Hoàn nguyên Vi Xương Huy

thai binh (4)

Trích  từ “Thiên Quốc này chẳng thái bình

Tác giả Đào Đoản Phòng

Đỗ Trung Thành dịch

Ngay từ khi Thái Bình Thiên Quốc ở vào giai đoạn mới nổi lên, dưới trướng Tương quân của Tăng Quốc Phiên có viên quan nhỏ như hạt vừng, mang hàm lục phẩm chuyên lo việc công văn ở Hồ Bắc là Trương Đức Kiên đã biên soạn một cuốn sách “tất cả về tình hình quân địch” có tên là “Tặc tình hối toản”.

Cuốn sách nhỏ này được rất nhiều nhà sử học sau này cho là “ghi chép đầy đủ tường tận nhất về Thái Bình Thiên Quốc thời kỳ đầu”, chương đầu tiên chính là “sự thực về tướng phỉ”, liệt kê những thông tin cá nhân và lí lịch của 9 “tướng phỉ” Hồng Tú Toàn, Dương Tú Thanh, Tiêu Triều Quý, Phùng Vân Sơn, Vi Xương Huy, Thạch Đạt Khai, Hồng Đại Toàn, Tần Nhật Cương, Hồ Dĩ Hoảng. Trong đó, Hồng Đại Toàn thực ra là Tiêu Lượng, thủ lĩnh Chiêu Quân Đường của Thiên địa hội Hồ Nam, không phải là nhân vật hạt nhân của Thái Bình Thiên Quốc, tạm thời không bàn tới, 8 người còn lại đích thực là nhân vật đầu não quan trọng nhất của Thái Bình Thiên Quốc, đích thực là “tướng phỉ” theo như tiêu chuẩn của phía triều đình chẳng còn nghi ngờ gì nữa.

Trước khi giới thiệu những sự tích cuộc đời của 8 người này, Trương Đức Kiên miêu tả sơ lược về diện mạo đặc trưng, đặc điểm tính cách của từng người, chẳng có một ngoại lệ nào, những lời đánh giá về họ đều là “tính cách ngông cuồng tàn bạo”, “gian giảo nham hiểm”. Điều này cũng không khó lý giải, trong mắt viên cán bộ hạ tầng của Thanh triều Trương Đức Kiên thì các “tướng phỉ” đương nhiên chẳng ai tốt đẹp cả.

Ngược lại, một số thư tịch của Thái Bình Thiên Quốc như “Ngự chế thiên tự chiếu”, “Thiên tình đạo lý thư”, dĩ nhiên là phải khoa trương, thổi phồng lãnh tụ của mình lên hàng nửa người nửa thần, thậm chí dứt khoát là thần.

Trong đó có một ngoại lệ duy nhất là Vi Xương Huy. Tục ngữ nói rất đúng, con chó vua Kiệt sủa vua Nghiêu, ai vì chủ nấy, với bên này là trung thần thì với bên kia ắt là giặc cướp. Lập trường quyết định phán xét, đó là đạo lý xưa nay vẫn vậy, nhưng Vi Xương Huy lại không như thế, ông từ đầu chí cuối bị Thanh đình coi là tướng phỉ nhưng trong cuộc nội biến kinh thiên động địa của Thái Bình Thiên Quốc từ thần lại biến thành quỷ, những vinh hoa trước đây mất sạch.

Cũng tức là nói, ông ta là nhân vật đầu não duy nhất của Thái Bình Thiên Quốc bị cả hai phía phủ định.

Là thủ lĩnh có công hay là phần tử đầu cơ.

Sau năm 1949, có không ít tác giả nói Vi Xương Huy là “phần tử đầu cơ”, cho rằng ông ta là “cái kim nằm trong lòng đội ngũ cách mạng”. Có hai lý do: thứ nhất là sau này ông ta “phản biến cách mạng”, thứ hai là thành phần gia đình không tốt, là địa chủ hoặc phú nông.

Tên trong phổ tộc của Vi Xương Huy là Chí Chính, thường gọi là “Vi Chính”, Xương Huy là tên được đổi sau khi Thái Bình Thiên Quốc khởi nghĩa. Ông ta là người thôn Kim Điền huyện Quế Bình tỉnh Quảng Tây, nghe đồn tổ tiên là người Khách Gia di dân tới từ thời Minh triều, phụ thân tên là Vi Nguyên Giới, sử liệu phía Thanh triều nói “gia sản vạn bạc“, hào phóng hết mực, thực ra điều này không chính xác.

Có chuyên gia thời Dân Quốc phát hiện ở miếu Tam Giới thuộc trấn Giang Khẩu một “tấm bia trùng tu miếu Tam Giới”, trên bia ghi rõ ràng “Vi Nguyên Giới quyên bốn quan tiền”, người địa phương cực kỳ coi trọng việc tu sửa miếu tượng, nếu thực sự là địa chủ, tuyệt đối không thể nào chỉ quyên góp bốn quan tiền, còn vui vẻ khắc lên bia đá. Người địa phương nói, nhà họ Vi mỗi năm “thu tô hơn 200 gánh ngũ cốc”, xét theo con số này thì cũng chỉ là một tiểu địa chủ mà thôi.

Nghe nói thôn Kim Điền năm đó có khoảng hơn 600 nhân khẩu, trong đó đông nhất là họ Tạ, hơn 300 người, tiếp đến là họ Hoàng, họ Vi chỉ có hơn 100 người không chỉ ít mà còn là dân bên ngoài chuyển tới, thường xuyên bị hai họ kia ức hiếp.

