Đọc bài “Tụng Lỗ Tấn” của Phan Khôi lại nghĩ đến cái xấu ở Việt Nam hiện nay

phan khoi

Nguyễn Văn Nghệ

   Ông Phan Khôi(1887-1959) khi mới lớn lên đã theo đòi nghiệp bút nghiên, thuộc làu Tứ thư, Ngũ kinh cùng sách của Bách gia chư tử. Ông đã khăn gói lều chõng đi thi Hương và đỗ Tú tài Hán học năm 1906. Ông và một số nhà Nho nhận thấy: “Nào có ra gì cái chữ Nho/ Ông nghè, ông cống cũng nằm co/ Chi bằng đi học làm thầy phán/ Tối rượu sâm banh, sáng sữa bò” (Chữ Nho – Trần Tế Xương), do đó ông đã “Vứt bút lông đi, giắt bút chì!” và theo đuổi nền Tây học. Ông đã tham gia làng báo và sau năm 1945 tham gia phong trào Việt Minh.

   Tháng 10/1956 trước khi báo Nhân văn do ông Phan Khôi làm Chủ nhiệm bị cộng sản cho đình bản ít lâu. Hội Văn nghệ Việt Nam cử ông Phan Khôi sang Bắc Kinh dự Đại hội Kỷ niệm 20 năm ngày Lỗ Tấn từ trần. Cùng đi có Tế Hanh. Tại lễ Kỷ niệm, ông Phan Khôi đã có bài phát biểu mang tên “Tụng Lỗ Tấn”: “Phản Khổng tử ‘bất vi dĩ thậm’[1]/ ‘Đả lạc thủy cẩu’[2], ‘bất khoan thứ thùy’[3]/ Phản Da tô ‘ái địch như hữu’[4]/ Nguy nguy hồ Lỗ Tấn ‘vô sản đích thánh nhân’[5]/ Ngã thâm tín thử ngôn bất mậu/ Ngã độc công thư tạp niên/Hận bất tương kiến công tử tiền/ Thiên hạnh năng cập ngã tử tiền/ Đắc kiến công tử hậu tân Trung Quốc đích thiên!”

   Dịch nghĩa bài “Ca tụng Lỗ Tấn” : Bác lời Khổng tử “không nên làm điều thái quá!”/Ông chủ trương “đánh chó phải đánh cả khi nó đã rơi xuống nước”, “không dung tha kẻ thù nào”/Chống lại lời dạy của Chúa Da tô “phải yêu kẻ thù như bạn”/ Vòi vọi như núi cao, Lỗ Tấn là ông thánh của giai cấp vô sản/ Tôi tin lời xưng tụng ấy không hề sai lầm/ Đã ba mươi năm nay tôi đọc sách của ông/Giận mình chẳng được một lần gặp ông trước lúc ông mất/ May mà trước lúc tôi xuôi tay nhắm mắt/ Còn được thấy bầu trời nước Trung Hoa mới của ông.

   Dịch thơ lục bát: “Bác lời Khổng tử khuyên can/ Làm chi thái quá để mang tiếng đời/ Đánh chó chớ đánh nửa vời/ Phải dìm cho chết dẫu rơi ao tù/ Không khoan dung lũ nghịch thù/ Đừng như Đức Chúa Giê su dạy đời/ Non cao chất ngất lưng trời/ Thánh nhân vô sản như lời tụng ca/ Tin người xưng tụng chẳng ngoa/ Ba mươi năm ấy tôi đà đọc ông/ Gặp ông mong được thành không/ Vãn niên may thấy cờ hồng Trung Hoa”[6]

   Ông Phan Khôi từ một nhà Nho chân chính đã khước từ học thuyết nhân bản nhã nhặn của Khổng tử để quảng bá cho một học thuyết duy lý hung hăng của phương Tây: “Đả lạc thủy cẩu”, “bất khoan thứ thùy”.

   Cụ Trần Trọng Kim cũng xuất thân từ gia đình Nho học nhưng cụ lại nhận ra bản chất của học thuyết duy lý hung hăng: “Về đường thực tế, cái đặc sắc của cộng sản là không nhận có luân thường đạo lý, không biết có nhân nghĩa đạo đức như người ta vẫn tin tưởng. Người Cộng sản cho cái điều đó là hủ tục của xã hội phong kiến thời xưa, đặt ra để lừa dối dân chúng, nên họ tìm cách xóa bỏ hết. Ai tin chỗ ấy là người sáng suốt, là người giác ngộ, ai không tin là người mờ tối, là người mê muội. Vì có tư tưởng như thế, cho nên cha, con, anh em bè bạn không có tình nghĩa gì cả, chỉ biết tôn trọng chủ nghĩa của Cộng sản và phục tòng những người cầm quyền của đảng, ngoại giả, giết hại lẫn nhau, lừa đảo nhau: hễ ai làm những việc mà lợi cho đảng là người giỏi, người tốt. Gia đình, xã hội, phong tục, chế độ cũ đều bỏ hết, bỏ đến tận cội rễ, để thành lập một xã hội mới theo chủ nghĩa cộng sản”[7].

