Lịch sử lặp lại: Từ Phần Lan 1939 đến Ukraina 2022

Cù Tuấn dịch từ Wall Street Journal.

Cuộc xâm lược Phần Lan của Liên Xô vào tháng 11 năm 1939 rất giống với cuộc xâm lược của Nga vào Ukraina vào tháng 2 năm 2022. Hiện nay Nga đang mắc nhiều sai lầm tương tự như trong thất bại quân sự năm đó. Phần Lan chịu sự cai trị của Thụy Điển và Nga cho đến năm 1918; Ukraina đã không tách khỏi Liên Xô cho đến năm 1991. Cả hai nước này mới giành được nền độc lập quý giá của mình và quyết tâm chiến đấu cho nó.

Các yếu tố bi kịch giống nhau đã xuất hiện trong cả hai cuộc chiến: tình báo quân đội đã sai lầm, kỳ vọng không đúng về một chiến thắng nhanh chóng với ít thương vong trong một cuộc xâm lược tàn bạo đối với một nước yếu hơn, bắn phá các thành phố, tấn công dân thường, huấn luyện kém cỏi, tiếp tế không đủ, tinh thần thấp kém, miễn cưỡng chiến đấu, thất bại nhục nhã, bị lên án trên toàn cầu, không có sự can thiệp của đồng minh, và phơi bày sự yếu kém của quân đội. Việc tường thuật ngắn gọn về cuộc chiến tranh Phần Lan sẽ làm sáng tỏ những điểm tương đồng này.

Viện dẫn những lo ngại về an ninh, Liên Xô tuyên bố rằng biên giới Phần Lan, cách Leningrad 20 dặm, có thể được sử dụng cho các cuộc tấn công bằng pháo vào thành phố của mình và do đó biên giới này phải được đẩy lùi vào sâu trong lãnh thổ Phần Lan. Matxcơva cũng tuyên bố sai sự thật rằng Phần Lan đã khởi đầu cuộc chiến bằng cách nổ súng trên khắp chiều dài biên giới và giết chết binh lính Liên Xô. Trong một bài báo tuyên truyền vào ngày 3 tháng 11 năm 1939, báo Pravda tuyên bố: “Chúng ta sẽ đi theo con đường của chính mình, bất kể nó có thể dẫn đến đâu. Chúng ta sẽ đảm bảo rằng Liên Xô và các biên giới của nó sẽ được bảo vệ, và chúng ta sẽ vượt qua mọi trở ngại để đạt được mục tiêu của mình.”

Liên Xô không tuyên chiến nhưng tuyên bố họ đang cứu Phần Lan khỏi Đức Quốc xã và bắt đầu một cuộc không kích vào Phần Lan vốn yếu hơn nhiều. Matxcơva đã lên kế hoạch cho một chiến dịch ngắn sẽ kết thúc sau 10 đến 12 ngày. Trong cuốn tự truyện của mình, “Khrushchev hồi tưởng” (1970), nhà lãnh đạo Liên Xô viết: “Chúng tôi nghĩ rằng tất cả những gì chúng tôi phải làm là nói vài câu, và người Phần Lan sẽ tuân theo. Nếu điều đó không thành công, chúng tôi có thể bắn một phát súng và người Phần Lan sẽ bó tay và đầu hàng”.

Liên Xô có ưu thế về quân sự áp đảo. Địa hình bằng phẳng của Phần Lan cho phép xe tăng tấn công ồ ạt, nhưng chúng bị mắc kẹt trong các con mương, kẹt xe vô thời hạn và bị những chai cocktail Molotov phá hủy khi ném ở cự ly gần. Liên Xô đã tiến hành hàng loạt cuộc bắn phá lớn vào các mục tiêu dân sự, và máy bay của họ đã tấn công hàng nghìn người tị nạn đang cố gắng chạy trốn khỏi các thành phố và thị trấn trong tuyệt vọng.

Các phóng viên chiến trường phương Tây bị giới hạn đưa tin ở Helsinki và không thể cung cấp các báo cáo chính xác từ các tiền tuyến, vốn liên tục thay đổi vị trí.

Những người lính Liên Xô không được thông báo rằng họ sẽ tham chiến và có tinh thần thấp kém. Người Phần Lan phát hiện ra rằng “Các tù nhân chiến tranh Liên Xô bị lạnh, đói và mắc bệnh tật. Ở một số sư đoàn, chỉ 60% binh sĩ được huấn luyện quân sự,” Eloise Engle và Lauri Paananen kể lại trong tác phẩm “Cuộc chiến mùa đông”(1973). Nhiều binh sĩ Liên Xô đến từ các vùng xa xôi ở miền đông nước này và không hề được huấn luyện. Các tù nhân chiến tranh người Liên Xô đã khai rằng họ thiếu đạn dược và nhiên liệu. Quân đội Liên Xô bị kiệt sức, nhiều người không chịu tiến lên, và các chỉ huy Liên Xô đã hành quyết hàng chục binh lính của chính họ.