Nghe nói nhà họ Vi tuy giàu có nhưng địa vị thấp kém, bao đời chẳng có nổi một ông tú tài. Vi Nguyên Giới vì tranh tiếng nói đã bỏ tiền mua cho con trưởng Vi Xương Huy chức giám sinh. Đó là vào năm Đạo Quang thứ 29, cũng tức là năm 1849, lúc này Hồng Tú Toàn, Phùng Vân Sơn đã hoạt động rầm rộ ở Kim Điền.

Nghe đồn Phùng Vân Sơn vừa tới Tử Kinh Sơn thì đã quen biết cha con Vi Nguyên Giới, Vi Xương Huy. Kim Điền nằm giữa Tử Kinh Sơn và bình địa Quế Bình, là con đường tất phải đi qua khi vào núi, cùng là người Khách Gia, những người đọc sách như Phùng, Vi sớm kết giao cũng không phải là chuyện lạ lẫm.

Nhưng không có dấu hiệu cho thấy lúc này cha con họ Vi muốn “đầu cơ” vào “sự nghiệp cách mạng” của Phùng Vân Sơn. Vi Xương Huy lúc này “ra vào nha môn, lo việc kiện tụng”, giống như dạng luật sư dân gian, mà cha ông ta Vi Nguyên Giới vào năm 1849 thì đã 81 tuổi, cái ăn cái mặc thừa thãi, có 5 người con trai lo việc nuôi dưỡng ma chay, có vẻ cũng chẳng nhiệt tình cách mạng cho lắm.

Bước ngoặt có lẽ đến vào trung tuần tháng 2 năm Đạo Quang thứ 29, đại thọ thứ 81 của Vi Nguyên Giới.

Để tăng thể diện cho người được chúc thọ trong ngày sinh nhật, Vi gia cho người làm một tấm biển có khắc lên bốn chữ “thành quân tiến sĩ” (cũng có thuyết nói là “thành danh tiến sĩ”). “Thành quân tiến sĩ” là mỹ xưng của chức giám sinh, Vi Xương Huy treo thì được nhưng để Vi Nguyên Giới treo thì có chút không phù hợp.

Nào ngờ làng bên có tên tú tài địa phương họ Lam, trước giờ luôn không vừa mắt với nhà họ Vi, bèn nhân lúc mọi người không chú ý, lấy dao cạo đi hai chữ “thành quân” rồi chạy đến nha môn tố cáo họ Vi vi phạm chế độ, tự ý treo biển “tiến sĩ”. Phải biết rằng cấp bậc giữa tiến sĩ và giám sinh cách nhau đến mấy bậc, tội danh này không thể coi là nhỏ, cuối cùng Vi gia “rồng mạnh chẳng địch nổi rắn gần nhà”, bị phán phải nộp phạt 300 lạng bạc.

Nhà họ Vi bất quá chỉ là một địa chủ nhỏ, đâu phải là cự phú, ngay cả đến một việc lớn như tu sửa miếu cũng chỉ quyên có 4 quan tiền, nay phải bỏ ra 300 lạng, mối hận này lớn thế nào không cần nói cũng đủ hiểu.

Lúc này Bái Thượng đế hội đã chìa về phía họ đôi tay nồng ấm. Khi đó Tiêu Triều Quý động một tý là giở bài Jesu hạ phàm đã đặc biệt lấy danh nghĩa Jesu tặng một bài thơ chúc thọ: Niên tiêu hoa cảnh quải mãn đường, giới nhân thử tiền tự do đương; Vị tử giám sinh độc thư lang, chính nhân tử tiền nhị tiêu lượng.

Nói thực, bài thơ này của Jesu ngoài vần ra thì chẳng có chút gì giống thơ, thậm chí còn chẳng giống “lời người”, nhưng với nhà họ Vi đang bừng bừng phẫn nộ thì đó chính là nghĩa khí trong tuyết tặng than, đó càng là một cây đại thụ có thể nương tựa.

Ông lão ngoài tám mươi Vi Nguyên Giới cảm động vô cùng, không chỉ đem toàn bộ gia sản quyên hiến cho Bái Thượng đế hội, còn cực lực cổ vũ Vi Xương Huy nhập hội. Sau Vi Xương Huy bị Hồng Tú Toàn giết, cuối cùng cũng chưa được giải oan nhưng vào Canh Thân thập niên (1860), Vi Nguyên Giới, người bị liên lụy chết trong cuộc đại loạn lại được truy phong là “khai triều vương bá, tước đồng Nam (Phùng Vân Sơn)”, hưởng đãi ngộ chính trị như phụ thân của Dương Tú Thanh, phụ thân của Tiêu Triều Qúy, có thể thấy những cống hiến cho giai đoạn đầu của hội Bái Thượng đế lớn đến mức Hồng Tú Toàn khó mà gạt bỏ và quên lãng.

Tháng 8 năm Đạo Quang thứ 29, dưới sự sắp xếp của Dương Tú Thanh, Tiêu Triều Quý đến nhà họ Vi ở thôn Kim Điền. Ngày 23 tháng 8, thông qua thánh chỉ của “Jesu” do Tiêu Triều Quý truyền, Vi Xương Huy được xác nhận là con của Thượng đế, là em của Jesu và Hồng Tú Toàn, chính thức trở thành một lãnh đạo hạt nhân.