    Với chủ trương “cha, con, anh em bè bạn không có tình nghĩa gì cả” cho nên mới có chính sách “đấu tố”. Qua ký ức của nhà thơ Trần Mạnh Hảo đã kể lại việc đấu tố : “Bố tôi bị quy lên địa chủ, bị nhốt chuồng trâu, chờ ngày đấu tố (…). Cùng với các ông đội, bà đội trên cử xuống, hai ông Chi và Bính (hai anh em ruột) trước kia làm nghề ăn trộm giờ là cốt cán trong cuộc đấu tố, đêm đêm đi vận động người tố điêu địa chủ: rằng vợ phải đấu tố chồng, con phải đấu tố cha mẹ, anh em phải đấu tố nhau, con dâu phải tố bố chồng hãm hiếp mình, Phật tử nữ phải đấu tố nhà sư, vu cho sư cưỡng hiếp mình thì mới dễ xử bắn sư…

   “Bọn thiếu nhi, thiếu niên chúng tôi con địa chủ cũng được hai ông Chi, Bính quán triệt trước, rằng các cháu chịu khó đấu tố bố mình đi thì bố mới được thả về, bằng không đội bắn bỏ đừng khóc…Tin vào hai ông thần đấu tố ở làng và các ông bà đội, mấy đứa con địa chủ chúng tôi chấp nhận đấu tố bố mình trước đội thiếu nhi thiếu niên theo kịch bản tố điêu của cấp trên để hòng cứu bố khỏi bị bắn. Để việc đấu tố bố tôi sáng mai tốt đẹp theo ý của ông đội, họ tổ chức cho các con địa chủ đấu tố bố mình tối hôm trước…”[8].

    Cái ác ở Việt Nam hiện nay tràn đầy, khiến ông Lê KiênThành (con của Lê Duẩn) trăn trở: “Có thể con người Việt Nam hôm nay dường như đang gặp phải một sai lầm nào đó trong tổ chức cuộc sống, khiến cho tình cảm, lòng thương người, sự vị tha đã biến dạng một cách ghê gớm. Đó là điều quá lạ lùng với xã hội này”

   Ông Lê Kiên Thành phỏng đoán (vì không dám quả quyết) rằng: “Có lẽ chưa từng có một giai đoạn nào trong quá khứ mà người Việt Nam phải trải qua tình cảnh như ngày hôm nay. Người Việt từng sống dưới ách nô lệ cả nghìn năm của các triều đại phương Bắc, từng bị đế quốc, thực dân đô hộ, chịu đựng đủ sự tàn ác bóc lột từ ngoại bang. Nhưng chưa bao giờ tôi nghe được về chuyện người Việt tàn ác với chính đồng bào của mình. Chưa bao giờ người Việt đối xử với nhau hằn học đến thế, man rợ đến thế. Chúng ta không nghèo như ngày xưa, không đói như ngày xưa, tại sao chúng ta ác hơn ngày xưa?”[9].

   Thời phong kiến con cháu mà “đấu tố” ông bà, cha mẹ là phạm vào tội bất hiếu. Bộ luật Hồng Đức quy định con cháu có nghĩa vụ không được kiện cáo ông bà cha mẹ (điều 511), có nghĩa vụ che giấu tội cho ông bà cha mẹ (điều 9 và 504) ngoại trừ trường hợp ông bà cha mẹ phạm các tội mưu phản, mưu đại nghịch…thì con cháu được phép tố cáo.

   Trong Luận ngữ có mẩu đối thoại giữa Diệp công và Khổng tử: Diệp công ngữ Khổng tử viết: “Ngô đảng hữu trực cung giả: kỳ phụ nhương dương, nhi tử chứng chi”. Khổng tử viết: “Ngô đảng chi trực giả, dị ư thị: phụ vị tử ẩn, tử vị phụ ẩn, trực tại kỳ trung hỹ”(Ông Diệp công nói với Khổng tử rằng: “Ở xóm tôi, có người giữ phép thẳng rất mực, như cha ăn trộm dê, thì con đứng ra làm chứng khai thật”. Khổng tử nói rằng: “Ở xóm ta người ngay thẳng cư xử có khác: Cha che lỗi cho con, con che lỗi cho cha; tình ngay thẳng vẫn ngụ trong đó vậy”(Luận ngữ Tử Lộ XIII, 18).

