Hồi tưởng quá độ cải cách thể chế ở Việt Nam

Ý  kiến  tham  gia   hội  nghị  dự  thảo Luật  Đầu  Tư  tổ  chức  ngày  16/ 5/2005  tại   Hà  Nội

           *Vũ Ngọc Phương

                 Về  tổng  quan  Dự  thảo  Luật  đầu  tư  lần thứ 8 đã  thể  hiện  được  tư tưởng  Đổi mới, cải cách và mở cửa, tiến tới hội  nhập hoàn toàn WTO  năm  2010. Đó là sự thống nhất  về quan điểm bình đẳng giữa các thành phần kinh tế,giữa tổ chức, cá nhân trong nước và tổ chức, cá nhân nước ngoài. Tuy nhiên về nội dung chi  tiết và sự cố gắng cho bình đẳng có nhiều điểm chưa rõ, không nhất quán cần biên tập, điều chỉnh bổ sung.

Về quá trình lập và dự thảo các văn bản dự án Luật của chúng ta hiện nay cũng như Dự thảo Luật đầu tư lần thứ 8 này đều có cách viết nội dung chung chung và chi tiết là đồng nghĩa với viết dài. Sự định lượng của chế định, chế tài là rất thiếu trong nhiều Điều, khoản của Luật. Có nguyên nhân là tính thực tiễn trong quản lý kinh doanh .Về văn phong có nhiều câu và từ  đọc không rõ nghĩa là trình tự sẽ được thực hiện như thế nào. Sau khi đọc kỹ Dự thảo Luật đầu tư, tôi nhận thấy nếu không nhiều nỗ lực gia công sát thực tiễn,e rằng khó thực thi  được Luật như TW Đảng, Chính phủ và giới Đầu tư trong nước và nước ngoài mong đợi từ nhiều năm nay.

Những ý kiến chi tiết về nội dung câu chữ và kiến nghị bổ sung, điều chỉnh … tôi đã ghi, sửa trực tiếp lên Dự thảo Luật Đầu tư và ký lên từng trang để rõ trách nhiệm của người góp ý và nộp lại cho Ban tổ chức Hội nghị  theo cách làm khi tham gia Dự án Luật tại Ban Nghiên cứu của Thủ tướng.

Tại Hội nghị do giới hạn về thời gian, tôi chỉ xin có một số ý kiến tập trung và khái quát sau đây :

Như chúng ta đều biết  Luật Đầu tư là một trong vài Bộ Luật lớn, có tác dụng tức thời đến sự phát triển của nền kinh tế Nước ta. Những năm qua, Luật khuyến khích đầu tư trong nước không phát huy được tiềm năng tài chính hàng chục tỷ Dolla Mỹ và nguồn lực trong Dân. Bản chất của Luật khuyến khích đầu tư trong Nước là một quy chế bình thường có những hạn chế và thể hiện sự phân biệt đối xử với  kinh tế tư nhân. Ngược lại ưu đãi  đầu tư nước ngoài và Doanh nghiệp Nhà nước. Tư tưởng định kiến, phân biệt đối với kinh tế tư nhân đã kìm hãm sự phát huy sức mạnh trong Dân một thời gian dài. Điều này lý giải tại sao Luật khuyến khích đầu tư trong nước đã không được người Dân hưởng ứng.

 Một trong những cơ quan Công vụ cản trở lớn nhất đến đầu tư trong nước là cơ quan Thuế vụ. Họ tìm mọi cách để tận thu tiền của Doanh nghiệp có thực hiện đầu tư  bất chấp quy định của Pháp Luật. Một dẫn chứng  là  1993 Doanh nghiệp chúng tôi có đầu tư 6 tỷ đồng VN. Theo quy định của lúc đó của Pháp Luật thì  cơ quan định giá tài sản gồm Uỷ Ban Nhân dân TP Hà nội, Sở Nhà đất Hà Nội, Công ty kiểm toán Bộ Tài chính và Uỷ Ban ND Quận.