Vi Xương Huy và Thạch Đạt Khai hai gia tộc người đông thế mạnh mà nhân tài liên tục xuất hiện, là lực lượng cốt cán đáng nương tựa nhất của cuộc khởi nghĩa Kim Điền. So với Thạch Đạt Khai tính cách quật cường và có quan hệ mật thiết với nhà họ Vương ở thôn Tứ Cốc, họ hàng với Thiên Vương và bị Dương Tú Thanh, Tiêu Triều Quý nghi kỵ nhất thì họ Vi ở gần Tử Kinh Sơn nhất (Thạch Đạt Khai là người huyện Quý), tính cách mềm mỏng phục tùng vì thế càng được Dương, Tiêu tín nhiệm, cho nên bọn họ không chỉ đặt bản doanh ở nhà họ Vi mà còn thường để Vi Xương Huy đảm nhiệm công tác điều binh khiển tướng.

Theo tương truyền của phụ lão thôn Kim Điền, nhà Vi Xương Huy thực ra chính là nơi chế tạo các loại vũ khí; để che giấu tiếng rèn thép, Vi Xương Huy cố ý nuôi một đàn ngỗng ở ao sau nhà, dùng tiếng ngỗng kêu để che giấu tai mắt của mọi người. Sau cách mạng văn hóa, có chuyên gia văn vật đào được bên bờ ao rất nhiều than củi, sắt miếng; ở đây trước đó cũng đã từng đào được vô số mảnh bát sứ, có thể thấy lời truyền khẩu là rất chính xác.

Năm 1850, Hồng Tú Toàn, Dương Tú Thanh phát lệnh đoàn doanh Kim Điền, vài vạn giáo chúng khắp vùng Lưỡng Quảng tụ tập về thôn Kim Điền. Ngày 10 tháng 12 âm lịch năm đó, là ngày sinh nhật của Hồng Tú Toàn, hội Bái Thượng đế cử hành khánh điển ở nhà họ Vi, tuyên bố khởi nghĩa. Qua tết nguyên tiêu năm sau, mấy vạn quân Thái Bình xuất phát từ thôn Kim Điền, men theo sông Đại Hoàng đông hạ, bước trên con đường chinh chiến kéo dài 14 năm. Người nhà họ Vi tòng quân nghe nói đến “hơn ngàn”, sự thực thì họ Vi ở Kim Điền không quá trăm người, thêm những người trong tộc ở các vùng phụ cận cũng chỉ khoảng vài trăm người.

Con em họ Vi trong lần xuất chinh này đa phần đều không thể trở về quê hương. Em trai của Vi Xương Huy là Vi Nghiệp Tôn (có thể là Vi Chí Tiên), Vi Thập Nhất (có thể là Vi Chí Năng) tử trận tại hiểm ải thung lũng Phong Môn ở Tử Kinh Sơn ngày 28 tháng 8 năm 1851; con trai của Vi Chí Năng là Vi Dĩ Đức tử trận tại núi Bán Bích tỉnh Hồ Bắc ngày 24 tháng 11 năm 1854; chú của Vi Xương Huy là Vi Nguyên Quang vào ngày 6 tháng 4 năm 1852, sau khi quân Thái Bình từ Vĩnh An phá vây không lâu, bị đại tướng quân Thanh Ô Lan Thái truy kích, chết ở ngoài thành Cổ Tô Xung; người trong Vi tộc là Vi Đắc Linh tử trận ở phủ Thái Bình, tỉnh An Huy vào năm 1854.

Nhà họ Vi gia cảnh vẫn tốt như vậy, vốn dĩ phải trở thành gia tộc cơ sở cho nền móng thống trị của Thanh triều, duyên cớ nào lại trở thành lực lượng phản Thanh trung kiên?

Sau chiến tranh nha phiến tài chính của Thanh đình thiếu hụt, thêm vào việc bạc trắng thiếu thốn nghiêm trọng, dẫn đến việc dùng bạc trắng kết toán thuế ruộng và các loại tạp thu khác nước lên thuyền lên theo, khiến cho hộ “đọc sách cày ruộng” điển hình như Vi Xương Huy phải chịu áp lực rất lớn. Vi thị là “người ngoài” (người Khách Gia tới Quảng Tây thời gian rất ngắn), bị những thế tộc bản địa lật đổ, quan phủ địa phương lại lẩm cẩm hồ đồ theo, nên không chỗ kêu oan, cuối cùng đã ép bọn họ đến bước phải đi tìm “con đường phi thường”.

Những năm 30 của thế kỷ trước khi giáo sư Giản Hựu Văn đi tìm hiểu thực tế địa phương, rất nhiều người cao tuổi kể những câu chuyện sống động như thật về những hộ tiểu địa chủ, hộ tự canh như Vi gia bị quan phủ, hương thân từng bước từng bước dồn vào đường cùng như thế nào, cuối cùng phải tìm đến Thượng đế của Hồng Tú Toàn tìm công đạo.

Từ đó có thể thấy, cho dù con đường Thái Bình Thiên Quốc đi dẫn tới rất nhiều tranh cãi thậm chí trách cứ, nhưng căn nguyên bùng phát của nó lại nằm ở sự mục nát của Thanh triều và sự sụp đổ kinh tế địa phương, dù không có Hồng Tú Toàn và Thượng đế của ông ta, “quan bức dân phản” cũng là kết quả tất yếu – năm đó các hội đảng, gia tộc ở Lưỡng Quảng khởi nghĩa nhiều như lông trâu chính là những ví dụ rõ ràng.

Là chiến tướng anh dũng hay là bạch diện thư sinh?