   Học thuyết Nho giáo đề cao chữ “Nhân”, bởi “Nhân” là đầu các điều thiện. Nếu Phan Khôi hoặc những người lãnh đạo thời ấy hết lòng quảng bá đức “Nhân” trong học thuyết Nho giáo, đừng chạy theo học thuyết duy lý hung hăng của phương Tây thì tôi tin chắc cái ác sẽ không xảy ra như hiện nay: “Giết nhau vì tiền, giết nhau vì tình, giết nhau vì đất đai, giết nhau vì chút quyền lợi nhỏ, và cả giết nhau chẳng do duyên cớ nào cả. Thậm chí, một cái nhìn bị cho là ‘nhìn đểu’ cũng dễ dàng rước lấy cái chết thảm cho người nhì đằng sau cái hả hê của ‘người bị nhìn’ đã ‘dứt điểm’ được ‘kẻ nhìn đểu’[10].

   Tại sao hiện nay xã hội Việt Nam lại ác hơn ngày xưa? Từ ngàn xưa Kinh Dịch đã có câu giải đáp: “Thần thí kỳ quân, tử thí kỳ phụ, phi nhất triêu, nhất tịch chi cố, kỳ sở do lai giả tiệm hỹ, do biện chi bất tảo biện dã” (Tôi giết vua, con giết cha, không ở trong một sớm một chiều, nguyên do dần dần mà đến, bởi những kẻ lo liệu phòng bị những việc ấy không biết lo liệu phòng bị sớm).

    Trong tác phẩm “Lịch sử văn minh Trung Hoa” nhà nghiên cứu Will Durant đã nuối tiếc cho dân tộc Trung Hoa là đã từ bỏ một học thuyết nhân bản nhã nhặn của ông cha để chạy theo một học thuyết duy lý hung hăng của phương Tây.


                Chú thích:

[1] – Bất dĩ vi thậm: Lời Khổng tử dạy môn sinh “chớ làm điều gì thái quá”.

[2] – Đả cẩu lạc thủy: Chủ trương rất nổi tiếng của Lỗ Tấn: “Đánh con chó đã rơi xuống nước rồi, còn phải theo mà đánh nữa”.

[3] – Bất khoan thứ thùy: Với kẻ thù, chẳng dung tha cho một kẻ nào.

[4] – Ái địch như hữu: Yêu kẻ thù như chính bản thân.

[5] – Lỗ Tấn “vô sản đích thánh nhân”:Lỗ Tấn là ông thánh của giai cấp vô sản. Đây là lời Mao Trạch Đông xưng tụng Lỗ Tấn.

[6] – Bài viết “Tìm được bài phát biểu của Phan Khôi tại Đại hội Kỷ niệm 20 năm ngày Lỗ Tấn từ trần” của tác giả Phan Nam Sinh đăng trên Kiến thức ngày nay số 1094 ra ngày 1/1/2021, trang 3-5& 109. Năm chú thích bên trên cũng của Phan Nam Sinh.

[7] – Lệ Thần Trần Trọng Kim, Một cơn gió bụi (Kiến văn tiểu lục), Việt Books- 2010, tr. 114-115

[8] – daohieu.wordpress.com/tag/tran-manh-hao-cai-cach-ruong-dat/

[9][10] – Bài viết “Vì sao tại Việt Nam hôm nay cái ác trỗi dậy?” của tác giả Lê Thiên.

   https://baotiengdan.com/…/vi-sao-tai-viet-nam-hom-nay…/

     

6 thoughts on “Đọc bài “Tụng Lỗ Tấn” của Phan Khôi lại nghĩ đến cái xấu ở Việt Nam hiện nay

  1. Nguyễn Văn Nghệ chỉ cần nhớ một điều:
    Dưới chế độ do ĐCS đứng đầu thì giọng điệu trước 1945 và sau 1945 phải đổi khác 180 độ, nếu còn muốn sống.
    Không những Phan Khôi, mà Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Đào Duy Anh, Nguyễn Lân… đều như vậy.
    Phải rất lâu về sau, những người dũng cảm nhất mới dám thể hiện: Tôi vẫn là tôi.

    Thời nay, mỉa mai tiền nhân rất dễ, nhưng cũng rất hèn hạ. Tiền nhân không sống lại để có thể giải thích.

    • Thế thì đừng ca ngợi tiền nhân luôn vì tiền nhân có sống lại để giải thích huyền thoại của mình đâu?? Chắc chỉ được ca ngợi tiền nhân không được chê tiền nhân chứ gì?? Kẻ không giám nói gì chỉ vì cái danh tiền nhân mới đúng là hèn hạ sai thì sửa đúng thì nói cái gì mà tiền nhân với không tiền nhân thực nực cười, họ cũng là người cũng như ta cũng có sai lầm có công không phải thánh không thể mỉa mai.