Doanh nghiệp đã xuất trình đủ tài liệu bản gốc nhưng Cục Thuế Hà Nội  bác bỏ tất cả và cứ thu và  truy thu thuế nhiều tỷ đồng. Doanh nghiệp vừa phải nộp Thuế vừa phải trả lãi và tiền gốc vay Ngân Hàng không được miễn giảm một đồng nào. Sự việc dai dẳng nhiều năm đến nay chưa kết thúc. Từ năm 2003 đến nay, Doanh nghiệp chúng tôi trở lại thực hiện đầu tư  hơn 150 tỷ đồng cho một dự án, vướng mắc nhiều khi tới mức tột cùng. Qua thực tế đầu tư, tôi nhận thấy ” Ghen ăn, tức ở “ là một cố tật  có tính truyền thống của người Việt Nam. Khi đầu tư, nhà đầu tư trực tiếp đã đưa một khối lượng vốn lớn vào thị trường tạo công ăn việc làm, thu nhập, thuế … cho hàng trăm, hàng nghìn người. Nhưng một số cơ quan hữu quan báo cáo lên Nhà nước là cái Doanh nghiệp ấy không có doanh thu gì cả  cần phải  thu hồi giấy phép kinh doanh.

Vì vậy cần làm rõ các điều kiện nội dung và rất chi tiết nội dung cần thiết của Hồ sơ xin cấp giấy  phép  đầu tư, bảo hộ đầu tư trong Bộ Luật đầu tư lần này. Tại  tiết  3.1  Điều 60  của  dự thảo Luật  có ghi  “ Đối với Dự án đầu tư bằng các nguồn vốn trong nước, Thủ tướng Chính phủ cho phép đầu tư bằng văn bản…” Đây là điều không thể hiểu nổi bằng cách nào Vị Thủ tướng hoặc các Phó Thủ tướng được uỷ quyền – Là người điều hành vĩ mô Quốc gia lại làm việc của một nhân viên công chức. Và bằng cách nào, ai trình từ địa phương qua muôn trùng cửa ải hành chính quan liêu được xếp hạng phức tạp nhất Châu A để lên đến Thủ tướng? Quy trình này tạo cơ hội cho tham nhũng và một lần nữa là ý tưởng khống chế hoàn toàn sự phát triển đầu tư tư nhân. Một quy luật tất yếu là nếu Chính phủ của một Quốc gia không đối xử công bằng với kinh tế tư nhân của chính quốc thì cũng không thể kêu gọi các Nhà đầu tư nước ngoài vào đầu tư,bởi lẽ đầu tư nước ngoài cũng chính là tư nhân.

Một điều kiện tiên quyết để Đầu tư là tiền vốn cũng cần có quy định tại một Điều khoản trong Luật đầu tư lần này. Quy chế Ngân hàng thương mại hiện nay nhất loạt chỉ cho vay thế chấp 50% giá trị tài sản. Sự định giá tài sản không theo giá thị trường, các Ngân hàng Thương mại dùng khung giá các loại đất do Uỷ Ban ND Tỉnh, Thành phố trực thuộc TW công bố giá đền bù làm đường, là một giá thấp chỉ bằng 1/4 giá thực tế tại thời điểm. Một dẫn chứng là giá đất mặt đường vành đai 2 tại Hà nội hiện là 18 lạng vàng 1m2 đất ( 147 triệu 600 nghìn đồng VN/1m2 đất ). Giá  TP Hà nội công bố là 30 triệu đồng / 1m2,chỉ bằng 1/4,95 giá thực tế. Như vậy Ngân Hàng Thương mại bắt ép Doanh nghiệp cho vay 50% của 1/4 đến 1/5 giá trị thực tài sản. Nghĩa là Doanh Nghiệp chỉ được vay 1/8 đến 1/10 giá trị thực tài sản đưa vào thế chấp. Hệ thống Ngân hàng thương mại hiện chơi hội đồng bắt ép Doanh nghiệp. Sự độc quyền của các Ngân hàng thương mại gây khó khăn, bất bình đẳng trong quan hệ kinh doanh với Ngân hàng nhưng Chính phủ thì làm ngơ trước tình trạng đối xử bất bình đẳng của Ngân hàng với Doanh nghiệp kéo dài trong nhiều năm. Đề nghị Chính phủ có biện pháp chấm dứt sự độc quyền bất bình đẳng đã tồn tại hàng chục năm qua của hệ thống Ngân hàng thương mại cho vay thế chấp đối với Doanh nghiệp như hiện nay. 