Lý Tú Thành trong bản cung khai nói Vi Xương Huy “ra vào nha môn”, “xuất thân giám sinh”, trong “Tặc tình hối toản” nói ông “vóc dáng gầy nhỏ, mặt trắng, gò má cao, râu lông mày thưa thớt, thấu hiểu văn chương, âm trầm gian hiểm”. Những ghi chép này trong một thời gian dài tạo cho người ta cái ấn tượng Vi Xương Huy là một bạch diện thư sinh gày gò văn nhã.

Tân Khai nguyên niên (1851), Hồng Tú Toàn ở Trà Địa Quảng Tây hạ chiếu, bố trí binh lực phá vây. Lúc đó Vi Xương Huy đảm nhận Hữu quân chủ tướng cùng với Hậu quân chủ tướng Phùng Vân Sơn, người cũng vốn thư sinh phụ trách đoạn hậu, còn danh tướng đã được công nhận của quân Thái Bình là Thạch Đạt Khai và Tiêu Triều Quý, người được Lý Tú Thành xưng là “dũng mãnh kiên cường, đệ nhất xung phong” thì đánh tiên phong. Điều này mang lại cho người ta ấn tượng “Vi Xương Huy không phải là chiến tướng”.

Thế nhưng một số ghi chép khác lại không như vậy.

Hồng Đại Toàn (Tiêu Lượng) sau khi bị bắt bên ngoài châu Vĩnh An đã cung khai, Vi Xương Huy “đốc quân đánh trận, thiện chiến dũng cảm, nói ông thường mang một nghìn quân, quân Thanh có một vạn quân cũng không sợ”. Tuy bản cung khai của Hồng bị cho rằng tạp nham phóng đại, nhưng lúc này hắn ở đại doanh tiền tuyến quân Thanh, người thẩm vấn là tổng chỉ huy tiền tuyến của quân Thanh Trại Thượng A, nếu Vi Xương Huy thật sự không phải là chiến tướng, hắn bịa đặt như vậy, đương nhiên là không qua được.

Người trong Vi tộc vào thời Dân quốc đã từng trả lời phỏng vấn, nói Vi Xương Huy “chinh chiến đại giang nam bắc, tuy người mang bệnh vẫn lệnh cho người đánh xe đỡ lên ngựa, đích thân đốc chiến”.

Từ những tư liệu ngày nay có thể biết, quân Thanh mãi hơn một năm sau khi cuộc khởi nghĩa Kim Điền nổ ra mới biết chắc chắn Hồng Tú Toàn mới là “đại đầu mục” của phong trào. Các tướng lĩnh ban đầu bên phía địch như Hướng Vinh, Ô Lan Thái đều căn cứ vào những điều tâm đắc có được khi tác chiến và những bản cung khai của tù binh để đưa ra những phán đoán về các đầu mục quân Thái Bình, những phán đoán này thì đủ kiểu nhưng phần lớn đều ngộ nhận Vi Xương Huy là đầu lĩnh số một của quân Thái Bình.

Tục ngữ nói rất hay, biết mình biết người, trăm trận trăm thắng. Tướng lĩnh tiền tuyến coi trọng nhất việc thu thập tình báo mà loại hành động quân sự mang tính trấn áp này, việc làm rõ ai là “kẻ đầu sỏ” gần như là nhiệm vụ quan trọng nhất, Vi Xương Huy nếu như không phải là “tội ác tày trời”, thường chỉ huy quân Thái Bình tác chiến, kinh nghiệm phong phú thì người tinh tường lão luyện như Hướng Vinh đâu đến nỗi mắc sai lầm có tính thường thức là tưởng “Vi Xương Huy là đại ca thôn Kim Điền” tới cả năm trời.

Khi mới khởi nghĩa ở Kim Điền, Vi Xương Huy được phong là Hữu quân chủ tướng, Hậu hộ hữu phó quân sư, cùng với ba vị quân sư Dương Tú Thanh, Tiêu Triều Quý, Phùng Vân Sơn đều xưng là “vương gia”, dưới Hồng Tú Toàn, là “bốn người trợ lý” trong đám quần thần. Trong giai đoạn này, Dương Tú Thanh bệnh nặng mới khỏi tọa trấn trung ương, dần dần độc nắm đại quyền, người thư sinh đầu tiên sáng lập hội Bái Thượng đế Phùng Vân Sơn thì trở thành người phụ tá triều chính, nên cơ hội cầm quân đánh trận của Vi Xương Huy là tương đối nhiều, điều này mang lại cho Thanh triều và các đồng minh cảm giác “năng chinh thiện chiến”.

Đến khi Tiêu Triều Quý, Phùng Vân Sơn lần lượt tử trận, Vi Xương Huy trở thành phụ tá đắc lực nhất của Dương Tú Thanh, sứ mạng chủ yếu đành phải chuyển qua ở phía sau xử lý sự vụ. Rất nhiều văn kiện có tính chất sự vụ, chính sách quan trọng (thậm chí cả những chuyện không quan trọng như sinh nhật con của Thiên Vương, tìm đại phu chữa về mắt cho Dương Tú Thanh) trong năm 1853 đến năm 1854 (hai năm đầu Thái Bình Thiên Quốc kiến đô Thiên Kinh) còn giữ lại được cho tới nay đều do Vi Xương Huy ban bố. Cơ hội để ông cầm quân đánh trận trở nên ít ỏi. Điều này dễ dàng mang lại cho người ta ấn tượng về một “bạch diện thư sinh”.