  2. Phan Khôi sống dưới 2 chế độ, trong đó có chế độ không cho phép nhà văn viết theo tư tưởng chủ đạo của mình.
    Tư tưởng và quan điểm chủ đạo của Phan Khôi hoàn toàn khác, thể hiện ở mấy trăm bài đã đăng in.
    Mọi người có quyền bàn luận về tiền nhân. Nhưng trích ra một mẩu (như bài này) để bàn là không sạch.
    Nói về Phan Khôi chỉ là cái cớ để nói chuyện đời nay. Do vậy, không xứng đáng để được coi là bài nghiên cứu lịch sử, để đăng ở nghiencuulichsu.com

  3. “Ông Phan Khôi từ một nhà Nho chân chính đã khước từ học thuyết nhân bản nhã nhặn của Khổng tử để quảng bá cho một học thuyết duy lý hung hăng của phương Tây: “Đả lạc thủy cẩu”, “bất khoan thứ thùy”.

    Xin tác giả Nguyễn Văn Nghệ dẫn chứng cho cá nhân tôi cũng như các độc giả ở đây thấy “học thuyết duy lý hung hăng” nào của phương Tây đề ra tư tưởng “đánh chó phải đánh cả khi nó đã rơi xuống nước”, “không dung tha kẻ thù nào”.

    Tôi thật sự chưa từng nghe nói có một “học thuyết” phương Tây nào đã “thuyết” những ý tưởng như vậy. Tôi chỉ thấy thực tế người phưong Tây không những không đánh chó (chưa nói tới tình trạng con chó bị rơi xuống nước) mà còn coi con chó như một thành viên (cha mẹ con cái) trong gia đình. Thực tế cũng cho thấy ở các nước phương Tây có cả các bộ luật bảo vệ chó và gia súc gia cầm nói chung.

    Thành ra khi đọc bài thấy tác giả Nguyễn Văn Nghệ nói có cái “học thuyết hung hăng” này tôi rất lấy làm lạ! Mong tác giả dẫn chứng như một bài học cho tôi và cũng để nôi dung bài được sáng tỏ hơn. Tôi xin cám ơn trước.

  4. Tôi chờ 3 ngày vẫn không thấy tác giả trả lời. Như vậy tôi thấy tôi đã có đủ chính đáng để nói trong bài này tác giả Nguyễn Văn Nghệ đã phát ngôn có phần bừa bãi. Đặc biệt là phát ngôn về cụ Phan Khôi. Tôi chỉ nói vắn tắc vậy thôi. Nếu có ai muốn thấy nó bừa bãi chỗ nào, tôi sẽ nói thêm.

  5. Có một bác bảo tôi “có bài viết rất mới về cụ Phan Khôi” đang ở nghiencuulichsu.
    Tôi biết: Trang này rất được bạn đọc tín nhiệm.
    – Tôi tò mò vào nghiencuulichsu thì thấy Nguyễn Văn Nghệ kết tội Phan Khôi là đã “tụng” Lỗ Tấn.
    Thật ra, “Tụng” chỉ có nghĩa là tôn kính và ca ngợi. Đó không phải là tội.
    – Tra cứu trên mạng (tiếng Việt, tiếng Anh: https://en.wikipedia.org/wiki/Lu_Xun) thì Lỗ Tấn là nhà văn nổi tiếng của TQ, được thế giới đánh giá rất cao. Ông phê phán những bất cập của xã hội TQ thời xưa.
    Sau khi ông mất, ĐCS TQ giành được chính quyền cũng vẫn đề cao ông.
    Thế thì Phan Khôi ca ngợi Lỗ Tấn thì có gì đáng gọi là hèn hạ?

    – Tra cứu tiếp, thấy tất cả (vâng, “tất cả”) những người tham gia Nhân Văn – Gia Phẩm không một ai trực tiếp đả kích chủ nghĩa CS, mà chỉ dám đòi dân chủ, tự do. Riêng Phan Khôi từ lâu có viết một bài, trong đó ông gọi một loài cỏ dại (cây chó đẻ) là “cây cộng sản”. Muốn tra cứu, chỉ cần 2 key word: “phan khôi” “cây cộng sản”.

    – Quàng Nam và Đà Nẵng, cả 2 nơi đều có phố Phan Khôi.
    Nguyễn Văn Nghệ hãy tập hợp tư liệu về Phan Khôi để phản đối. Nếu thành công, Nguyễn Văn Nghệ sẽ lưu danh lịch sử,
    – Admin cần lưu giữ lâu dài hai bài của Nguyễn Văn Nghệ. Lịch sử sẽ cần đến tư liệu này.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s