 5, và thậm chí còn chứng kiến ​​mức giảm phát 36,8% vào tháng 6/1945 khi nhà kinh tế nổi tiếng Kyriakos Varvaressos được bổ nhiệm làm bộ trưởng kinh tế. Tuy nhiên, kế hoạch tăng cường hỗ trợ nước ngoài, phục hồi sản xuất trong nước và áp đặt các biện pháp kiểm soát đối với tiền lương và giá cả thông qua phân phối lại của cải đã làm trầm trọng thêm thâm hụt ngân sách của đất nước và Varvaressos đã từ chức vào ngày 1/9.

Khi chiến tranh kết thúc, một cuộc nội chiến gay gắt kéo dài cho đến năm 1949. Đến năm 1950, vị thế của nền kinh tế Hy Lạp đã xấu đi đáng kể: thu nhập bình quân đầu người tính theo sức mua giảm từ 62% năm 1938 xuống còn khoảng 40% năm 1949. Sau cuộc khủng hoảng tàn khốc kéo dài 2 thập kỷ sau Thế chiến thứ hai, nền kinh tế Hy Lạp tăng trưởng nhanh thứ hai trên thế giới chỉ sau Nhật Bản (Vào thời kỳ đỉnh cao, nền kinh tế Hy Lạp tăng trưởng trung bình 7,7%. Tốc độ tăng trưởng cao nhất được ghi nhận vào những năm 1950, thường vượt quá 10%). Năm 1950, Hy Lạp được xếp hạng thứ 28 trên thế giới về GDP bình quân đầu người, trong khi năm 1970 xếp thứ 20. Hy Lạp đã tăng gần gấp đôi tài sản bình quân đầu người của mình trong vòng chưa đầy ba thập kỷ, vượt xa các nền kinh tế Bắc và Nam Âu, Bắc Mỹ và Đông Á. Trước đó, năm 1946, người Anh đưa ra một kế hoạch ổn định đất nước, bao gồm tăng nguồn thu thông qua bán hàng viện trợ, điều chỉnh thuế suất cụ thể, cải tiến phương pháp thu thuế và thành lập Ủy ban tiền tệ (gồm ba Bộ trưởng trong Nội các Hy Lạp, một người Anh và một người Mỹ) chịu trách nhiệm tài chính. Đến đầu năm 1947, giá cả ổn định, niềm tin của công chúng được khôi phục và thu nhập quốc dân tăng, đưa Hy Lạp thoát khỏi vòng xoáy của siêu lạm phát.

Hai thập kỷ đạt được tiến bộ kinh tế đáng chú ý trong những năm 1950 và 1960 được thúc đẩy bởi ngành vận tải biển, xây dựng, công nghiệp hóa, đô thị hóa trên quy mô lớn của Hy Lạp và nhu cầu xuất khẩu và đầu tư nước ngoài ngày càng tăng của nền kinh tế. Sự phục hồi nhanh chóng của nền kinh tế Hy Lạp được tạo điều kiện thuận lợi nhờ một số biện pháp được thực hiện. Những biện pháp này bao gồm hỗ trợ tài chính từ Hoa Kỳ trong khuôn khổ Kế hoạch Marshall , cũng như sự mất giá của đồng drachma. Ngoài ra, đầu tư nước ngoài, sự phát triển đáng kể của ngành hóa chất, sự phát triển của du lịch và dịch vụ nói chung cũng đóng góp cho sự phát triển. Cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng, đó là hoạt động xây dựng quy mô lớn, chủ yếu tập trung vào các dự án cơ sở hạ tầng khổng lồ cũng như việc tái thiết các thành phố của Hy Lạp. Kết quả của hoạt động xây dựng này là “đổi mới đô thị”, thông qua phương pháp đền bù, thay thế cảnh quan đô thị trước đây của thủ đô và các thành phố khác của Hy Lạp bằng các tòa nhà chung cư cao tầng.