Các chiến thuật được dạy trong sách hướng dẫn quân sự là vô dụng, và các báo cáo tình báo của Liên Xô ngay lập tức đã lỗi thời: “Bộ chỉ huy Hồng quân thiếu sự lãnh đạo sáng tạo; Họ đã chiến đấu theo các quy tắc và dường như không có sự thay đổi nào ngay cả khi tình hình bắt buộc phải như vậy,” Engle và Paananen viết. “Mọi mệnh lệnh trước tiên phải được các nhà lãnh đạo chính trị chấp thuận, dẫn đến sự chậm trễ và nhầm lẫn, giảm bớt tính chủ động và gây ra sự sợ hãi trách nhiệm”.

Chiến đấu trên địa hình quen thuộc và bảo vệ đất nước của mình, người Phần Lan có nhuệ khí cao hơn rất nhiều. Được trang bị tốt và ngụy trang bằng trang phục màu trắng, họ sử dụng tuần lộc để kéo xe trượt tuyết và có quân trượt tuyết di động được trang bị với súng trường có đạn tốc độ cao. Liên Xô, do mong đợi một chiến thắng nhanh chóng, đã không trang bị quần áo lạnh. Khi nhiệt độ giảm xuống âm 40 độ C, hàng nghìn binh sĩ đã chết cóng. Phần Lan đã tiến hành một cuộc chiến mạnh mẽ hơn nhiều so với dự kiến, và cuộc chiến kéo dài gần 4 tháng, từ ngày 30 tháng 11 năm 1939 đến ngày 13 tháng 3 năm 1940. Chỉ huy quân đội Phần Lan, Thống chế Carl Mannerheim, người đã từng phục vụ trong quân đội Sa hoàng, cho biết , “Tôi không nghĩ rằng binh sĩ của tôi có thể chiến đấu tốt như vậy hay binh sĩ Liên Xô có thể chiến đấu tệ đến vậy.”

Các cuộc tấn công đầu tiên của Liên Xô đã bị sự kháng cự anh dũng của người Phần Lan đánh bại; các cuộc tấn công của bộ binh hàng loạt dẫn đến việc tử trận hàng loạt, và Liên Xô bị thương vong nhiều hơn. Một số tướng lĩnh Liên Xô, khi ra tận tiền tuyến chỉ đạo những người lính mất tinh thần thay vì chỉ đạo trận chiến từ phía sau hậu phương, đã thiệt mạng. Ông Engle và Paananen viết: Stalin, người đã thanh lý hầu hết các tướng lĩnh trong các cuộc Thanh trừng gần đây, “đã tức điên trước tin tức từ mặt trận Phần Lan. “Trận ra mắt hoành tráng của Hồng quân đã thất bại thảm hại.” Nhưng Liên Xô không thể rút quân cũng như không thể chấp nhận thất bại nếu không bị tổn thất uy tín to lớn. Các nhà lãnh đạo chính trị của Liên Xô, bị mọi người ghét bỏ và coi thường, lo lắng về sự chế giễu của dư luận thế giới và danh dự của Hồng quân.

Những người lính Xô Viết không có động lực đã không hiểu tại sao họ lại chiến đấu trong cuộc chiến này. Một tù nhân thú nhận: “Chúng tôi có nhiều người bị bệnh và bị thương. Các chỉ huy của chúng tôi gặp khó khăn trong việc biện minh cho việc vì sao chúng tôi ở đây và phải tìm đường trong lãnh thổ xa lạ này”. Một đại tá bị bắt hỏi: “Cuộc chiến này dành cho ai, đặc biệt là những trận chiến này, có giá trị không? Và để làm gì? Tại sao những thanh niên này phải chết?” Nhưng Liên Xô vẫn tiếp tục các cuộc tấn công, được các cuộc bắn phá dữ dội từ pháo binh và máy bay hỗ trợ, và cuối cùng đã chiến thắng trong cuộc chiến.