Tháng 7 năm 1856, quân Thái Bình công phá đại doanh Giang Nam, quân thế đạt đến giai đoạn cực thịnh trong thời kỳ đầu, Dương Tú Thanh phái Vi Xương Huy xuất kinh, tới Hồ Bắc đốc chiến. Đây là lần đầu sau 2 năm, Vi Xương Huy xuất kinh cầm quân đánh trận nhưng chiến tích tầm thường: ngày 6 tháng 7, ông đại phá quân địa phương Giang Tây ở Nhiêu Châu, chiếm lĩnh thành phủ thành; ngày 3 tháng 8, ông mang quân bản bộ tăng viện Thụy Châu nhưng bị quân Tương của Tăng Quốc Hoa đánh cho tan tác dưới chân thành, ngay cả “Hoàng Kiều, Tú Tản” cũng mất. Trong khoảng thời gian nửa tháng sau đó, ông ở dưới thành Thụy Châu hỗn chiến với đạo Tương quân phụ trợ chỉ có vài ngàn này, đôi bên có thắng có thua.

Nếu như chỉ tính chiến tích trong khoảng thời gian này thì Vi Xương Huy có thể nói là chẳng có thành tích gì, đem so với đốc sư ở Giang Tây là Thạch Đạt Khai thì càng là tối tăm ảm đạm. Nhưng xét một cách công bằng, lần này ông được phái ra ngoài là có sự nghi kị, gạt bỏ của Dương Tú Thanh, còn đã nhận được mật chiếu trừ Dương của Hồng Tú Toàn, chuẩn bị để có thể hồi Kinh bất cứ lúc nào (ngày 1 tháng 9 ông về đến Thiên Kinh, có lẽ là rời Giang Tây vào khoảng ngày 15 tháng 8, cũng tức là nói rõ thời gian cầm quân ở bên ngoài không đến tháng rưỡi), đâu có tha thiết chiến đấu.

Không chỉ như vậy, do bị Dương Tú Thanh “sai phái” nên lực lượng ông ta mang theo không phải là quân đội con cháu Vi gia. Người thiện chiến nhất là em trai ông, Vi Tuấn và người cháu Vi Dĩ Lâm lúc này đều ở Vũ Hán. Trận Nhiêu Châu, quân đội ông mang theo là Tả ngũ thừa tuyên Hồ Đỉnh Văn, Tả tam thập thất thừa tuyên Hoàng Văn Kim của Đông điện, đây đều là người thuộc “dây” Dương Tú Thanh; Trận Thụy Châu, ông chỉ mang 3000 quân cứu viện, chủ lực là quân Điện tả nhị thập thất kiểm điểm Lại Tục Tân, thuộc Dực điện của Thạch Đạt Khai.

Sau đó, ông quay về Kinh mưu giết Dương Tú Thanh, số quân mang theo nghe nói là “hai, ba nghìn”. Điều này cũng chứng minh từ một góc độ khác. Đội quân này số lượng không nhiều, khả năng đây mới là đội quân “gia tộc” đáng tin cậy của Vi Xương Huy ở Giang Tây.

Có thể nói, Vi Xương Huy chỉ huy những đơn vị phối thuộc như Hồ Đỉnh Văn, thời gian để tìm hiểu hòa hợp đương nhiên là không thể hoàn thành chỉ trong hơn một tháng ngắn ngủi được. Chính vì như vậy, Vi Xương Huy với thực lực như vậy thừa sức đối phó với quân phòng thủ của triều đình ở Giang Tây nhưng rất khó có thể phá được Tương quân, một đội quân đã tích lũy được rất nhiều kinh nghiệm chiến đấu được tăng viện cho đất Cống.

Thật sự là “kẻ có dã tâm phản cách mạng” ư?

Trong thời kỳ cách mạng văn hóa xuất hiện một cuốn sách thông tục “Thái Bình Thiên Quốc”, trong phần phụ lục “đại ký sự” có ghi chép về sự biến Thiên Kinh bất ngờ có câu “phần tử phản cách mạng Vi Xương Huy, Tần Nhật Cương điên cuồng chém giết quần chúng cách mạng”.

Những lời “thời đại hóa” như thế giờ đây nghe thật nực cười nhưng sự kiện Thiên Kinh chi biến đẫm máu là sự thực không cần tranh cãi mà Vi Xương Huy cũng là một trong những nhân vật của Thái Bình Thiên Quốc trước sau không được sửa sai.

Mấu chốt của sự kiện Thiên Kinh chi biến là mâu thuẫn giữa Hồng Tú Toàn và Dương Tú Thanh, cuối cùng dẫn đến việc Dương Tú Thanh bị giết mà người chịu trách nhiệm chủ đạo trực tiếp trong việc giết người chính là Vi Xương Huy. Vấn đề là, Vi Xương Huy giết Dương Tú Thanh rốt cuộc là hành vi chủ động hay là nhận chỉ thị của Hồng Tú Toàn?

Lý Tú Thành, khi đó giữ chức Địa quan hựu phó thừa tướng, ghi lại sau 8 năm, Dương Tú Thanh “khoe mẽ uy phong, không biết tự e dè”, ép Hồng Tú Toàn phong là “vạn tuế”, Vi Xương Huy và Thạch Đạt Khai “tích hận trong lòng”, tự ý hẹn nhau giết Dương “thanh trừng kẻ xấu bên cạnh nhà vua”, còn bản thân Hồng thì trước đó không hề hay biết; Còn Dực Vương Thạch Đạt Khai thì nói rằng Vi Xương Huy bất bình cho Hồng Tú Toàn, đề xuất giết Dương, Hồng Tú Toàn miệng nói không chịu nhưng trong lòng lại đồng ý, lại còn cố ý gia phong cho Dương Tú Thanh là vạn tuế để khích nộ Vi Xương Huy, cuối cùng dẫn tới đại họa.

