Nghiên Cứu Lịch Sử

Nghiêm Huấn Từ soạn

Tôi là user đang sử dụng chatGPT đây

Tôi xin hỏi: Marx sáng tạo ra khái niệm “Giá trị thặng dư” được ca ngợi là sáng tạo vĩ đại của Karrl Marx suốt hàng trăm năm nay. Các ĐCS khắp thế giới đã sử dụng nó để khích lệ giai cấp công nhân đấu tranh với giai cấp tư bản nhằm giành lại phần «giá trị thặng dư» bị «bọn tư bản» tước đoạt.

Vậy, nói cho dễ hiểu thì «giá trị thặng dư» là gì?

ChatGPT nói: Theo Marx, giá trị của một hàng hóa được xác định bởi lượng lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra nó (được gọi là lý thuyết giá trị lao động). Trong nền kinh tế tư bản, người lao động bán sức lao động cho tư bản (người chủ), và sức lao động này là nguồn tạo ra giá trị thặng dư. Giá trị thặng dư là phần giá trị mà người lao động tạo ra nhưng không được trả công, và nó trở thành lợi nhuận cho nhà tư bản. Marx cho rằng nhà tư bản bóc lột công nhân bằng cách trả lương thấp hơn giá trị mà công nhân thực sự tạo ra. Phần chênh lệch này – giá trị thặng dư – bị tư bản chiếm đoạt.

User nói: ChatGPT hãy nói đơn giản hơn nữa để một cháu học sinh cấp II cũng hiểu thế nào là “giá trị thặng dư”. Ví dụ, có thể nói như sau: Nhà tư bản chỉ cần bỏ ra một số vốn, mở nhà máy, thuê công nhân sản xuất hàng hóa… rồi ngồi chờ bán hết hàng, thu lãi. Theo Marx, toàn bộ số lãi này là do công nhân làm ra, nhưng nhà tư bản chỉ trả cho công nhân một phần nhỏ. Phần còn lại, nhà tư bản… «đút túi». Cái phần «đút túi» này chính là “giá trị thặng dư”. Nay, đến lượt chatGPT giải thích đơn giản nhất về «giá trị thặng dư»

ChatGPT nói: Đúng rồi! Marx cho rằng nhà tư bản bỏ tiền ra (gọi là vốn), sau đó thuê công nhân làm việc. Công nhân tạo ra sản phẩm có giá trị lớn hơn số tiền lương họ nhận được. Phần giá trị lớn hơn đó chính là “giá trị thặng dư” mà Marx tin rằng đáng lẽ phải thuộc về công nhân, nhưng lại bị nhà tư bản giữ lấy làm lợi nhuận cho mình.

User nói: Nhưng thực tế lại diễn ra ngược với nhận định của Marx. Thật sự thì nhà tư bản không bao giờ dám liều lĩnh, mà chỉ dám bỏ vốn sau khi đã tìm hiểu rất kỹ tình hình mọi mặt, đầu tư rất nhiều trí óc, cân nhắc mọi tình huống… vậy mà nhà tư bản vẫn phải can đảm và mạo hiểm nữa… mới dám bỏ vốn ra. Vậy mà, Marx coi công sức lao động trí óc của nhà tư bản chỉ là con “số không”. Đề nghị chatGPT hãy nói thật vắn tắt: Vì sao Marx không nhận ra mình rất vô lý, khi coi nhà tư bản chỉ là kẻ ngồi thu tiền?

ChatGPT nói: Marx không công nhận công sức của nhà tư bản vì ông tập trung vào việc chỉ ra sự bóc lột trong quan hệ lao động. Ông cho rằng giá trị đến từ lao động của công nhân, trong khi coi vốn và đầu tư của nhà tư bản chỉ là phương tiện để bóc lột lao động. Tuy nhiên, điều này có thể bị coi là vô lý vì thực tế, nhà tư bản cũng bỏ ra trí tuệ, thời gian, và rủi ro để đầu tư và quản lý doanh nghiệp. Việc chỉ nhìn nhận giá trị từ lao động (chân tay) mà không tính đến vai trò của nhà tư bản (lao động trí óc) là một cách nhìn hạn chế.

User nói: Nếu Marx chỉ tập trung vào việc nêu ra sự bóc lột trong quan hệ lao động (như chatGPT giải thích) thì té ra, cái nhìn của Marx rất thiển cận?. Vậy, xin hãy nói thật vắn tắt, dễ hiểu, quan niệm sai lầm của Marx về giá trị thặng dư đã gây ra tác hại to lớn và lâu dài như thế nào?.

ChatGPT nói: Quan niệm sai lầm của Marx về giá trị thặng dư đã dẫn đến nhiều tác hại, bao gồm:

1) Kích thích xung đột: Ông khuyến khích sự chống đối giữa công nhân và nhà tư bản, tạo ra sự chia rẽ mang tính thù địch trong xã hội.