Sự phản kháng của Phần Lan đã truyền cảm hứng cho sự phản đối Liên Xô trên toàn thế giới và sự đồng tình rộng rãi, nhưng chỉ nhận được những lời đề nghị giúp đỡ không hiệu quả từ phương Tây. Ba tháng sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai bắt đầu vào ngày 1 tháng 9 năm 1939, Thụy Điển vẫn giữ thái độ trung lập và không một quốc gia đồng minh nào muốn can dự vào cuộc xung đột cục bộ này. Bài phát biểu của Winston Churchill vào ngày 20 tháng 1 năm 1940, sử dụng ngôn ngữ hùng biện gây xúc động: “Phần Lan — vốn đã tuyệt vời, nay là siêu phàm trong tình huống hiểm nguy — Phần Lan cho thấy những gì những con người tự do có thể làm được . Những gì Phần Lan đã cho thế giới thấy thật tuyệt vời… Chúng ta không thể biết số phận của Phần Lan có thể sẽ ra sao, nhưng không có cảnh tượng nào thê lương hơn những gì nhân loại văn minh có thể đang thấy. Đó là việc chủng tộc phương Bắc giỏi giang này cuối cùng sẽ bị quân xâm lược tàn bạo với số lượng áp đảo tiêu diệt dần dần và biến họ thành những nô lệ, với viễn cảnh còn tồi tệ hơn cả cái chết.” Nhưng nước Anh của Churchil khi đó cũng đang chiến đấu với nước Đức và không thể có hỗ trợ đáng kể nào.

Liên Xô không muốn chiếm Phần Lan, vì nếu họ làm vậy thì sẽ phải đối mặt với chiến tranh du kích vô thời hạn. Nhưng sau khi đè bẹp Phần Lan, họ đã ép nước này với những điều khoản hòa bình cực kỳ khắc nghiệt. Phần Lan đã buộc phải cắt khoảng một phần chín lãnh thổ của mình dọc theo biên giới dài 800 dặm với nước Nga. Quốc gia này mất đi hồ lớn nhất, thành phố lớn thứ hai, cảng chính trên Bắc Băng Dương, cảng chiến lược ở bờ biển phía nam, toàn bộ eo đất Karelia với 12% dân số Phần Lan và 22.000 dặm vuông đất. Cuộc chiến này cũng khiến 25.000 người Phần Lan chết đi và 55.000 người bị thương, và 450.000 người Phần Lan phải di dời.

Cuộc chiến đã bộc lộ sự yếu kém của quân đội Liên Xô. Một triệu quân Liên Xô bị giết [con số được thừa nhận chỉ là 140.000 – Cù Tuấn], 1.000 máy bay bị bắn rơi và 2.300 xe tăng bị phá hủy. Những khiếm khuyết rõ ràng và chết người của cuộc chiến này đã khuyến khích Hitler xâm lược Liên Xô vào tháng 6 năm 1941. Ernest và Trevor Dupuy đã kết luận trong cuốn bách khoa toàn thư quân sự uy tín của họ (1993) rằng “cuộc tấn công của Liên Xô được lên kế hoạch một cách nghiệp dư mà không cần quan tâm đến địa hình, thời tiết hoặc các vấn đề hậu cần liên quan”. Khrushchev thú nhận: “Tất cả chúng tôi – và trước hết là Stalin – đều cảm nhận được chiến thắng của chúng tôi là một thất bại trước người Phần Lan. Đó là một thất bại nguy hiểm vì nó khuyến khích kẻ thù của chúng tôi tin rằng Liên Xô là một người khổng lồ với đôi chân bằng đất sét.”

Ngay cả khi giành được chiến thắng về mặt quân sự ở Ukraina, Nga cũng sẽ phải đối mặt với một thảm họa kinh tế và chính trị khác.

2 thoughts on “Lịch sử lặp lại: Từ Phần Lan 1939 đến Ukraina 2022

  1. Lịch sử đúng là đang lặp lại, Nga Xô dành được lãnh thổ tranh chấp với tổn thất nặng nề, “kẻ thù đang tin rằng Nga Xô là một người khổng lồ với đôi chân bằng đất sét”.
    Có vẻ điều này sẽ không khuyến khích được quốc gia nào xâm lược Nga Xô, vì bài học CTTG thứ 2 và Führer Đức quốc đã được NATO nghiên cứu kỹ suốt 77 năm qua.
    Đánh đến người Ukraine cuối cùng sẽ là lựa chọn an toàn nhất cho NATO, và rủi thay là kết cục tồi tệ nhất cho Kyiv Rus’

    • Xin đính chính, NATO thành lập năm 1949, nên đến giờ họ mới nghiên cứu bài học CTTG thứ 2 được 73 năm. 5 năm 1941-1945 là trải nghiệm thực tế.

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s