Khi xảy ra Thiên Kinh sự biến, Lý Tú Thành không ở trong thành mà đang khổ chiến ở tiền tuyến Đan Dương; Thạch Đạt Khai thì được phái đi tăng viện cho Vũ Hán, cũng không ở Thiên Kinh khi sự việc xảy ra. Xét từ tình và lý, việc gia phong “vạn tuế” không thể vì để khích nộ Vi Xương Huy, vì nếu như Vi không bị khích nộ, một nước hai vạn tuế thì kết cục sẽ như thế nào?

Kế hoạch Thiên Kinh sự biến rất bí mật, Vi Xương Huy, Tần Nhật Cương đều là đại tướng cầm quân, nếu như không có chiếu chỉ thì không những không thể vào thành mà còn chắc chắn mang tội chết. Sự thực thì lại là hai người không những mang quân vào thành cùng một ngày mà Dương Tú Thanh không hề phát giác, điều bí mật trong đó là Tả thiên hầu Trần Thừa Dung, người phụ trách giữ chìa khóa cổng thành đã mở cửa cho vào. Trần là lãnh tụ triều thần, nếu không có ý chỉ của Hồng Tú Toàn, thì có cho mười lá gan, ông ta cũng không dám làm chuyện lớn đến độ đủ chết cả nhà như vậy.

Theo tài liệu chép tay của người đương thời mới được phát hiện thì Vi Xương Huy, Tần Nhật Cương trước khi đột ngột tấn công phủ Đông Vương không những có chiếu thư mà còn tiến hành động viên trước cuộc chiến. Người phụ trách truyền đạt ý chỉ là đại phò mã của Hồng Tú Toàn, Thiên nhị phò mã Chung Vạn Tín, sau này được phong làm Kim Vương.

Rất hiển nhiên, nếu như nói Vi Xương Huy là con dao đồ sát huynh đệ trong Thiên Kinh sự biến, vậy thì bàn tay máu cầm dao chính là Hồng Tú Toàn. Gọi Vi Xương Huy là “kẻ có dã tâm”, “phản cách mạng” có lẽ cũng không quá đáng, nhưng một mặt thì đánh giá Vi như vậy, mặt khác lại ca ngợi Hồng là hình tượng đại diện tuyệt đối đúng đắn cho cách mạng Thái Bình Thiên Quốc thì lộ ra sơ hở trong lập luận.

Đây không phải là nói Vi không có vấn đề. Quân tử tòng trị mệnh bất tòng loạn mệnh, ông ta hoàn toàn có thể giống như Thạch Đạt Khai, trung lập quan sát, giương cung nhưng không bắn. Rốt cục, không có dao, chỉ dựa vào đôi tay thì đâu thể khuấy lên trận gió tanh mưa máu lớn đến như vậy.

Không chỉ có vậy, Vi Xương Huy sau môt thời gian dài chịu sự lăng nhục và áp chế của Dương Tú Thanh, một khi lật đổ được ngọn núi lớn này thì bỗng nhiên trở nên điên cuồng và nổi dã tâm. Ông ta không chỉ mượn cớ “diệt trừ Đông đảng” để thẳng tay loại trừ những kẻ dị kỷ mà còn muốn giết luôn cả Thạch Đạt Khai, người đã chỉ trích ông ta lạm sát, sau khi không thành công lại giết sạch cả nhà Thạch.

Một loạt những hành động điên cuồng này của Vi Xương Huy không chỉ khiến Hồng Tú Toàn lại động sát tâm, cũng nhanh chóng khiến bản thân ông ta trở thành cái bia cho tướng sĩ trong triều dã công kích, cuối cùng Hồng Tú Toàn mượn danh tiếng của Thạch Đạt Khai dễ dàng làm tan rã thế lực của Vi.

Ngày 2 tháng 9 năm 1856, Vi Xương Huy giết chết Dương Tú Thanh để lên thay vị trí. Hạ tuần tháng 11, với sự phối hợp tác chiến của đại quân Thạch Đạt Khai đã tới gần Ninh Quốc, An Huy, Hồng Tú Toàn bất ngờ lệnh cho nữ quan trong cung kéo cờ hiệu lòng vàng viền xanh của Dực Vương, hô khẩu hiệu “phụng chiếu trừ gian”, thuộc hạ của Vi Xương Huy kinh hãi tan vỡ, ông ta bỏ trốn bị bắt được, cắt mạch cổ tay mà chết, thủ cấp được đưa tới quân doanh của Thạch Đạt Khai ở Ninh Quốc. Nghe nói thịt của ông ta bị cắt thành vô số miếng nhỏ, treo ở các lán trong thành Thiên Kinh để thị chúng, bên cạnh treo một tấm bảng gỗ – “thịt của Bắc gian, chỉ được xem, không được lấy.”

Do Vi Xương Huy bị xếp vào thành phần bất hảo, bị coi là “kẻ có dã tâm”, phản cách mạng nên những việc làm trong thời gian đầu của ông trong một quãng thời gian tương đối dài bị nhất loạt xóa bỏ, giống như ông ta ngoài việc nịnh bợ Hồng, Dương để củng cố địa vị của mình và “chờ thời cơ mưu phản” ra thì chẳng làm được trò trống gì.