2) Ý thức hệ cực đoan: Học thuyết của ông đã góp phần vào việc phát triển các phong trào xã hội chủ nghĩa và cộng sản, dẫn đến nhiều cuộc cách mạng và xung đột.

3) Bỏ qua động lực đổi mới: Ông không công nhận vai trò của nhà tư bản trong việc đầu tư và đổi mới, có thể làm giảm khuyến khích sáng tạo và phát triển kinh tế.

4) Ảnh hưởng đến chính sách: Các chính sách kinh tế dựa trên quan điểm của Marx đã dẫn đến những hệ thống kém hiệu quả và thiếu tự do kinh tế ở nhiều quốc gia. Cả 4 tác hại này đã kéo dài, ảnh hưởng đến tư duy và chính sách kinh tế trên toàn thế giới.

User nói: Cả 4 tác hại mà chatGPT nêu ở trên đều đúng. Ví dụ, nó kích thích xung đột. Công nhân thời Marx (và cả sau này) là do nông dân tự nguyện ra thành phố để trở thành công nhân, lương cao hơn hẳn, đời sống được cải thiện thấy rõ. Lẽ ra Marx phải thấy rằng nhà tư bản bỏ vốn kinh doanh, sẵn sàng chịu rủi ro, đã giúp hàng triệu người cải thiện đời sống. Ngược lại, Marx lại xui công nhân bạo động, chống lại ân nhân của mình.

Sai lầm của Marx còn tạo ra một ý thức hệ rất cực đoan. Điều này cũng rất đúng. Chiến tranh ý thức hệ ở Nga, Trung Quốc, Triều Tiên… chính là chuyện những người trong cùng một nước bị xui dục bởi sự khác nay về ý thức hệ mà xông vào giết nhau cực kỳ tàn khốc, tới mấy thế hệ sau vẫn không thể hòa giải.

Nhưng tác hại lớn nhất là loài người phải chịu đựng một phong trào cách mạng, đầy bạo lực, kéo dài trên 150 năm tới tận hôm nay, khiến nhân loại thiệt hại quá lớn về sinh mạng và về tất cả các mặt khác: Kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học, đạo đức… Vậy, đề nghị chatGPT hãy nói vắn tắt về cái phong trào bạo lực này.

ChatGPT nói: Phong trào cách mạng từ 1848 (khi Tuyên Ngôn Cộng Sản ra đời) tới nay, đã gây ra nhiều cuộc chiến tranh và xung đột lớn nhằm lật đổ chế độ tư bản và thiết lập chính quyền công nhân. Tác động lớn nhất gồm:

1. Thiệt hại về sinh mạng: Nhiều cuộc cách mạng dẫn đến chiến tranh, đàn áp và hàng triệu cái chết.
2. Suy thoái kinh tế: Nền kinh tế của nhiều quốc gia bị tê liệt do sự chuyển đổi mô hình và chính sách sai lầm.
3. Khủng hoảng chính trị: Sự bất ổn chính trị kéo dài, với các chế độ độc tài và đàn áp nhân quyền.
4. Suy giảm văn hóa và khoa học: Nhiều thành tựu văn hóa và khoa học bị chậm lại do sự kiểm soát và hạn chế tự do tư tưởng.
5. Khủng hoảng đạo đức: Các giá trị đạo đức bị xói mòn, với sự hy sinh con người cho lý tưởng chính trị.

Tóm lại, phong trào này đã gây ra những thiệt hại nặng nề cho nhân loại trong suốt hơn một thế kỷ rưỡi.

User nói: Nghe nói, có cái Đài tưởng niệm nạn nhân Cộng Sản xây ở Mỹ, để tưởng nhớ cả trăm triệu cái chết vô nghĩa? Đúng không?.

ChatGPT nói: Đúng! Đài tưởng niệm nạn nhân cộng sản (The Victims of Communism Memorial) được khánh thành vào ngày 12 tháng 6 năm 2007 tại Washington, D.C., Mỹ, nhằm tưởng niệm nạn nhân của các chế độ cộng sản trên toàn thế giới. Đài tưởng niệm này là để tưởng nhớ những người đã chịu đựng và hy sinh trong các cuộc đàn áp chính trị, tước đoạt các quyền tự do và nhân quyền. Đài có hình một chiếc cột cao với hình ảnh của những người bị nạn, được thiết kế để nhắc nhở nhân loại về những hậu quả khủng khiếp của chủ nghĩa cộng sản. Nó cũng nhằm giáo dục công chúng về lịch sử của các chế độ cộng sản và khuyến khích các giá trị dân chủ, tự do. Việc khánh thành đài tưởng niệm này diễn ra trong bối cảnh thế giới sau khi Liên Xô sụp đổ, làm nổi bật những bài học từ quá khứ và tầm quan trọng của việc bảo vệ nhân quyền.

