Nghiên Cứu Lịch Sử

Hun Manet của Campuchia đã sẵn sàng tiếp quản từ người cha cầm quyền lâu năm Hun Sen. Ảnh: EAF

David Hutt

Ngày 19 tháng Bảy 2023

Biên dịch: GaD

Thủ tướng đương nhiệm Hun Manet sẽ tìm kiếm tính hợp pháp thông qua năng lực chứ không phải huyền thoại trong sự kế thừa thế hệ rộng lớn hơn bên trong CPP cầm quyền

Tại một cuộc mít tinh quần chúng ngày 1 tháng Bảy 2023, nhân lúc cuộc vận động tranh cử cho cuộc tổng tuyển cử sắp tới ở Campuchia đang diễn ra, Thủ tướng Hun Sen đã  trao  tượng trưng lá cờ của Đảng Nhân dân Campuchia (CPP) cầm quyền cho con trai cả – Hun Manet – người được cho là sẽ sớm kế vị ông với tư cách là thủ tướng.

Trong khi Norodom Sihanouk được nhớ đến là “Samdech Cha” của Campuchia, thì Hun Sen có lẽ sẽ muốn đi xuống với tư cách là một người giống như “Cha Thủ tướng”. 

Như huyền thoại của Hun Sen, ông là người cuối cùng đã  mang lại hòa bình và ổn định  cho Campuchia, chấm dứt cuộc nội chiến kéo dài ba thập kỷ của đất nước vào những năm 1990. Và ông đã mang lại sự thịnh vượng cho Campuchia – một quốc gia đói kém khi ông tiếp quản.

GDP bình quân đầu người của Campuchia  đã tăng  từ 247 US$ năm 1993 lên 1.625 US$ vào năm 2021. Ông cũng đã bảo vệ chủ quyền Campuchia. 

Mức độ mà Hun Sen, người nắm quyền từ năm 1985, phải chịu hoàn toàn trách nhiệm đối với những diễn biến này là điều gây tranh cãi. Nhưng Campuchia đã thay đổi theo chiều hướng tốt hơn một cách không thể thay đổi trong nhiệm kỳ của ông.

Vấn đề đối với Hun Manet, 45 tuổi, là anh ta sẽ không thể đưa ra yêu sách đối với bất kỳ câu chuyện nào trong số đó. Ông ta sẽ  tiếp quản  một đất nước vốn đã yên bình và ổn định về kinh tế. 

Một câu chuyện giàu có không phải là của anh ấy. Anh ta là một thái tử có đặc quyền, được  đào tạo bài bản ở phương Tây  và sau đó  nhảy dù vào quân đội  và đảng cầm quyền. Một số thành viên CPP cho rằng ông đã  bị  đảng này ép buộc làm ứng cử viên thủ tướng tiếp theo.

Công lao của Hun Sen đến từ sự chịu khó và hy sinh của ông – một “chú tiểu” vươn lên dẫn đầu. Hun Manet đã hy sinh những gì cho đất nước thì ít rõ ràng hơn.

Vị thủ tướng tương lai cũng không thể tự nhận mình là “con của đất”, điều này có lẽ giải thích tại sao ông tranh cử  để trở thành một nhà lập pháp  ở Phnom Penh, chứ không phải ở vùng nông thôn trung tâm của CPP.

Thủ tướng Campuchia Hun Sen là một trong những nhà lãnh đạo tại vị lâu nhất trên thế giới. Ảnh: Asia Times Files/AFP/Tang Chhin Sothy

Người ta đã cố gắng tạo ra một hình ảnh phổ biến cho Hun Manet, chẳng hạn như thông qua tiểu sử bằng tiếng Khmer. “Hun Manet: Con trai cả của Thủ tướng trên con đường nối nghiệp cha mình”, do Chhay Sophal, Thứ trưởng Bộ Thông tin viết và được xuất bản năm 2022. 

Hun Manet cho biết ông  sẽ tặng  miễn phí 10.000 bản sách. “Con trai cả có ảnh hưởng” là một tác phẩm ngớ ngẩn khác  xuất bản năm 2022.

Như những chức danh này gợi ý, Hun Manet, từng là thủ tướng, sẽ phải sống dựa vào hình ảnh của cha. Anh ấy là người kế vị đáng tin cậy của cha mình sẽ là yếu tố hợp pháp cốt lõi. 