Trên thực tế, Vi Xương Huy khi khởi nghĩa đã hiến toàn bộ gia sản, là người triệu tập và tổng phụ trách hậu cần, quân nhu quan trọng nhất của cuộc khởi nghĩa Kim Điền. Sau khởi nghĩa ông ta tiên nhiệm hữu quân chủ tướng, hậu hộ hựu phó quân sư, gánh vác nhiệm vụ quan trọng cầm quân đánh trận. Tháng 11 năm 1851 được Vĩnh An lại được phong là Bắc Vương, trở thành nhân vật quan trọng của trung ương Thiên Quốc.

Tiêu Triều Quý, Phùng Vân Sơn chết rồi, ông trở thành trợ thủ số một của Dương Tú Thanh, gánh vác công việc phụ trách hành chính nặng nề. Trên “giấy chứng nhận quan” của quan viên các cấp trong Thái Bình Thiên Quốc đều cần phải có con dấu của Vi Xương Huy; Hành động quân sự “tảo bắc” thẳng lấy Bắc Kinh của Lâm Phượng Tường, Lý Khai Phương cũng do Vi Xương Huy phụ trách tiếp nhận báo cáo.

Vi Xương Huy còn từng giữ chức chỉ huy cao nhất phòng vệ thành Thiên Kinh, trước cửa phủ Bắc Vương, ông cho xây một lầu canh cao đến 5 tầng (phố Trung Chính nam thành Nam Kinh vốn là “sảnh làm việc” của triều Thanh), ban ngày dùng ốc biển phối hợp với cờ ngũ sắc, tối đến thì dùng trống phối hợp với đèn cầu, chỉ huy công tác phòng vệ toàn thành. Trong tình trạng binh lực không đủ nhưng nhờ ông tính toán có sách lược nên quân Thanh không thể áp sát được đến tường thành Thiên Kinh.

Ngày 22 tháng 11 năm Quý Hảo thứ 3 (1853), Hồng Tú Toàn gia phong cho Dương Tú Thanh tước hàm “Khuyến ủi sư, thánh thần phong”, để tạo sự cân bằng nên cũng gia phong cho Tiêu, Phùng, Vi, Thạch các tước hàm thiên tượng. Vi Xương Huy đạt được cuộc sống chính trị hiển hách nhất, cũng là tước vị cuối cùng của ông – Lôi sư, Hậu hộ hựu phó quân sư, Bắc Vương, trở thành nhân vật số 3 của Thái Bình Thiên Quốc chỉ đứng sau Hồng, Dương. Có thể nói, tước hiệu này là hoàn toàn xứng đáng.

Có một điều đáng đề cập là không có bất cứ ghi chép nào chứng minh Vi Xương Huy có những hành động quá khích như đốt sách, đốt học quán, mà những hành động quá khích này là do Hồng Tú Toàn tôn sùng “chủ nghĩa cơ yếu” (fundamentalism) của Bái Thượng đế giáo cực lực khơi mào ra.

Trong những năm “chỉ xét thành phần”, “phần tử khác mình thuộc giai cấp địa chủ” Vi Xương Huy bị hình dung là ngay từ đầu đã tiềm phục trong lòng đội ngũ cách mạng. Nghe nói khi đó đã sưu tập được mấy trăm bài “dân ca Thái Bình Thiên Quốc Quảng Tây”, nhắc tới Vi Xương Huy chỉ duy nhất một bài mà câu mở đầu là “Bắc Vương Bắc Vương tâm bất chính” thì nội dung của nó có thể hình dung ra.

Người Thanh từng chép rằng, Vi Xương Huy mỗi lần bị Dương Tú Thanh giáo huấn, đều quỳ xuống nói “tiểu đệ bụng dạ còn non nớt, không có tứ ca dạy dỗ thì làm sao có thể hiểu được”. Điều này từng bị trách rằng “gian mưu nịnh hót của kẻ có âm mưu, có dã tâm”.

Sau này mọi người tìm được “Thiên phụ thánh chỉ” quyển 3 do Thái Bình Thiên Quốc xuất bản, mới phát hiện “bụng dạ còn non nớt” là phương ngữ Tầm Châu, còn “không có tứ ca dạy dỗ” vân vân chính là lối nói theo lệ của quan viên lớn nhỏ của Thái Bình Thiên Quốc khi đó, cũng giống như cách hành văn của quan viên Thanh triều cấp dưới trình lên thượng ty thường dùng như “bỉ chức ngu dốt tầm thường, vô tri vô thức” thôi. Nếu như người người như vậy. Muốn nịnh hót cũng là người người nịnh hót, đâu phải là vấn đề của một mình Vi Xương Huy, còn về dã tâm – triều đại nào không có vài triệu kẻ có dã tâm? Phải biết rằng “bụng dạ còn non nớt” một dạo được ghi vào trong lời khấn nguyện của Thái Bình Thiên Quốc.

Nhưng ở khu Tử Kinh Sơn và Kim Điền, rất nhiều phụ lão vẫn có thể cao hứng kể về sự tích của Vi Xương Huy lúc khởi nghĩa, cho dù ở địa phương đã không còn ai mang họ Vi. Tất cả người trong họ Vi đều cùng Vi Xương Huy đi theo quân Thái Bình; Vi Xương Huy chết được 3 năm, em trai Vi Tuấn, cháu trai Vi Dĩ Lâm bị đồng liêu kỳ thị, bài trừ buộc phải đầu hàng Tương quân của Tăng Quốc Phiên, sau này định cư ở Vu Hồ.