Khi Alexandros Papagos (1883-1955) trở thành Thủ tướng Hy Lạp sau cuộc bầu cử 1952, chính phủ của ông điều chỉnh chính sách đối ngoại theo Hoa Kỳ khi cho phép căn cứ quân sự của Mỹ được phép triển khai trên lãnh thổ Hy Lạp và Hy Lạp vô NATO. Năm 1950, chỉ một năm sau khi nội chiến kết thúc, Hy Lạp đã gửi quân tới hỗ trợ Liên hợp quốc để bảo vệ Hàn Quốc. Chiến tranh Triều Tiên đã đặt dấu ấn cho sự lựa chọn của Athens trong việc cam kết với phương Tây và nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của Đông Nam Âu. Những điều này giúp bảo vệ biên giới phía bắc của nước này: đường biên giới dài 1200km mà nước này chia sẻ cụ thể là với một quốc gia vệ tinh của Liên Xô là Bulgaria và Nam Tư. Tư cách thành viên NATO đã giúp Hy Lạp hạn chế căng thẳng trong khu vực và kiểm soát sức mạnh quân sự của Bulgaria. Vào thời điểm đó, Hy Lạp cảm thấy bị đe dọa bởi ưu thế quân sự của Bulgaria với quân đội được cơ giới hóa cao. Hơn nữa, vào năm 1953, Hy Lạp đã ký Hiệp ước Balkan với Thổ Nhĩ Kỳ và Nam Tư của Tito đang tìm kiếm sự bảo vệ từ Liên Xô, nhưng thật không may, Hiệp ước này chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Chịu sự tàn phá nặng nề trong Chiến tranh thế giới thứ hai và cuộc nội chiến sau đó, các lực lượng vũ trang Hy Lạp gặp khó khăn trong việc bảo vệ lãnh thổ và lợi ích của chính mình. Một trong những cơ quan đầu tiên được NATO thành lập là bộ chỉ huy quân sự mang tên Lực lượng Đồng minh trên bộ Đông Nam Âu (LANDSOUTHEAST) vào tháng 6/1952. LANDSOUTHEAST chịu trách nhiệm về một khu vực trải dài từ Kavkaz đến vùng bờ biển phía tây của Hy Lạp và cũng chịu trách nhiệm kiểm soát hoạt động của các lực lượng trên bộ của Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ nếu một cuộc khủng hoảng liên quan đến NATO nổ ra. LANDSOUTHEAST có trụ sở tại Izmir và được chỉ huy bởi một người Mỹ với sự hỗ trợ của hai cấp phó: một đến từ Hy Lạp và một đến từ Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong lĩnh vực kinh tế, Alexandros Papagos tin tưởng tuyệt đối Bộ trưởng Điều phối Spyridon Markezinis, người thực hiện những bước đi táo bạo đã thành công trong việc phục hồi một phần nền kinh tế Hy Lạp sau 10 năm chiến tranh. Vào ngày 9/4/1953, chính phủ, theo đề nghị của Marquezini, đã tiến hành phá giá đồng tiền quốc gia 50% so với đồng đô la. Quyết định này được coi là một trong những động thái kinh tế thành công nhất và góp phần quan trọng vào việc ổn định nền kinh tế quốc gia. Chính phủ của Papagos đã nỗ lực thành công trong việc hiện đại hóa Hy Lạp (nơi Bộ trưởng Bộ Công chính trẻ Constantine Karamanlis thể hiện năng lực của mình khi áp dụng chương trình công nghiệp hóa nhanh chóng, đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng và cải thiện sản xuất nông nghiệp, dẫn đến kỳ tích kinh tế Hy Lạp thời hậu chiến. Ông cũng thực hiện mở rộng quyền bầu cử đầy đủ cho phụ nữ kể từ năm 1952. Về đối ngoại, ông theo đuổi chính sách tích cực hướng tới tư cách thành viên của Hy Lạp trong Cộng đồng Kinh tế Châu Âu (EEC), và từ bỏ mục tiêu chiến lược trước đây của chính phủ là enosis (thống nhất Hy Lạp và Síp) và ủng hộ nền độc lập của người Síp).

Tuy nhiên, tăng trưởng đã làm gia tăng đáng kể khoảng cách kinh tế giữa người giàu và người nghèo, làm gia tăng sự chia rẽ chính trị. Thủ tướng Konstantinos Karamanlis từ chức năm 1963, đảng trung tả của George Papandreou đã giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử năm 1964 và khởi xướng một chương trình cải cách xã hội. Ông giải quyết các khoản nợ nông nghiệp, cung cấp giáo dục miễn phí ở mọi cấp độ, tăng gấp đôi lương cơ bản cho các thẩm phán, trả tự do cho các tù nhân chính trị. Nhưng trên hết, nó đã góp phần “thổi” một làn gió mới về tự do chính trị và từ đó khuyến khích nhiều người dân đã nhiều năm sống dưới cái bóng giám sát và đe dọa của cảnh sát. Ông cố gắng giành lại quyền kiểm soát quân đội và cảnh sát, gạt bỏ phe cực hữu và phe cận quốc nhưng vô ích. Ông bị những người phản đối cho rằng các biện pháp kinh tế mà ông thực hiện là do nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ được để lại bởi chức vụ thủ tướng Karamanlis. Vào mùa hè năm 1965, vua Constantine buộc Papandreou phải từ chức và đất nước bước vào một thời kỳ hỗn loạn chính trị kéo dài, cuối cùng dẫn đến chế độ độc tài quân sự được Mỹ hậu thuẫn vào năm 1967. Năm 1974, chính quyền quân sự sụp đổ sau cuộc xâm lược của Thổ Nhĩ Kỳ vào Síp.


https://l.facebook.com/l.php?u=https%3A%2F%2Fen.m.wikipedia.org%2Fwiki%2FGreek_economic_miracle%3Ffbclid%3DIwZXh0bgNhZW0CMTAAAR2fHeeoV_ZNcKqhak8v_iyzXBbtTdpDAx0mm8-3OZIvFhx-KP7V1atSza0_aem_Afd_2pDsxSAnykHf1twnXfG5SxNVnFgiAb87mEN5x7db4kXEMRoeHbPpabrwqweVn_Bw5EnVubyBZlKGY6q4_GBE&h=AT0lP7QxR_TD9solia5sx1gAxjKGYQlgxI00OkgWKWTSvVmn2nsX3mF01RGTYQ5s4q4by49UnFzs6N_ynGOLVFCtZHniIrJSMuLG3K8fiU-MEuOmuMB-oGeg1xS2_o0fmNk1pmwUyV6zmPiMrYpf&__tn__=R%5D-R&c%5B0%5D=AT0JlR2YlpGoRNpFzFAbd3CbVtaqFDxdUzMpP_BfdT4VHnYcibfIvnjg2GzNQpK0Fx5AU4mHDftvB8GPzXQ9wLNPRckYuGz_X_9EXyOfK_nJWLuX2RLhpMFZ4YgcoOorTXdTkxO7oPluvj_g6sQiwNNGLxnd0uh7PWpJ7J9BMHfr7U7GL6-y6b0tX-WXcOlzWDQvoVJHi_nQFzlX7_hW-svEUx7qxcUEFaiUz8KiuBzGUmk

Bình luận về bài viết này