User nói: Cái xương sống của chủ nghĩa Cộng Sản chính là quan niệm về “giá trị thặng dư”. Nó kết tội chủ nghĩa tư bản và tất cả những người thuê công nhân, tạo việc làm, kể cả Bill Gate (mà hiện tại toàn thể nhân loại đang vinh danh). Xin tóm tắt chủ nghĩa Cộng Sản do Marx sáng tạo bằng một câu dễ hiểu.

ChatGPT nói: Chủ nghĩa Cộng sản do Marx sáng tạo là một hệ tư tưởng kinh tế và chính trị kêu gọi việc xóa bỏ sở hữu tư nhân, nhằm thiết lập một xã hội không giai cấp, nơi công nhân sở hữu phương tiện sản xuất và nhận toàn bộ giá trị họ tạo ra, thay vì bị bóc lột bởi nhà tư bản.

User nói: Định nghĩa của chatGPT còn thiếu yếu tố đấu tranh giai cấp để tạo bạo lực nhằm giành lại giá trị thạng dư, đồng thời tước đoạt mọi tư hữu của “bọn tư bản”. Xin hãy bổ sung cho đủ.

ChatGPT nói: Chủ nghĩa Cộng sản do Marx sáng tạo là một hệ tư tưởng kinh tế và chính trị kêu gọi đấu tranh giai cấp để lật đổ chế độ tư bản, xóa bỏ sở hữu tư nhân, nhằm thiết lập một xã hội không giai cấp, nơi công nhân sở hữu phương tiện sản xuất và nhận toàn bộ giá trị họ tạo ra.

User nói: Có cách tóm tắt thế này để dân thường cũng hiểu cái cốt lõi của chủ nghĩa Cộng Sản do Marx sáng tạo. Giai cấp công nhân bị “bọn tư bản” tước đoạt giá trị thặng dư qua tư hữu của chúng, do vậy phải dùng bạo lực đấu tranh giai cấp để tước đoạt lại, đặng xây dựng một xã hội công hữu, không giai cấp, bình đẳng và sung túc

ChatGPT nói: Cũng có thể nói như sau: Chủ nghĩa Cộng sản do Marx sáng tạo cho rằng giai cấp công nhân bị “bọn tư bản” tước đoạt giá trị thặng dư qua sở hữu tư nhân. Vì vậy, công nhân cần phải dùng bạo lực trong đấu tranh giai cấp để lấy lại giá trị của mình và xây dựng một xã hội công hữu, không giai cấp, bình đẳng và sung túc.

User nói: Chắc chắn bạn đọc sẽ có nhiều cách nói ngắn gọn, dễ hiểu về bản chất CNCS. Chúng ta hãy đợi những định nghĩa mới về CNCS của đông đảo bạn đọc.

Nay, xin sang câu hỏi khác: Vì sao phong trào cộng sản phát triển cao nhất năm 1945 rồi tàn lụi (như ta thấy). Nguyên nhân cốt lõi của sự tàn lụi là gì?

ChatGPT nói: Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự tàn lụi của phong trào cộng sản sau đó bao gồm:

1) Thất bại kinh tế: Nhiều quốc gia áp dụng chế độ cộng sản đã trải qua khủng hoảng kinh tế, thiếu thốn và kém hiệu quả.

2) Thiếu dân chủ và nhân quyền: Các chế độ cộng sản thường đàn áp quyền tự do cá nhân, dẫn đến sự phản kháng và khủng hoảng chính trị.

3) Sự sụp đổ của Liên Xô: Vào cuối thập niên 1980, sự tan rã của Liên Xô đã làm mất chỗ dựa.

User nói: Đúng, nhưng nếu nói thật vắn tắt, thật cốt lõi, thì phong trò CS tàn lụi là do nó dùng bạo lực để tước đoạt một quyền cơ bản của CON NGƯỜI: Đó là quyền tư hữu. Tránh sao khỏi thất bại?

ChatGPT nói: Xin góp về nguyên nhân tàn lụi. Phong trào cộng sản phát triển cao nhất vào năm 1945 nhưng sau đó tàn lụi vì nó dùng bạo lực để tước đoạt quyền tư hữu, một quyền cơ bản của con người. Khi chống lại quyền lợi thiết yếu này, thất bại là điều không thể tránh khỏi.

User nói: Trong khi chờ đợi nhưng câu ngắn gọn khác mà nhiều người muốn đóng góp, chúng ta hãy kết thúc cuộc trao đổi ở đây. Cảm ơm chatGPT và hẹn gặp lại

ChatGPT nói: Cảm ơn bạn! Rất vui được trò chuyện với bạn. Hẹn gặp lại lần sau!