Thời Dân Quốc, tại nơi gần nhà thờ tổ họ Vi đã bị Thanh triều phá dỡ, người dân địa phương đã tự phát sửa ngôi miếu vốn là “miếu Bắc đế” thành “Xương Huy từ”, hai bên từ đường có treo đối liễn: “Kim Điền khởi nghĩa khuynh Thanh thất, Thiên Quốc cáo thành liệt Bắc Vương”.

Tìm hiểu nguyên nhân, người của đảng cách mạng Hoàng Tiểu Phối trong tác phẩm “Thái Bình Thiên Quốc diễn nghĩa” đã theo tư duy truyền thống, xây dựng Vi Xương Huy là trung thần cần vương, Dương Tú Thanh lại thành phản đồ, kẻ có dã tâm, khiến cho Vi Xương Huy có được mười mấy năm vẻ vang. Có điều lý thú là, nghe nói tượng Vi Xương Huy trong Xương Huy từ mình khoác giáp vàng, mặt trắng râu dài, tựa như Nhạc Phi trong miếu Nhạc gia, hoàn toàn không giống như tạo hình “trường mao” trong quân Thái Bình.

Ngôi “Xương Huy từ” này bị san bằng trong thời kỳ “cách mạng văn hóa”, lý do rất đơn giản: kẻ có dã tâm thuộc giai cấp địa chủ, phần tử khác mình nên bị nhân dân khinh bỉ vứt bỏ chứ không phải nơi kỷ niệm.

Từ thần đến người rồi đến quỷ

Hiện giờ có thể đại thể lí giải quỹ đạo nhân sinh trong Thiên Quốc của Vi Xương Huy rồi.

Tháng 8 năm Đạo Quang thứ 29 (1849), tiểu hương thân Vi Xương Huy vừa mới gia nhập hội Bái Thượng đế khoảng nửa năm, được Jesu do Tiêu Triều Quý đóng vai nhận là “tứ đệ”, trở thành một thành viên của cái gia tộc Thượng đế bịa đặt của Thái Bình Thiên Quốc, con trai thứ năm của Thượng đế (đại ca Jesu, nhị huynh Hồng Tú Toàn, tam huynh Phùng Vân Sơn, tứ huynh Dương Tú Thanh).

Khoảng thời gian từ cuối năm 1850 đến đầu năm 1851, Thái Bình Thiên Quốc ra đời tại nhà họ Vi, ông được phong làm Hữu quân chủ tướng, Hậu hộ hựu phó quân sư, xưng là “vương gia”, là thành viên hạt nhân quyết sách của Thái Bình Thiên Quốc.

Tháng 11 năm Quý Hảo thứ 3 (1853), ông được phong thêm danh hiệu “lôi sư”, sau đó thăng lên là “thánh thần lôi”, đạt tới đỉnh cao của sự nghiệp chính trị.

Ngày 24 tháng 8 năm Giáp Dần (1854), Dương Tú Thanh giả thác Thiên phụ hạ phàm, nói trước khi cho phép quan binh quân Thái Bình và vợ chồng quân dân ở Thiên Kinh được đoàn tụ, chỉ có 8 người lãnh đạo là được ở cùng phụ nữ, Vi Xương Huy là một trong số đó (Hồng, Dương, Tiêu, Phùng, Vi, Thạch, ngoài ra còn có thêm Tần Nhật Cương, Hồ Dĩ Hoảng).

Ngày 2 tháng 9 năm 1856 sau khi giết Dương Tú Thanh, thực tế ông trở thành người chấp chính tối cao của Thái Bình Thiên Quốc, nhưng sử liệu lại không ghi ông có được tước hàm mới gì.

Tháng 11 năm đó, ông bị Hồng Tú Toàn giết chết, tước vị đều bị lột bỏ, bản thân trước thì bị biếm là “Bắc gian” (北奸), sau bị biếm là “bội thổ” (背土) (chữ Bắc thêm vài nét, chữ Vương mất đi một nét); tên ông “Xương Huy” (昌辉) và “Chính” () trước đây thuộc vào những chữ kỵ húy, nay cũng bãi bỏ, như danh y của Thiên Quốc Lý Tuấn Xương, triều thần Lý Thọ Huy và anh họ của Hồng Tú Toàn là Hồng Nhân Chính, từng có một thời gian vì kiêng húy mà phải đổi thành Lý Tuấn Lương, Lý Thọ Huy () và Hồng Nhân Chính (), Vi Xương Huy chết rồi thì cũng được phục hồi nguyên dạng.

Nhưng có điều thú vị là sự vùi dập này với Vi Xương Huy vào khoảng năm 1859 lại bỗng dưng biến mất. Vào năm này, Hồng Tú Toàn, con người vốn thích sửa chữa, cắt bỏ sách vở lại sửa chữa những thư tịch do Thái Bình Thiên Quốc xuất bản, đã đem tên của Vi Xương Huy vỗn ban đầu in là “Bắc Vương”, sau này bị đổi là “bội thổ” sửa lại thành hai chữ “Xương Huy”, mà tất cả nguyên văn những lời tán dương Vi Xương Huy trong đó thì đều giữ nguyên.

Hoặc giả, một người lấy thần quyền lập quốc như Hồng Tú Toàn thực tế không cách nào giải thích được sự vắng mặt của Vi Xương Huy và nhà họ Vi trong khởi nghĩa Kim Điền; Hoặc giả nữa là con người đầu óc chính trị lãnh đạm khắc nghiệt lại bỗng có được chút nhân tính, ông ta ngầm gửi tới Vi Xương Huy lời xin lỗi, bởi vì người mà Vi giết không chỉ là Hồng Tú Toàn muốn giết, cũng chính là ông ta xúi giục đi giết.


Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s