Điều kiện thực sự phát huy nội lực của Dân là  Đảng – Chính phủ phải chuyển tư tưởng  Dân giầu – Nước mạnh thành cơ chế hiện thực tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng về bản chất,công khai,minh bạch. Nguồn lực hiện có trong Dân là rất lớn,theo tôi biết cặn kẽ qua hơn 30 năm kiếm sống  những người  bạn kinh doanh trong thương trường có thể huy động trong 15 ngày số tiền trên dưới 100 tỷ đồng lãi 1,5% tháng.Cao hơn Ngân hàng nhưng không có bất cứ sự phiền hà,thủ tục nào. Tôi  đã chứng kiến họ cho vay, hùn vốn 30 triệu Dolla Mỹ  bằng tiền mặt . Tiền của họ do tài kinh doanh thực sự mà có, không buôn lậu tham nhũng gì hết.

Thật buồn khi  báo chí, tivi  ầm ỹ về một cuộc khởi công, khai trương của Nhà đầu tư nước ngoài  có vốn vài triệu, hay chỉ hơn chục triệu Dolla Mỹ. Hay một lễ nhận tài trợ vài chục, vài trăm nghìn Dolla Mỹ từ một  người nước ngoài. Trong khi người Dân kinh doanh lương thiện đầu tư thì dò xét, nghi ngờ, hết thanh tra, kiểm tra. Có nhiều nhân viên Công lực còn tìm cách cài bẫy họ để dựng hồ sơ giả tạo cớ bắt, khởi tố. Những nhân viên công lực này là vô ơn, ai nuôi họ? lương của họ từ đâu ra, nếu không phải từ Thuế của Dân.

Nếu chúng ta thực sự coi Nhà đầu tư tư nhân là người ruột thịt chắc Đất nước không lâm vào suy thoái những năm 1995 – 1999. Tốc độ tăng  trưởng hàng năm GDP 9% – 10 % là hiện thực. Nhà nước cũng không phải vay nợ, xin tài trợ nước ngoài nhiều như vậy. Dân đã theo Đảng hy sinh của cải  vật  chất , tính mạng  và tài sản  trường kỳ kháng chiến 30 năm nhưng đến nay vẫn chưa được yên ổn làm ăn trong môi trường kinh doanh bình đẳng. Vì vậy Dự án Luật Đầu tư lần này phải được triệt để về bản chất sự công bằng, minh bạch giữa các thành phần kinh tế trong nước, nước ngoài. TW Đảng, Quốc Hội, Chính Phủ cần mời các Doanh nhân, các Nhà đầu tư thực sự có trình độ lý luận và thực tiễn kinh doanh tham gia dự thảo, biên tập những Dự án Luật quan trọng như Luật Đầu tư (Thống nhất) Luật Doanh Nghiệp (Thống nhất ) và một số Luật liên quan đến đời sống thường ngày của Dân để Luật đó phù hơn với thực tiễn kinh doanh. Đó cũng là một lộ trình Đại đoàn kết xây dựng một Nhà nước Pháp quyền do Dân, vì Dân.

Nếu lần này Luật đầu tư thực sự thể hiện khúc triết quyền bình đẳng, minh bạch giữa các tổ chức, cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế trong nước và nước ngoài với một  quy trình thực hiện rất minh bạch, đơn giản sẽ là một động lực đủ mạnh huy động nội lực trong Dân để đối phó với những thử thách nghiêm trọng quá trình hội nhập Thế giới.

Hà nội, ngày 14 / 5/ 2005.


  • Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Thương mại (PT Corp., Ltd)

* Từ đầu năm 1997 – 2002 tôi được Thủ Tướng Phan văn Khải mời tham gia Ban Cải cách Hành chính Kinh tế của Thủ Tướng, sau vì nhiều ý kiến nên đổi thành Ban Nghiên cứu của Thủ Tướng do ông Trần Đức Nguyên – Trợ lý chính của Thủ Tướng kiêm Trưởng Ban.Đây là một trong những thời kỳ Việt Nam thực hiện nhiều cải cách Thể chế và Hàng chính.

                                       

  

 

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s