Điều đó sẽ khiến Hun Sen khó có một hồ sơ kín tiếng sau khi từ chức. Ông được cho là sẽ duy trì quyền lực đáng kể ở hậu trường, đặc biệt là khi ông sẽ  vẫn là chủ tịch CPP. Nhưng sự hiện diện kéo dài của ông sẽ cản trở quá trình tạo dựng huyền thoại của Hun Manet.

Tuy nhiên, chúng ta đã có thể thấy một câu chuyện hình thành xung quanh Hun Manet không mang tính triều đại. Ông đánh bóng hình ảnh với tư cách là người anh em với dân chúng, chứ không phải vai trò người cha mà Hun Sen đã đóng. Các bài phát biểu của anh ấy ít thuyết giáo và gia trưởng hơn. 

Có  nhiều người theo dõi trên Facebook nhất  so với bất kỳ quan chức đảng cầm quyền nào khác ngoài cha mình, đó là cách để anh ta giao tiếp thẳng với quần chúng, bỏ qua người phát ngôn của đảng và Bộ Thông tin.

Hun Manet  là chủ tịch  CPP Trẻ từ năm 2020. Một phần lớn nhân cách “có công” của anh bắt nguồn từ việc anh là chủ tịch các tổ chức từ thiện liên kết với đảng – đặc biệt là Hiệp hội Bác sĩ Thanh niên Tình nguyện Samdech Techo – tổ chức đóng vai trò quan trọng trong chiến dịch tiêm chủng thành công của Campuchia trong suốt thời gian  đại dịch Covid-19.

Kể từ năm 2019, anh đảm nhận một số trách nhiệm hàng ngày của cha mình như khai trương trường học, bệnh viện và chùa mới. Những sự kiện này khiến anh ta xuất hiện như một nhà hảo tâm nhân từ của hệ thống phúc lợi được tài trợ bởi thuế của Campuchia.

Chẳng hạn, đã có những nỗ lực ca ngợi sức mạnh quân sự của anh, mặc dù vẫn còn tranh cãi về tầm quan trọng của anh trong việc làm giảm căng thẳng Campuchia-Thái Lan năm 2008.

Hun Manet sẽ phải tạo uy tín cho mình trên trường quốc tế. Là một chỉ huy quân sự, anh đã viếng thăm rộng rãi; đã gặp Chủ tịch Trung Quốc Xí Jinping  ít nhất hai lần  tại Bắc Kinh. Hun Sen chưa bao giờ tỏ ra thoải mái khi xa nhà. Hun Manet – người nói tiếng Anh – nên xuất hiện tự nhiên hơn trên trường quốc tế.

Anh được giao nhiệm vụ lôi kéo cộng đồng người Campuchia nổi tiếng chống CPP ở Mỹ, Pháp và Australia. Người ta chờ xem liệu chính quyền Hun Manet có tham gia vào việc nối lại quan hệ với phương Tây hay không, điều mà Phnom Penh tuyên bố họ đã cố gắng trong nhiều năm. 

Gần đây, anh ấy khách mời danh dự  tại Dạ tiệc từ thiện của Phòng Thương mại Mỹ ở Phnom Penh – một sự kiện mà ngày nay cha anh sẽ không bao giờ tham dự.

Hun Manet có xuất thân từ quân đội. Hình ảnh: Facebook

Hun Manet sẽ cố gắng khẳng định tính hợp pháp từ năng lực. Chính quyền của anh sẽ làm việc để hoàn thiện và tinh chỉnh các chính sách mà nó kế thừa từ thế hệ cũ – “những người sáng lập” của CPP và Vương quốc Campuchia. Con trai của các ông lớn trong đảng khác cũng sẽ thăng tiến cùng với Hun Manet như một phần của “sự kế thừa thế hệ”.

Anh sẽ không thể hiện chính sách độc lập và sẽ phải dùng phong cách ra quyết định đồng thuận trong nội các vì bộ máy quan liêu và cơ quan chính phủ sẽ không tin vào bản năng của anh.

Trong khi Hun Sen can thiệp vào chính sách của chính phủ dù là nhỏ nhất, Hun Manet sẽ không thể ra lệnh từ trên cao. Bộ máy hành chính sẽ phải trở nên tự lực hơn. Các bộ trưởng và quốc vụ khanh sẽ phải là những nhà kỹ trị có năng lực hơn, không chỉ đơn giản là  những người trung thành và thực thi  những ý thích bất chợt của Hun Sen.

https://asiatimes.com/2023/07/how-hun-manet-will-differ-from-his-father/